II SA/Ke 846/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Reginy Górnisiewicz sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lipca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25.07.2013r. znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania E. i Z. małżonków D., J. P. i T. T. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 4.03.2013r. znak: [...] orzekającej o: w pkt 1 przekształceniu w prawo własności udziałów w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w K. przy ul. G. 4A, w stosunku do wymienionych enumeratywnie współużytkowników wieczystych w przedstawionych udziałach; w pkt 2 ustaleniu opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w kwocie 35.982,30zł z uwzględnieniem bonifikaty w wysokości 90% zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w K. z dnia 17.01.2008r. nr XIX/396/2008 w sprawie udzielenia bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz zastosowania umownych stawek oprocentowania rozłożonej na raty opłaty zmienionej uchwałą nr XXIII/491/2012 z dnia 9.02.2012r. stanowiącej sumę opłat za przekształcenie poszczególnych udziałów w prawie użytkowania wieczystego i funkcji lokalu; w pkt 3 ustalającej zobowiązanie współużytkowników wieczystych do uiszczenia ustalonej opłaty; w pkt 4 określającej warunki zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie; w pkt 5 zawierającej klauzulę o tym, że decyzja nie narusza praw osób trzecich i z chwilą gdy stanie się ostateczna stanowi podstawę wpisu prawa własności w księgach wieczystych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a.: w pkt 1 uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 2 w części dotyczącej ustalenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i w tym zakresie orzekło ustalić opłatę w kwocie 27.058,80zł oraz określiło wysokość tej opłaty w stosunku do poszczególnych udziałów przynależnych T. T. i J. P. związanych z lokalem nr 1, nr 1A i nr 1B; w pkt 2 uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 3 w części dotyczącej terminu uiszczenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i w tej części umorzyło postępowanie; w pkt 3 w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawcy są użytkownikami wieczystymi nieruchomości gruntowej położonej w K. przy ul. G. 4A oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 1210/1 o pow. 0,0509ha i w sprawie zaistniały przewidziane przepisami art. 1 ust. 1, ust. 2, ust. 4, ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2012r., poz. 83) przesłanki do przekształcenia udziałów w prawie użytkowania wieczystego w prawo własności ww. nieruchomości, z którym związany jest określony w art. 4 ust. 2 cyt. ustawy obowiązek opłaty. Kolegium wyjaśniło, że na skutek dołączenia do odwołania T. T. i J. P. – właścicieli lokali nr 1, 1A i 1B dokumentów w postaci kserokopii decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 12.06.2013r. znak: [...] ustalającej warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu i jego zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie lokali usługowych nr 1, 1A, 1B w budynku mieszkalno-usługowym związane ze zmianą sposobu użytkowania z przeznaczeniem na lokal mieszkalny na terenie obejmującym działkę nr 1210/1 przy ul. G. 4A w K., zaistniały podstawy do zmiany ustalonej przez organ I instancji opłaty. Prezydent Miasta K. nie zgłosił sprzeciwu wobec zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania wymienionych wyżej lokali na lokale mieszkalne w budynku mieszkalno-usługowym położonym przy ul. G. 4A w K., co pozwoliło na zastosowanie przy ustalaniu opłaty za przekształcenie 90% bonifikaty, przewidzianej w § 1 ust. 1 uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia 17.01.2008r. nr XIX/396/2008 w sprawie udzielenia bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz zastosowania umownych stawek oprocentowania rozłożonej na raty opłaty zmienionej uchwałą nr XXIII/491/2012 z dnia 9.02.2012r. Zgodnie z tym przepisem, organ wyraża zgodę na udzielenie osobom fizycznym bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiących własność Miasta K. i zabudowanych i wykorzystywanych na cele