II SA/Ke 85/09
WyrokWSA w Kielcach2009-04-07
Skład orzekający: Dorota Pędziwilk-Moskal, Renata Detka, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności obszarowych z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) jest zasadna, gdy stwierdzono, że część zadeklarowanych działek nie była użytkowana rolniczo lub powierzchnia użytkowana była mniejsza niż zadeklarowana?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania płatności ONW była zasadna, ponieważ podstawowym kryterium kwalifikacji działek do przyznania płatności jest ich rolnicze użytkowanie. W przypadku stwierdzenia, że część działek nie była użytkowana rolniczo lub powierzchnia użytkowana była mniejsza niż zadeklarowana, organy prawidłowo zastosowały przepisy unijne dotyczące redukcji lub odmowy przyznania pomocy, a także nałożyły sankcje finansowe.Stan faktyczny
Skarżąca M. H. wniosła o przyznanie płatności obszarowych z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2007. Organy ARiMR odmówiły przyznania pomocy, stwierdzając w wyniku kontroli, że część zadeklarowanych działek nie była użytkowana rolniczo, a powierzchnia użytkowana na jednej z działek była mniejsza niż zadeklarowana. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące błędnych pomiarów, niewłaściwego czasu kontroli oraz błędnej interpretacji przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2009r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], odmawiającą M. H. przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007r. (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych).
W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji stwierdził, że we wniosku z dnia 27 kwietnia 2007 r. o przyznanie płatności na 2007 rok, M. H. zadeklarowała do płatności ONW użytkowanie czterech działek rolnych oznaczonych literami od A do D o powierzchni 58,76 ha, położonych na działkach ewidencyjnych w obrębie ewidencyjnym B.
W wyniku kontroli przeprowadzonej w toku postępowania, w dniu 25 września 2007 r. w gospodarstwie M. H., inspektorzy terenowi stwierdzili, że zgłoszone działki rolne oznaczone literami A, B, C i D nie są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Raport z tej kontroli został wysłany do strony w dniu 1 października 2007 r., a ponadto została ona zawiadomiona o możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy oraz wypowiedzenia się co do zgromadzonych dokumentów. W odpowiedzi strona w piśmie z dnia 23 lutego 2008 r. wyjaśniła, że dokumenty zgromadzone w sprawie są jej znane oraz że posiadane przez nią grunty stanowią tereny zalewowe i nie jest w stanie ich w pełni użytkować. Z uwagi na powyższe nie kwestionowała faktu, iż inspektorzy terenowi stwierdzili brak utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej.
W toku prowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził nieprawidłowości w przedmiocie raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 25 września 2007 r. i przekazał przedmiotową informację do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR . Poinformował również stronę, że wydanie decyzji w sprawie płatności do gruntów rolnych na 2007 rok objętych wnioskiem M. H. nastąpi w terminie do dnia 30 września 2008r. W wyniku przekazanej przez organ I instancji informacji o stwierdzeniu nieprawidłowości, w gospodarstwie strony przeprowadzono w dniu 17 czerwca 2008 r. ponowną kontrolę na miejscu w celu weryfikacji wniosku strony o przyznanie płatności na rok 2007. W wyniku tej kontroli inspektorzy terenowi stwierdzili, iż na działkach rolnych B, C i D nie była prowadzona działalność rolnicza, natomiast dla działki rolnej A o powierzchni deklarowanej 10,43 ha stwierdzono, że przedmiotowa działka składa się z czterech nie przylegających do siebie działek o łącznej powierzchni 5,55 ha. Do przesłanego stronie protokołu z tej kontroli, M. H. wniosła uwagi dotyczące działki rolnej A o powierzchni zadeklarowanej 10,43 ha. Strona stwierdziła, że nie zgadza się z wynikami kontroli, ponieważ powierzchnia gruntów rolnych na działce ewidencyjnej 98/2 jest równa powierzchni zadeklarowanej we wniosku z dnia 27 kwietnia 2008 r., co według strony potwierdzają zapisy w ewidencji gruntów oraz kontrola przeprowadzona w dniu 25 września 2007 r. Producentka podniosła ponadto, że od dnia 25 września 2007 r. na działce ewidencyjnej nr 98/2 położonej w obrębie B. nie zaszły żadne zmiany w przedmiocie posiadania lub własności tej działki.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał wskazaną wyżej decyzję z dnia 1 października 2008 r.
