II SA/Ke 847/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody z dnia 31 sierpnia 2016r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A. F. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 31 sierpnia 2016 r. znak: [...], Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania J. H., utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 6 lipca 2016 r. znak: [...] orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w C. przy ul. C. 25, oznaczonej w ewidencji gm. C. obręb C. – miasto 0001 jako część działki nr 1710, będącej własnością Skarbu Państwa, ujawnionej w księdze wieczystej [...], leżącej w ciągu drogi powiatowej (ul. M.). W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny. Wnioskiem z dnia 5 maja 2016 r. J. H. wystąpił o zwrot nieruchomości położonej w C. przy ul. C. 25 nr ewid. 1710, jako przejętej w 1985 roku przez Skarb Państwa bez podstawy prawnej. Organ I instancji, wydając opisaną na wstępie decyzję z dnia 6 lipca 2016 r. stwierdził, że ww. działka nie była własnością rodziców wnioskodawcy, ani jego samego. W odwołaniu J. H. zarzucił decyzji organu I instancji nieprawidłowe ustalenia. Wojewoda, przywołując treść art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ("Ugn"), ustalił, że działka hip. nr 349, odpowiadająca obecnie w części działce nr 1710, o której zwrot wystąpił wnioskodawca, nigdy nie została wywłaszczona ani od wnioskodawcy, ani od jego rodziców, ani też innych osób. Od roku 1967 działka ta figuruje nieprzerwanie w ewidencji gruntów jako własność Skarbu Państwa. W konsekwencji, skoro nigdy nie doszło do wywłaszczenia, to nie może być mowy o zwrocie nieruchomości w trybie przepisów Ugn. Pod pojęciem nieruchomości wywłaszczonej należy bowiem rozumieć nieruchomość, w stosunku do której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze wywłaszczenia rozumiane ściśle, tj. na podstawie indywidualnej i konkretnej decyzji wywłaszczeniowej. Organ wskazał, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów na poparcie twierdzeń o "bezprawnym zabraniu" przedmiotowej nieruchomości. Również organ I instancji nie odnalazł potwierdzających to dokumentów. Ustalił natomiast, że podczas uwłaszczania J. i S. małż. H. działką nr 30 o pow. 0,5688 ha, na podstawie aktu własności ziemi z dnia 4 października 1974 r. nr [...], w protokole do ww. aktu, zapisano, ze małżonkowie H. w drodze pisemnej umowy nabyli w roku 1956 od P. K. działkę nr 349 o pow. 0,1987 ha położoną w C., przy czym działka nr 349 stanowiła wówczas własność Skarbu Państwa i nie można było tą działką uwłaszczyć małżonków H.. Organ wyjaśnił, że nawet jeśli faktycznie umowa z roku 1956 została zawarta, to była nieważna. Obowiązujący wówczas Dekret z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe w art. 46 stanowił, iż umowa o przeniesieniu własności nieruchomości winna być, po rygorem nieważności, zawarta w formie aktu notarialnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. H. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że jego rodzice byli właścicielami nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr 1710, o czym jego zdaniem świadczy wpis w akcie własności ziemi z dnia 4 października 1974 r. Wynika z niego że małżonkowie H. kupili w roku 1956 działkę nr 349 i zapłacili za nią pieniądze. Działka ta została następnie bezprawnie odebrana w roku 1985. Do tego czasu była w posiadaniu skarżącego, a wcześniej jego rodziców. Znajdowały się tam drzewa owocowe, studnia, pomieszczenia gospodarcze. Skarżący uważa, iż zebrane w sprawie dowody zostały nieprawidłowo ocenione przez organy administracji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 Kpa poprzez brak wszechstronnego zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego niewłaściwą ocenę, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, w sytuacji gdy sprawa wymagała wiadomości specjalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji objętej skargą (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w C. przy ul. C. 25, oznaczonej w ewidencji gm. C. obręb C. – miasto 0001 jako część działki nr 1710. Decyzja ta została wydana na podstawie art 9a, art. 136 ust. 3, art. 137 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015r., poz. 1774 ze zm.), zwanej dalej Ugn. Art. 136 i 137 Ugn określają sytuacje, w jakich dochodzić może do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Warunkiem skutecznej realizacji roszczenia o zwrot jest w świetle art. 136 ust. 3 Ugn. wykazanie w toku postępowania administracyjnego, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Art. 216 ust. 1 Ugn rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw wymienionych w tym przepisie na rzecz określonych podmiotów. Uznanie nieruchomości za zbędną w powyższym rozumieniu następuje w przypadkach określonych w art. 137 ust. 1 Ugn tj. jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W związku z powyższym niezbędnym do rozstrzygnięcia spraw zwrotu nieruchomości jest ustalenie przez organ następujących okoliczności: czy wniosek dotyczy nieruchomości wywłaszczonej, jaki był cel wywłaszczenia oraz czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy zauważenia wymaga, iż zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów proceduralnych. Jednakże