mieszkaniowe, przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych w wysokości 90% należnej opłaty. Podkreślono, że w uzasadnieniu organu I instancji wskazywał, że do bonifikaty są uprawnione osoby fizyczne, będące właścicielami lokali mieszkalnych, w tym również tych w stosunku do których nastąpiła zmiana funkcji – przebudowa związana ze zmianą sposobu użytkowania lokalu usługowego z przeznaczeniem na lokal mieszkalny, jak również, że bonifikata nie przysługuje w przypadku udziału w gruncie związanego z własnością lokalu użytkowego. Odnosząc się do okoliczności podniesionych w odwołaniu przez E. i Z. D., którzy kwestionowali wysokość ustalonej w stosunku do nich opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (z pominięciem bonifikaty) organ II instancji uznał, że nie mają one wpływu na zasadność zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 4.03.2013r. znak: [...]. Z ustaleń organu wynika, że małżonkowie E. i Z. D. są współużytkownikami gruntu w udziałach związanych z lokalami nr 6, 4 i 5, których funkcja to funkcja "niemieszkalna". W dacie orzekania w stosunku do stron nie uległ zmianie stan faktyczny i prawny nieruchomości lokalowych i w dacie wydawania decyzji lokale te nadal miały funkcję niemieszkalną. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji odwołujący powoływali się na trudną sytuację finansową wskazując, że Z. D. jest emerytem i ma na utrzymaniu niepracujacą żonę i trójkę dzieci. Posiadany lokal był wynajmowany jedynie przez okres 4 lat, w pozostałym okresie był pustostanem i generował tylko koszty. Podnosili również, że są na etapie przekształcania tego lokalu w lokal mieszkalny dla córki – urządzili już łazienkę i kuchnię. SKO stwierdziło, że małżonkowie D. brali udział w postępowaniu w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego i mieli wiedzę na temat rodzaju i warunków przyznania bonifikaty. Pomimo zwrócenia się Kolegium do odwołujących pismem z dnia 20.06.2013r. oraz odrębnym wezwaniem (2.07.2013r.) o załączenie do sprawy dokumentów świadczących o ewentualnym przekształceniu posiadanych lokali niemieszkalnych, strony nie zajęły w tej kwestii żadnego stanowiska i nie uzupełniły w wyznaczonym terminie materiału dowodowego. Podniesioną w odwołaniu okoliczność dotyczącą prowadzenia postępowania w przedmiocie zmiany funkcji lokalu z funkcji niemieszkalnej na mieszkalną organ nie uznał za podstawę do wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta Miasta K. Przytaczając brzmienie art. 130 § 2 k.p.a. organ stwierdził, że wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta K. powoduje wniesienie odwołania. Jednocześnie pouczając odwołujących o możliwości rozłożenia na raty opłaty za przekształcenie Kolegium nie stwierdziło podstaw do określania w decyzji terminu do jej uiszczenia. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części utrzymującej decyzję Prezydenta Miasta . wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego małżonkowie Z. D. i E. D. wnosząc o jej uchylenie w pkt 3 w zakresie odnoszącym się do pkt 2 decyzji organu I instancji w przedmiocie ustalenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności w stosunku do lokali o nr 6, 4 i 5 będących w ich użytkowaniu wieczystym. Skarżący zarzucili decyzji naruszenie przepisów postępowania: - art. 98 § 1 w zw. z art. 9 k.p.a polegające na nieudzielaniu wyczerpujących informacji i wskazówek przez organ w przedmiocie możliwości i wymaganego trybu zawieszenia toczącego się z ich wniosku postępowania administracyjnego, w konsekwencji czego została im wyrządzona szkoda poprzez ustalenie opłaty za przekształcenie użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności z pominięciem 90% bonifikaty; - art. 77 i 7 k.p.a poprzez niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności czynności zmierzających do zbadania, iż w stosunku do przysługujących im lokali niemieszkalnych toczy się obecnie postępowanie w przedmiocie ich przekształcenia w lokale o charakterze mieszkalnym w konsekwencji czego rozstrzygniecie organu nastąpiło w oparciu o niepełny i fragmentaryczny materiał dowodowy, co skutkowało wydaniem niekorzystnej dla nich decyzji. Skarżący