W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7.03.2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. nr 64, poz. 427) szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( zwanych obszarami ONW) oraz przestrzenny zasięg wdrażania tego działania określają przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11.04.2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 r. Nr 68, poz. 448) oraz przepisy unijne, w szczególności Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a wymienionego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004 r., str. 1, ze zm.) oraz Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.), Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74).
Organ II instancji przytoczył również szereg przepisów wymienionych aktów prawnych. Przypominał m.in., że:
- zgodnie z art. 10 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, pomoc finansowa z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, co oznacza, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR jest bezpośrednio związany zakresem wniosku,
- w myśl § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r., płatność ONW przyznaje się rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, ze. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, ze zm.), zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha,
- zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, użytkowanych jako grunty orne, sady oraz trwałe użytki zielone położonych w strefie nizinnej II, w wysokości 264 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej II. Ponadto zgodnie z ust. 3 pkt 1 i 2 w/w § 3 płatność ONW do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości: 50 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha oraz 25 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha,
- w myśl art. 138 ust. 1 powołanego wyżej Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. oraz zgodnie z art. 50 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., w związku
z art. 16 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74), jeżeli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego po kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 30% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli ta różnica przekracza 30 % stwierdzonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli ta różnica przekracza 50 %, rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę,
- zgodnie z art. 2 pkt 22 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 "obszar zatwierdzony" oznacza obszar spełniający wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy,
- zgodnie z art. 23 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. W myśl art. 30 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., powierzchnie działek rolnych określa się za pomocą wszelkich odpowiednich środków zdefiniowanych przez właściwe władze, a zapewniających wykonanie pomiaru z dokładnością przynajmniej równą dokładności wymaganej przy pomiarach wynikających z przepisów krajowych.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzone w sprawie dowody, w szczególności raport z kontroli przeprowadzonej w dniu 17 czerwca 2008 r. wraz z dołączonymi zdjęciami oraz szkicami gruntów rolnych jednoznacznie potwierdzają, że działka rolna A była w 2007 roku użytkowana na powierzchni 5,55 ha, a działki rolne B, C i D nie były użytkowane w 2007 r. Szkice wykonane przez inspektorów terenowych oraz zdjęcia potwierdzają, że dokonali oni pomiarów na wszystkich działkach zadeklarowanych we wniosku.
W odpowiedzi na zarzuty skarżącej zawarte w odwołaniu organ wyjaśnił, że:
1/ kierownik Biura Powiatowego ARiMR w toku postępowania stwierdził, iż protokół z kontroli przeprowadzonej w dniu 25 września 2007 r. został sporządzony nieprawidłowo. Inspektorzy terenowi na działkach rolnych A, B, C i D nie stwierdzili zawyżenia powierzchni deklarowanej pomimo tego, iż wykonane przez nich fotografie świadczyły, że grunt nie jest w całości lub w części użytkowany rolniczo. Wobec powyższego organ pierwszej instancji zgłosił do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR informację o stwierdzeniu nieprawidłowości. W związku z rozpatrzeniem powyższej informacji, w gospodarstwie skarżącej została ponownie przeprowadzona w dniu 17 czerwca 2008r. kontrola na miejscu, która wykazała nieprawidłowości - brak użytkowania działek rolnych B, C, i D oraz zawyżenie powierzchni deklarowanej działki rolnej A. Wykonane w dniu 17 czerwca 2008 r. przez inspektorów terenowych fotografie działek rolnych potwierdzają, iż działki B, C, i D i część działki rolnej A nie były użytkowane rolniczo w 2007 roku. Organ pierwszej instancji w wyniku stwierdzenia, iż mogły wystąpić nieprawidłowości w sporządzeniu raportu z kontroli z dnia 25 września 2007 r. powiadomił o tym fakcie właściwy organ, który przeprowadził ponownie czynności kontrolne i na ich podstawie dokonał faktycznych ustaleń.