kontrolując zaskarżony akt administracyjny Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania administracyjnego wskazanych przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016r., tj. – art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 84 § 1 kpa poprzez brak wszechstronnego zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego niewłaściwą ocenę, a w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, w sytuacji gdy sprawa wymagała wiadomości specjalnych. Sąd nie podziela również argumentów skargi wskazujących na wadliwość postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie i wniosków jakie wywiódł organ na jego podstawie. Na pełną akceptację zasługują ustalenia poczynione przez organy, iż działka nr 349, odpowiadająca obecnie w części działce nr 1710, o której zwrot wystąpił skarżący nie została wywłaszczona ani od niego ani od jego rodziców. Od 1967 roku w ewidencji gruntów działka ta nieprzerwanie figuruje jako własność Skarbu Państwa. W świetle powyższego prawidłowo organ podniósł, iż nie może być pozytywnie rozpoznany wniosek o zwrot działki, która nie została wcześniej wywłaszczona. Konstatację tą uzasadnia literalne brzmienie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem J. H. o tytule własności jego rodziców J. i S. małż. H. do działki 349 świadczy treść aktu własności ziemi Nr [...] (protokołu) oraz upoważnienia z 1956r. Odnosząc się do powyższego tut. Sąd stwierdza, iż przedstawione dokumenty nie potwierdzają prezentowanego przez stronę stanowiska, wręcz przeciwnie, skłaniają do wniosku, iż nieruchomość ta nie została nabyta przez wstępnych skarżącego. Mianowicie, akt własności ziemi o podanym wyżej numerze dotyczy działki 30, nie zaś 349. W treści protokołu, zawarta jest co prawda informacja, iż w 1956r. w drodze dobrowolnej pisemnej umowy doszło do nabycia od P. K. działki gruntu nr 349, jednakże na okoliczność tą zwracają uwagę J. i S. H., składając oświadczenia. W tym samym protokole, po odebraniu oświadczeń zawarto także adnotację o ustaleniu (w porozumieniu z Zarządem Terenu Urzędu Powiatowego w B.), że działka nr 349 stanowi dotychczas własność Skarbu Państwa i nie można na działkę tą uwłaszczyć H. J.. Z treści upoważnienia, na które powołuje się skarżący wynika natomiast, iż P. K. upoważnił swojego brata J. do sprzedania placu. Skarżący nie udowodnił zatem, iż będąca przedmiotem wniosku nieruchomość stanowiła przedmiot własności jego samego lub J. i S. małż. H. albowiem dokumenty na które się powołał w tym kontekście nie potwierdzają prezentowanej tezy. Okoliczność ta nie wynika również z materiału dowodowego prawidłowo zgromadzonego przez organy administracji i poddanego swobodnej ocenie, nie noszącej znamion dowolności. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 75 § 1 oraz art. 84 § 1 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż w aktach administracyjnych znajduje się opinia biegłego z zakresu geodezji T. P. sporządzona w sprawie z powództwa J. H. przeciwko Gminie C. o wydanie nieruchomości (m.in. działki 1710), na okoliczność, czy nieruchomości objęte pozwem stanowiły część nieruchomości objętej aktem własności ziemi Nr [...] (k. 89 akt administracyjnych). Wniosek biegłego wyrażony w w/w opinii, iż działka nr 1710 nie ma nic wspólnego z objętej AWZ działką nr 30 jest jednoznaczny i kategoryczny. W myśl art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Wskazać również należy, iż w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada bezpośredniego przeprowadzenia dowodów. Zatem właściwym było dołączenie tej opinii do materiału dowodowego przedmiotowej sprawy. Jej treść potwierdza zajęte przez organy stanowisko, iż akt własności ziemi, na który powołuje się skarżący nie świadczy o prawie własności jego rodziców w stosunku do działki nr 349. Strona nie sprecyzowała natomiast jakie dalsze wiadomości specjalne byłyby wymagane dla kompleksowego zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Samo gołosłowne twierdzenie w tym zakresie nie mogło odnieść spodziewanego skutku. Reasumując, Sąd podziela stanowisko organu, iż skoro nie odnaleziono żadnego dokumentu świadczącego o tym, że działka nr 349 kiedykolwiek należała do J. H. lub jego poprzedników prawnych, a sam wnioskodawca tej okoliczności również nie wykazał, brak jest podstaw do zwrotu części tej działki, odpowiadającej obecnie części działki nr 1710 w trybie określonym przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem Sądu poczynione przez organy obu instancji ustalenia wynikają z prawidłowo i kompletnie zebranego w sprawie materiału dowodowego, który nie wymaga uzupełnienia w jakiejkolwiek części i jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Dokonana zaś przez organy ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nie budzi zastrzeżeń i uzasadnia odmowę zwrotu nieruchomości położonej w C. przy ul. C. 25, oznaczonej w ewidencji gm. C. obręb C. – miasto 0001, stanowiącej część działki nr 1710 . Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.). Stosownie do art. 250 Ppsa Sąd przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenie w wysokości zgodnej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015r., poz. 1801), które ma w tej sprawie zastosowanie.