w uzasadnieniu skargi stwierdzili, że toczące się równolegle z niniejszą sprawą postępowanie w przedmiocie przekształcenia lokali niemieszkalnych, których są użytkownikami, w lokale o charakterze mieszkalnym stanowi okoliczność uzasadniającą obowiązek organu do udzielenia stronie niezbędnych wskazówek dotyczących możliwości i trybu zawieszenia tegoż postępowania, do czasu rozstrzygnięcia postępowania w przedmiocie zmiany przeznaczenia lokali. Brak takiego pouczenia godzi więc w prawa i interesy strony. Organ kierując się regułami o których mowa w art. 7, 77 k.p.a. powinien samodzielnie podjąć czynności zmierzające do ustalenia czy wszczęte zostało postępowanie administracyjne w przedmiocie zmiany przeznaczenia użytkowanych przez nich lokali, a skutki niepodjęcia takich działań nie powinny obciążać skarżących. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w treści zaskarżonej decyzji. Postanowieniem WSA w Kielcach z dnia 31.10.2013r. sygn. akt II SA/Ke 846/13 skarga E. D. została odrzucona. E. D. występująca w postępowaniu sądowym w charakterze uczestniczki, skargę poparła. Na rozprawie Prokurator Prokuratury Okręgowej zgłosiła swój udział w postępowaniu na podstawie art. 8 p.p.s.a., wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). WSA dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, takich naruszeń nie stwierdził. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło stan faktyczny sprawy z naruszeniem art. 7, 77, 98 § 1 w zw. z art. 9 k.p.a. w sposób dający podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a organ administracji ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje procesowe zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 k.p.a organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa). Ogólną zasadę obowiązku organów administracji publicznej udzielania informacji co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron, będących przedmiotem postępowania administracyjnego statuuje art. 9 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego, wskazanym wymogom organ sprostał. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w postępowaniu w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w K. przy ul. G. 4A w K. E. D. i Z. D. mieli zapewniony udział oraz byli informowani co do okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na ich prawa i obowiązki w toczącym się postępowaniu. Zawiadomieniem z dnia 1 października 2012r. współużytkownicy wieczyści nieruchomości gruntowej położonej w K. przy ul. G. 4A zostali poinformowani przez organ I instancji, o spełnieniu wymogu dotyczącego sumy udziałów w użytkowaniu wieczystym przedmiotowej nieruchomości jakimi dysponują wnioskodawcy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tej nieruchomości, który pozwalał na stwierdzenie, że została spełniona ustawowa przesłanka umożliwiająca wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie. Wraz z zawiadomieniem Prezydent Miasta K. pouczył strony, w tym małżonków D., o prawie do wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszonych wniosków o przekształcenie, a także o skutkach sprzeciwu w postaci zawieszenia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności bądź w przypadku braku sprzeciwu, uznania, że strony wyraziły zgodę na przekształcenie. Równocześnie organ wskazał na możliwość uzyskania 90% bonifikaty na podstawie uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia 17.01.2008r. nr XIX/396/2008 przez właścicieli lokali mieszkalnych i poinformował, że bonifikata nie przysługuje w przypadku udziału w gruncie związanego z własnością lokalu niemieszkalnego. Poza sporem pozostaje fakt, że małżonkowie D. sprzeciwu nie wnieśli, natomiast odwołali się od decyzji organu I instancji określającej prawo do przekształcenia oraz ustalającej poszczególnym współużytkownikom wieczystym nieruchomości położonej w K. przy ul. G. 4A stosowną opłatę. W toku postępowania odwoławczego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podjęło zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego działania zmierzające do należytego wyjaśnienia sprawy. W tym celu pismem z dnia 2 lipca 2013r. (doręczonym w