2/ zgodnie z art. 31 ust. 8 ustawy z dnia 7 marca 2007 o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku, gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia, co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport. Strona wniosła uwagi do Raport z kontroli przeprowadzonej w dniu 17 czerwca 2008 r. w przedmiocie działki rolnej A i zostały one rozpatrzone (pismo BKM13-09223-29/TT,MB/08 z dnia 27 lipca 2008 r.).
3/ zarzuty strony w przedmiocie rażącego naruszenia prawa w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR poprzez to, że przedmiotowa decyzja zawiera wadliwe uzasadnienie faktyczne, została wydana po czasie, w którym organ obowiązany był ją wydać oraz błędnie interpretuje raporty pokontrolne, organ uznał za bezzasadne. Organ odwoławczy uznał bowiem, ze organ I instancji zawarł w decyzji prawidłowe uzasadnienie faktyczne. Zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji zawiadamia rolnika o przyczynach niezałatwienia sprawy dotyczącej przyznania płatności ONW do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ I instancji zawiadamiał stronę o przedłużeniu terminu na rozpatrzenie sprawy. Ostatnim pismem Kierownik Biura Powiatowego przedłużył w/w do dnia 30 września 2008 r., natomiast decyzja Nr 0238-2008-000020895 została wydana w dniu 1 października 2008 r. Stanowi to naruszenie wyżej powołanego przepisu § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r., jednak nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, albowiem w przedmiotowej sprawie mogła zapaść tylko decyzja o odmowie płatności ONW z sankcjami w okresie 3 lat kalendarzowych w kwocie 13 623,72 zł. Nie stanowi to podstawy do uchylenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR
4/ odnośnie zarzutu, że w raporcie z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 17 czerwca 2008 r. nie została wpisana dla działek rolnych B, C i D powierzchnia stwierdzona "0" ,co ma świadczyć o niekontrolowaniu tych działek organ wyjaśnił, że inspektorzy terenowi wpisali dla w/w działek kod błędu "DR18" – co w myśl doręczonego stronie wraz raportem z kontroli opisu znaczenia kodów pokontrolnych oznacza, że w dniu kontroli na działce rolnej nie jest prowadzona działalność rolnicza. O fakcie przeprowadzenia kontroli na miejscu na działkach rolnych B, C i D świadczy również sporządzona przez inspektorów dokumentacja fotograficzna oraz szkice.
5/ odnosząc się do zarzutu strony, że w 2008 r. przeprowadzono w jej gospodarstwie kolejną kontrolę, organ II instancji odpowiedział, że kontrole z dnia 28 lipca 2008 r. i 29 sierpnia 2008 r - zostały przeprowadzone w sprawie wniosku M. H. o przyznanie płatności na rok 2008 i ich wyniki nie były rozpatrywane w sprawie wniosku strony o przyznanie płatności ONW na rok 2007. Organ zauważył, że ustalenia poczynione przez inspektorów terenowych w dniu 29 września 2008 r. potwierdzają wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu 17 czerwca 2008r.
