II SA/Ke 843/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Asesor WSA Agnieszka Banach, , po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2020r., na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z [...] r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania R. G. od wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta S. decyzji z 20 kwietnia 2020 r. odmawiającej przyznania prawa do zasiłku okresowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło zawarte w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U.2019.1507), przepisy dotyczące zasad ustalania prawa do zasiłku okresowego. Następnie podało, że wnioskiem z 19 marca 2020 r. R. G. zwrócił się do organu I instancji o przyznanie pomocy finansowej z uwagi na trudną sytuację osobistą. W ramach przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego ustalono, że odwołujący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na jego dochód składają się oszczędności w wysokości 75 000,00 zł odziedziczone po matce zmarłej w sierpniu 2019 r. Mając na uwadze powyższe, Kolegium wskazało, że organ I instancji prawidłowo obliczył dochód strony. Będąc zobligowanym do zastosowania art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, SKO stwierdziło, że kwota uzyskana przez wnioskodawcę w drodze dziedziczenia jest wyższa od pięciokrotności kryterium dochodowego tj. kwoty 3505 zł. Kwotę tę zatem należało podzielić na kolejne 12 miesięcy od daty otrzymania spadku tj. od sierpnia 2019 r. Z prostych obliczeń matematycznych wynika, że dochód strony za okres od września 2019 r. (włącznie) do sierpnia 2020 r. wyniósł 6.250,00 zł miesięcznie (75000 zł : 12 miesięcy). Dochód ten przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Organ odwoławczy podkreślił, że z powodu odmowy przez wnioskodawcę wyjaśnienia wydatkowania otrzymanych pieniędzy na uwzględnienie w sprawie nie zasługiwało oświadczenie, że ze spadku pozostało około 55,20 zł. Kończąc Kolegium wskazało, że ze względu na treść art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut, że organ I instancji błędnie przyjął, że pieniądze ze spadku są dochodem, skoro są one zwolnione z podatku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia jako niezgodnej z obowiązującymi przepisami, wniósł R. G.. Skarżący zarzucił błędną interpretację przepisów dotyczącą spadku. Wskazał, że według obowiązującego prawa spadek nie jest uznawany za dochód osób fizycznych, dlatego nie podlega ustawie o PIT. Otrzymanie ruchomości, nieruchomości albo środków finansowych w wyniku dziedziczenia podlega natomiast opodatkowaniu w ramach podatku od spadków i darowizn. Spadek nie jest dochodem osób fizycznych i tym samym nie może być uznawany przez organy obu instancji jako dochód. Skarżący zaprzeczył, aby odmówił wyjaśnień w zakresie wydatkowania pieniędzy otrzymanych w spadku, gdyż podał, że pieniądze przeznaczył na własne potrzeby. Jednocześnie zaznaczył, że nie ma obowiązku składania wyjaśnień dotyczących wydatkowania pieniędzy, które nie są żadnym dochodem zgodnie z obowiązującymi przepisami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. W niniejszej sprawie organy odmówiły skarżącemu przyznania prawa do zasiłku okresowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z opieki społecznej. Organy rozstrzygające uznały, że kwota 75000 zł uzyskana przez skarżącego z tytułu nabycia spadku po zmarłej matce stanowiła jego dochód w myśl art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Wysokość dochodu warunkująca prawo do świadczenia z pomocy społecznej oraz zasady ustalania wysokości dochodu w sprawach z zakresu pomocy społecznej zostały uregulowane w art. 8 powyższej ustawy. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekraczał kwoty 701 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" – przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2–15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Dla potrzeb spraw z zakresu pomocy społecznej ustawodawca zdefiniował, co należy rozumieć pod pojęciem dochodu na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 3 tej ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. 4. Do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 319 i 1578), i pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz. U. z 2020 r. poz. 517), w art. 7a ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2020 r. poz. 619), w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2019 r. poz. 1168), w art. 10a ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. z 2020 r. poz. 684) oraz w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2019 r. poz. 1598); 9) świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529); 10) nagrody specjalnej Prezesa Rady Ministrów przyznawanej na podstawie art. 31a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1171 oraz z 2020 r. poz. 568 i 695). Jednak w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku jednorazowego dochodu przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na kolejne 12 miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony (art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżący w sierpniu 2019 r. otrzymał kwotę jednorazowego dochodu w wysokości 75000 zł. Uzyskanie przez skarżącego tego jednorazowego dochodu niewątpliwie wpłynęło na jego dochód w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej. Kierując się treścią art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej należy przyjąć, że kwota uzyskana przez skarżącego w drodze nabycia spadku jest wyższa od pięciokrotności kryterium dochodowego czyli 3505 zł. Kwotę tę należało podzielić na kolejne 12 miesięcy, poczynając od daty otrzymania spadku, czyli od sierpnia 2019 r., co dało 6.250,00 zł miesięcznie. Dochód ten przekroczył więc ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Brak jest jakichkolwiek podstaw do zawartego w skardze twierdzenia, że środki pieniężne uzyskane przez skarżącego z tytuły nabycia spadku nie stanowiły jego dochodu. Ustawodawca nie przewidział w katalogu pomniejszeń sumy przychodów (art. 8 ust. 3), ani w katalogu przychodów niewliczanych do dochodu (art. 8 ust. 4), przychodu z tytułu nabycia spadku, co oznacza, że kwota dochodu z tego tytułu podlega wliczeniu do dochodu. Należy zwrócić uwagę, że art. 8 ust. 4 stanowi zamknięty katalog świadczeń, których do dochodu się nie wlicza, a to oznacza, że wyłącznie wskazane w tym przepisie źródła przychodu nie są uwzględniane przy obliczaniu dochodu na potrzeby ustalenia zasiłku okresowego. W katalogu tym nie znajduje się jednak przychód uzyskiwany z tytułu nabycia spadku, a zatem jego uwzględnienie przy wyliczaniu dochodu należy uznać za prawidłowe. Ustawa o pomocy społecznej stanowi w tej mierze kompletną regulację i nie odwołuje się w zakresie pojęcia dochodu osoby samotnie gospodarującej do innych ustaw, w tym przywołanej przez skarżącego ustawy podatkowej. Organy zatem prawidłowo oceniły charakter kwoty pieniężnej uzyskanej przez skarżącego z tytułu nabycia spadku. W konsekwencji słusznie uznały, że dochód wnioskodawcy w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekraczał kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej i odmówiły przyznania wnioskowanego świadczenia. Dla rozpoznania wniosku nie miało znaczenia, na jakie cele skarżący przeznaczył uzyskany dochód. Istotne jest, że dysponował kwotą, która stanowiła jego dochód, którą mógł przeznaczyć na przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znalazł. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 poz. 2325 ze zm.) oddalił skargę.