dniu 9 lipca 2013r.) w związku z treścią złożonego odwołania, zwróciło się do E. i Z. D. o przedstawienie dokumentów na potwierdzenie okoliczności związanych z ..."załatwieniem spraw administracyjnych związanych z przekształceniem lokalu użytkowego na lokal mieszkalny i wskazanie czy w sprawie przekształcenia lokalu toczy się postępowanie administracyjne." Jednocześnie Kolegium określiło termin realizacji i pouczyło, że po jego upływie zakończy postępowanie wydaniem stosownej decyzji. Bezspornie, pomimo upływu zakreślonego terminu, strony nie zajęły w tej kwestii żadnego stanowiska i nie uzupełniły w wyznaczonym terminie materiału dowodowego. Wobec takiego stanu rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, umożliwiał organowi rozpoznanie sprawy, albowiem dokonane ustalenia znalazły potwierdzenie w przeprowadzonych dowodach, zebranych i ocenionych stosownie do przepisów art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. Dokonana przez organ II instancji prawidłowa subsumcja zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości. Tym samym nie można zarzucić organowi orzekającemu w sprawie, iż nie poinformował skarżących o możliwości zawieszenia toczącego się z ich wniosku postępowania zgodnie z art. 98 k.p.a. oraz, że sam nie podjął czynności zmierzających do zbadania, iż w stosunku do przysługujących im lokali niemieszkalnych toczy się obecnie postępowanie w przedmiocie ich przekształcenia w lokale o charakterze mieszkalnym. Przede wszystkim należy rozgraniczyć obowiązek organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej od udzielania przez te organy porad prawnych. Na gruncie wykładni art. 9 k.p.a. wykształcił się pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, że powołany przepis nie nakłada na organy obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. W trybie art. 9 k.p.a. organ udziela informacji co do przebiegu, a nie co do sposobu załatwienia sprawy. Skoro w niniejszej sprawie strona wiedziała jaki jest charakter lokalu związanego z udziałami w użytkowaniu wieczystym nieruchomości, która miała ulec przekształceniu w prawo własności, została pouczona o warunkach, na jakich przysługuje 90% bonifikata z tego tytułu oraz organ umożliwił stronie przedłożenie w tym celu stosownych dokumentów to oznacza, że organy uczyniły zadość obowiązkom wynikającym z art. 9 k.p.a. Nieuprawnione jest oczekiwanie skarżącego, że organ będzie instruował stronę jak ma załatwić sprawę. Brak reakcji ze strony małżonków D., otwierał organowi drogę do orzekania na podstawie zgromadzonego w sprawie, niekwestionowanego materiału dowodowego oraz w oparciu o obowiązujące przepisy w zakresie przekształcania w prawo własności udziałów w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. Ubocznie należy podnieść, że skarżący na etapie rozpoznania skargi do pisma procesowego załączył kserokopię decyzji Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia 8.11.2013r., z uzasadnienia której wynika, że Z. i E. D. wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania lokali usługowych z przeznaczeniem na lokale mieszkalne w budynku mieszkalno-usługowym na dz. Nr ew. 1210/1 przy ul. G. 4A w K. złożyli w dniu 20 sierpnia 2013r., a zatem po dacie wydania przez organ II instancji zaskarżonej decyzji. Powyższa okoliczność nie ma jednak wpływu na rozpoznanie niniejszej sprawy, albowiem wojewódzki sąd administracyjny badając legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25.07.2013r. uwzględnia wyłącznie stan prawny i faktyczny jaki istniał w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dodatkowe dokumenty świadczą zaś przeciwko tezie sformułowanej w skardze, że równolegle z postępowaniem w sprawie przekształcenia toczyło się postępowanie w przedmiocie przekształcenia lokali niemieszkalnych, których skarżący są użytkownikami, w lokale o charakterze mieszkalnym. Wypada również podnieść, że jednym z warunków zawieszenia postępowania w trybie art. 98 ust. 1 k.p.a. jest wykazanie okoliczności, że postępowanie toczy się, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Z podniesionych wyżej względów, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.