6/ w odniesieniu do zarzutu strony w przedmiocie błędnej interpretacji przez organy ARiMR zagadnień w przedmiocie właściwej kultury rolnej oraz powierzchni działek organ stwierdził, iż założenie M. H., że "powierzchnia działek dotyczy ogólnego obszaru działek rolnych niezależnie od tego czy mają w ocenie kontrolera i organu decyzyjnego właściwą kulturę rolną" jest błędne z uwagi na § 2 pkt 2) Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. W przedmiotowej sprawie kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu 17 czerwca 2008r. wykazała, iż działki B, C i D nie były użytkowane rolniczo, a działka rolna A o powierzchni deklarowanej 10,43 ha była użytkowana tylko na powierzchni 5,55 ha, w związku z tym powierzchnia uprawniona do uzyskania płatności ONW w gospodarstwie strony wynosiła 5,55 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w przedmiotowej sprawie nie rozpatrywał kwestii utrzymywania działek rolnych B, C i D oraz powierzchni działki rolnej A stanowiącej różnicę pomiędzy 10,43 ha a 5,55 ha w dobrej kulturze rolnej z uwagi na to, iż nie kwalifikowały się one do przyznania płatności ONW, ponieważ nie była prowadzona na nich działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r.
7/ w stosunku do zarzutów M. H.,iż "tylko kontrola z roku 2007 ma znaczenie dla wydania decyzji o płatnościach na rok 2007" organ stwierdził, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 2) ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy, między innymi stwierdził nieprawidłowości w raporcie z kontroli przeprowadzonej w dniu 25 września 2007 r., czego wynikiem było przeprowadzenie ponownie czynności kontrolnych w gospodarstwie strony.
8/ odnosząc się do zarzutów strony, iż w przedmiotowej sprawie powinny mieć zastosowanie w stosunku do zadeklarowanych przez nią gruntów przepisy art. 6 i 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r., które dotyczą zmniejszeń płatności oraz wykluczeń z uwzględnieniem regulacji zawartych w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz Urz. 2007 r. Nr 46, poz. 306), organ stwierdził, że art. 6 ust. 2 lit a i b Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. nie ma zastosowania do płatności ONW. Do przedmiotowej płatności ma zastosowanie art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277, z 21.10.2005, str. 1), zgodnie z którym redukcja lub wykluczenie z płatności występuje w przypadkach, gdy beneficjenci otrzymujący płatności na mocy art. 36 lit. a) ppkt i)-v) oraz lit. b) ppkt i), iv) i v) nie przestrzegają na terenie całego gospodarstwa obowiązkowych wymogów przewidzianych w art. 4 i 5 oraz załącznikach III i IV do rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003, w wyniku działania lub zaniechania, które jest im bezpośrednio przypisane, całkowita kwota płatności, które mają być im przyznane w roku kalendarzowym, w którym wystąpi niezgodność, podlega redukcji lub anulowaniu. Powyższe ma zastosowanie wyłącznie, jeżeli niezgodność dotyczy działalności rolniczej, lub gruntów rolnych należących do gospodarstwa, czyli w przypadku gdy działki rolne zadeklarowane we wniosku są przez rolnika użytkowane rolniczo. Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, iż poza stwierdzoną na działce A powierzchnią 5,55 ha, pozostałe grunty nie były użytkowane rolniczo. Z uwagi na powyższe adekwatnym było zastosowanie w przedmiotowej sytuacji art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 i na tej podstawie odmówienie przyznania płatności ONW i nałożenie na stronę sankcji w kwocie 13 623,72 zł. W związku tym argumenty strony, iż decyzja Nr 0238-2008-000020895 nie dotyczy zagadnienia prawidłowego wykorzystania gruntów, a tylko powierzchni użytkowanej rolniczo organ uznał za bezpodstawne, ponieważ podstawowym kryterium kwalifikacji, czy działki są uprawnione do przyznania płatności ONW jest to, czy są one użytkowane rolniczo. Ponadto podnoszone przez M. W. argumenty w przedmiocie kryterium posiadania gruntów do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie z uwagi na § 2 pkt 2) Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r., zgodnie z którym producent winien być w posiadaniu gruntów do dnia wydania decyzji w sprawie ONW oraz przedmiotowe grunty muszą być jeszcze przez producenta użytkowane rolniczo.
