II SA/Ke 838/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Armański Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Sygn. akt II SA/Ke [...] UZASADNIENIE A. S. w dniu 28 września 2021 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach pismo (k. 33a), na którego wstępie określiła, że kieruje "Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odwołania od Decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego", a następnie wymieniła znaki tych decyzji. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z 2 listopada 2021 r. pismo to zostało uznane za mieszczące w sobie 7 skarg na wskazane w nim decyzje SKO w K., skargi te zostały rozdzielone, a będąca przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie skarga została zakwalifikowana jako dotycząca decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2021 r. [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] i Gminy P. z [...] lipca 2021 r. przyznającą A. S. zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w kwocie 528 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2021 r. do 30 września 2021 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium wskazało, że A. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie podejmuje prac dorywczych, nie pobiera świadczeń z ZUS ani z KRUS. Jej jedynym źródłem dochodu jest zasiłek okresowy, który w okresie 1.04 - 30.06.2021 r. wynosił 528 zł miesięcznie. Bezsporne jest zatem, że odwołująca spełniała przesłankę dochodową, uprawniającą do otrzymania pomocy w formie zasiłku okresowego. Ponadto oprócz przesłanki dochodowej spełniony został także wymóg szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie omawianego zasiłku, to jest bezrobocie. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji przyznał A. S. zasiłek okresowy w maksymalnej wysokość – 528 zł miesięcznie na wskazany w decyzji okres czasu. Wysokość zasiłku okresowego, stanowi wyliczenie matematyczne dokonywane z uwzględnieniem ustawowego kryterium osoby samotnie gospodarującej (701 zł) oraz dochodu tej osoby (w niniejszej sprawie 0 zł), z tym że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, czyli 528 zł. Organ odwoławczy podniósł, że sytuacja finansowa i życiowa odwołującej wymaga wsparcia ze strony organów pomocy społecznej, jednak warto zauważyć, że odwołująca jest w wieku umożliwiającym jej podjęcie zatrudnienia. Ponadto, jak wynika z wyjaśnień organu I instancji wnioskodawczyni w 2021 r. zostały przyznane: zasiłki okresowe w kwocie 528 zł miesięcznie na okres od 1.01.2021 r. do 30.06.2021 r.; zasiłki celowe w kwocie 200 zł miesięcznie na częściowe zaspokojenie zgłoszonych potrzeb na okres od stycznia do czerwca 2021 roku, zasiłek celowy na zakup żywności w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 200 zł przyznany w styczniu, zasiłek celowy w lipcu, w kwocie 200 zł na częściowe pokrycie kosztów związanych z zakupem pieca. Do opisanego na wstępie pisma z 28 września 2021 r. A. S. załączyła skargę "na wniosek o przyznanie zasiłku celowego i okresowego w odpowiedniej formie przewidzianej ustawą". Nadto podała, że "wnosi skargę na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie w zakresie nie wydania decyzji i wypłaty zasiłku wg ustawy". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej poparła skargę i oświadczyła, że nie kwestionuje sposobu jej zakwalifikowania przez organ i Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanym przypadku kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Zasiłek okresowy jest podstawową formą pomocy społecznej przyznawaną, w szczególności z uwagi na okoliczności wymienione w art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.) dalej zwanej "ustawą" takie jak: długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego o ile dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit a obowiązującego w czasie orzekania przez organy obu instancji rozporządzenia Rady Ministrów z 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. 2018.1358) kwoty 701 zł, stanowiącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Stosownie do art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 528 zł miesięcznie. Jednocześnie minimalna wysokość zasiłku okresowego dla takich osób nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby (art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy), jak również nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy). Okres na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy ustala – jak stanowi art. 38 ust. 5 ustawy – ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Zgodnie z art. 147 ust. 7 ustawy, od 2008 r. gminy otrzymują dotację celową na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w części określonej w art. 38 ust. 3. Uwzględniając dyspozycję art. 38 ust. 3 ustawy w przypadku osób samotnie gospodarujących dotacja wynosi 50% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Mając powyższe na uwadze, za słuszne należy uznać stanowisko organu odwoławczego w zakresie kryteriów obowiązujących przy ustalaniu prawa do zasiłku okresowego oraz uznaniowego charakteru decyzji w części określającej wysokość tego zasiłku, jak również okresu, na jaki zostanie przyznane to świadczenie. Uznanie pozostawione organowi pomocy społecznej w zakresie wysokości zasiłku nie jest dowolne, lecz zostało ograniczone poprzez określenie górnej i dolnej granicy świadczenia. Organ pomocy społecznej przyznał A. S. zasiłek okresowy w kwocie 528 zł miesięcznie. Wysokość świadczenia została obliczona na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy. Ponieważ z ustaleń organu wynikało, że skarżąca nie osiąga żadnych dochodów i jest osobą bezrobotna, co uzasadnia przyznanie jej zasiłku okresowego, wysokość tego świadczenia została określona w maksymalnej kwocie, jaką ustawodawca przewidział dla osoby samotnie gospodarującej, czyli 528 zł miesięcznie. Jak zgodnie podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie decyzja wydana w oparciu o przepis zawierający element uznania jest decyzją uznaniową co oznacza, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie, ale nie ma nakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Element uznaniowości nie świadczy jednak o tym, że decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. Decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej pod względem ich zgodności z prawem, albowiem wymaga zbadania to, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy prawidłowo uzasadniono – w zgodzie z art. 7 kpa – wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżąca znajduje się rzeczywiście w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej głównie pozostawaniem bez pracy i nie posiadaniem żadnego dochodu. Nie budzi zatem wątpliwości konieczność udzielenia jej pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego. Taką pomoc skarżąca uzyskała i to w maksymalnej wysokości, jaką prawo przewiduje dla tego typu świadczeń. Co się tyczy okresu na jaki zostało przyznane to świadczenie - 3 miesiące – to również nie można zarzucić organowi w tym zakresie naruszenia prawa bądź przekroczenia granic uznania administracyjnego. Zwłaszcza, że jak wynika z zaskarżonej decyzji, a także pisma organu I instancji z 4 sierpnia 2021 r. A. S. objęta jest systematycznym wsparciem od marca 2017 r. i pomoc ta przyznawana jest w formie zasiłków celowych i okresowych. Zasiłki okresowe w 2021 r. były przyznawane skarżącej od 1 stycznia do 30 marca, od 1 kwietnia do 30 czerwca i od 1 lipca do 30 września, a zatem przyznawanie tego zasiłku jest kontynuowane. Jedynie na marginesie należy podkreślić, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, nie mniej jednak nie może ona oczekiwać, że pomoc społeczna zapewni jej wszystkie niezbędne środki utrzymania, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że MGOPS w P. wspiera wszystkich potrzebujących z terenu miasta i gminy P. przez cały rok i musi zabezpieczać środki finansowe na cały ten okres. Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ wydając decyzję nie naruszył przepisów prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a zatem skarga wniesiona na taką decyzję musiała ulec oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt I wyroku.