II SA/Ke 843/14

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 22 października 2014 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi S.L. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości. II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. S.L. złożyła na formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w osobie adwokata A. S. w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z zasiłku celowego w wysokości 529 zł miesięcznie. Skarżąca nie wykazała innego majątku oprócz domu jednorodzinnego wielkości 90 m², objętego postępowaniem w sprawie podziału majątku wspólnego. Wnioskodawczyni ponosi opłaty związane z utrzymaniem domu, jest zadłużona u swojej siostry na kwotę 3000 zł. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270)., zwanej dalej ustawą p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem lub w toku postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 i art. 246 § 1 p.p.s.a" przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika prawnego przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę sytuację majątkową skarżącej, w tym niski dochód z zasiłku z pomocy społecznej, zadłużenie i brak majątku oprócz domu jednorodzinnego objętego postępowaniem sądowym, uznano, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, a zatem jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Natomiast oddaleniu podlega wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonka, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób profesjonalny z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów prawa administracyjnego. Oznacza to, że skarżąca bardzo dobrze zna obowiązujące przepisy albo korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika, a zatem zbędny jest adwokat z urzędu na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że S.L. nie jest osobą nieporadną życiowo, bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.