W skardze na tę decyzję M. H. wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości. Skarżąca zarzuciła:
1/ rażące naruszenie prawa i przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych sprzecznych z wynikami kontroli przeprowadzonych przez ARiMR,
2/ naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 107 kpa przez nieuwzględnienie słusznego odwołania strony i wydanie decyzji nie zawierającej rozstrzygnięcia zarzutów odwołania.
W uzasadnieniu skargi jej autor zarzucił dodatkowo, że:
1. organ II instancji pomylił w zaskarżonej decyzji pojęcie powierzchni gruntów rolnych z pojęciem utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Powierzchnia wynika bowiem z pomiarów i zapisów ewidencji gruntów, a utrzymanie w dobrej kulturze rolnej to ocena, czy strona spełnia określone wymogi dotyczące sposobu użytkowania rolniczego gruntów,
2. jedyna uprawniona kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu 25 września 2007r. potwierdziła, że skarżąca posiada grunty rolne o powierzchni podanej we wniosku o dopłaty, choć nie są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Oceny tej nie mogły zmienić kontrole przeprowadzone w 2008 r. ze względów natury prawnej oraz faktycznej. Niemożliwe bowiem jest zdaniem skarżącej kontrolowanie stanu gruntów za 2007 r. w roku 2008; kontrole takie, z mocy wyraźnego przepisu mogą odbywać się tylko w okresie objętym dopłatami. Ze względów faktycznych natomiast, powinny się odbyć się nie później niż do miesiąca września, bo do tego czasu istnieje obowiązek wykonania określonych prac rolniczych,
3. ustalenia organów administracji co do różnicy pomiędzy powierzchnią gruntów wskazaną we wniosku, a powierzchnią rzeczywistą są wewnętrznie sprzeczne. Skoro bowiem organ zakwestionował zadeklarowaną we wniosku powierzchnię, to nie powinien od tej powierzchni naliczać sankcji finansowej w stosunku do wnioskodawcy. Sankcja ta podlega bowiem obliczeniu na podstawie rzeczywistej wielkości gruntów,
4. stwierdzony w czasie kontroli niewystarczający stopień zagospodarowania gruntów uprawniał jedynie do obniżenia dopłat o 5% ogólnej kwoty dopłat. Mimo tego Agencja nie dokonała płatności, ani nie wydała decyzji w ustawowym terminie naruszając w ten sposób przepisy,
5. nieprawdą jest, że strona nie kwestionowała wyników kontroli na jej gruncie, o czym świadczy korespondencja znajdująca się w aktach sprawy. Poza tym nawet brak jakichkolwiek zastrzeżeń do wyników kontroli w toku postępowania nie pozbawia strony możliwości kwestionowania ich, bo to decyzja, a nie wyniki kontroli podlegają zaskarżeniu,
6. z braku zapisów w raporcie z kontroli z dnia 17 czerwca 2008 r. w rubrykach nr 80 dotyczących powierzchni działek rolnych oznaczonych literami B, C i D położonych w B. wynika, że działki te nie były mierzone podczas kontroli,
7. zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, istotne dla rozstrzygnięcia kwestii dopłat znaczenie ma stan posiadania z 31 maja roku rozliczeniowego. Kontrole przeprowadzone w innym czasie nie mogą więc wpłynąć na ocenę stanu posiadania gruntów przez skarżącą. Zwłaszcza, że jedyna kontrola dotycząca przedmiotowego wniosku, przeprowadzona we wrześniu 2007 r. nie wykazała żadnych odstępstw powierzchni rzeczywistej gruntów rolnych wnioskodawczyni od powierzchni zadeklarowanej we wniosku.
8. ponieważ przeprowadzone w 2008 r. kontrole jedynie w wypadku działek położonych w B. wykazują rzekome odstępstwa wielkości działek zadeklarowanych od wielkości rzeczywistej sięgające kilku hektarów, natomiast w ogóle nie pokazują powierzchni działek w S., to skoro zadeklarowana powierzchnia opiewa na ponad 56 ha, rzekomo ujawnione odstępstwa nie przekraczają 10 % powierzchni. Dlatego zastosowanie art. 138 rozporządzenia Komisji nr 1973/2004 nie miało żadnego uzasadnienia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie w całości oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu sądowo-administracyjnym badaniu podlega, po pierwsze – prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, a po drugie – trafność wykładni tych przepisów. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości lub części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji.
Na wstępie trzeba wskazać, że organy orzekające zastosowały w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym właściwe przepisy prawa.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427), zwanej dalej ustawą, szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwanych obszarami ONW) oraz przestrzenny zasięg wdrażania tego działania określają przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 448) oraz przepisy unijne, w szczególności: - Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a wymienionego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004 r., str. 1, ze zm.), - Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.), - Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74).
Stosownie do art. 10 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, pomoc finansowa z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach. Takie brzmienie tego przepisu oznacza, że organ orzekający jest bezpośrednio związany zakresem wniosku.
Zgodnie z § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r., płatność ONW przyznaje się rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, ze. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, ze zm.), zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha.
Z kolei stosownie do § 3 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. - płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, użytkowanych jako grunty orne, sady oraz trwałe użytki zielone położonych w strefie nizinnej II, w wysokości 264 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej II. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 3 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia płatność ONW do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości: 50 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha, 25 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha. Wymaga podkreślenia, że stosownie do art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. oraz art. 50 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., w związku z art. 16 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74), - jeżeli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego po kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 30% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. Z kolei jeżeli ta różnica przekracza 30 % stwierdzonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Natomiast jeżeli ta różnica przekracza 50 %, rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.
Zgodnie z art. 2 pkt 22 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 "obszar zatwierdzony" oznacza obszar spełniający wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy.
Stosownie do art. 23 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Zgodnie z art. 30 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., powierzchnie działek rolnych określa się za pomocą wszelkich odpowiednich środków zdefiniowanych przez właściwe władze, a zapewniających wykonanie pomiaru z dokładnością przynajmniej równą dokładności wymaganej przy pomiarach wynikających z przepisów krajowych. Wskazać trzeba przy tym, że stwierdzona powierzchnia "użytków rolnych" zawarta w protokole z kontroli na miejscu jest to faktyczna powierzchnia, na której inspektorzy terenowi w dniu kontroli stwierdzili zadeklarowane we wniosku uprawy.
Skarżąca we wniosku o przyznanie płatności na 2007 rok, zadeklarowała do płatności ONW użytkowanie czterech działek rolnych oznaczonych literami od A do D o powierzchni 58,76 ha, położonych na działkach ewidencyjnych w obrębie ewidencyjnym B., oraz w obrębie ewidencyjnym S.
Z ustaleń organów wynika, że działka rolna A była w 2007 roku użytkowana na powierzchni 5,55 ha, natomiast działki rolne B, C i D nie były użytkowane w 2007r.
Ustaleń poczynionych przez organy nie sposób zakwestionować, skoro znajdują one oparcie w materiale dowodowym zebranym w sprawie, a w szczególności w raporcie z kontroli przeprowadzonej w dniu 17 czerwca 2008r. w gospodarstwie skarżącej, zdjęciach oraz szkicach gruntów rolnych. Ostatnie z tych dowodów potwierdzają, że inspektorzy terenowi dokonali pomiarów na wszystkich działkach zadeklarowanych we wniosku. Skoro zatem nie została spełniona przesłanka użytkowania rolniczego wnioskowanych do płatności działek wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane powyżej przepisy jest zasadne. Ustalenia organów jak również argumentacja prawa zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia zasługują na pełną aprobatę.
Niezasadne są zarzuty skargi, iż "organ II instancji pomylił w zaskarżonej decyzji pojęcie powierzchni gruntów rolnych z pojęciem utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Powierzchnia wynika bowiem z pomiarów i zapisów ewidencji gruntów, a utrzymanie w dobrej kulturze rolnej to ocena, czy strona spełnia określone wymogi dotyczące sposobu użytkowania rolniczego gruntów."
Stosownie do § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. - płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, użytkowanych jako grunty orne, sady oraz trwałe użytki zielone (..). Zatem podstawowym kryterium kwalifikacji działek rolnych do przyznania rolnikowi płatności ONW jest to czy są one użytkowane rolniczo. Z prawidłowych ustaleń poczynionych przez organy na podstawie wyników kontroli w gospodarstwie skarżącej wynika natomiast, że działka rolna A była w 2007 roku użytkowana na powierzchni 5,55 ha, zaś działki rolne B, C i D w 2007r. nie były w ogóle użytkowane rolniczo.
Powoływane przez skarżącą przepisy art. 6 i 7 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 mające być, jej zdaniem, jedyną dopuszczalną podstawą zastosowania wobec niej zmniejszeń lub wykluczeń z uwzględnieniem regulacji zawartych w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (D. U. 2007 r. Nr 46, poz. 306) – nie mają zastosowania do płatności ONW. Do tego rodzaju płatności ma bowiem zastosowanie art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277, z 21.10.2005, str. 1), zgodnie z którym redukcja lub wykluczenie z płatności występuje w przypadkach, gdy beneficjenci otrzymujący płatności na mocy art. 36 lit. a) ppkt i)-v) oraz lit. b) ppkt i), iv) i v) nie przestrzegają na terenie całego gospodarstwa obowiązkowych wymogów przewidzianych w art. 4 i 5 oraz załącznikach III i IV do rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003, w wyniku działania lub zaniechania, które jest im bezpośrednio przypisane, całkowita kwota płatności, które mają być im przyznane w roku kalendarzowym, w którym wystąpi niezgodność, podlega redukcji lub anulowaniu. Trafnie wskazują organy, iż z uwagi na to, że kontrola na miejscu w dniu 17 czerwca 2008r. wykazała, iż zadeklarowane do płatności działki oznaczone literami B, C, D, oraz część działki oznaczonej literą A – nie były w ogóle użytkowane rolniczo zastosowanie w sprawie znajdował cyt. na wstępie art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. oraz art. 50 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r., w związku z art. 16 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str.). Ze wskazanych powodów, nie miało miejsca w sprawie zarzucane w skardze pomylenie przez organy administracji pojęć powierzchni gruntów rolnych, z pojęciem dotyczącym utrzymania gruntów w dobrej kulturze.
Reasumując, podstawowym kryterium kwalifikacji działek do przyznania płatności ONW jest to, czy zadeklarowane do tej płatności działki są w posiadaniu producenta i czy są użytkowane rolniczo. W stanie faktycznym sprawy istotna zatem była przeprowadzona przez organy kwalifikacja, czy zadeklarowane do płatności działki w 2007 r. były użytkowane rolniczo. Taka ocena została w sprawie dokonana w oparciu o wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 17 czerwca 2008r., odzwierciedlone w raporcie z tej kontroli. Ocena organów znajduje przy tym oparcie w zgromadzonej w sprawie dokumentacji z tej kontroli, w szczególności w sporządzonych zdjęciach i szkicach z pomiaru kontrolowanych działek. Istotnym, choć nie rozstrzygającym argumentem za uznaniem wyników tej kontroli za wiarygodne jest to, że skarżąca po otrzymaniu raportu z tej kontroli, w uwagach do protokołu wniesionych w dniu 9 lipca 2008 r., kwestionowała jedynie ustalenia dotyczące działki ewidencyjnej nr 98/2 położonej w B., oznaczonej we wniosku strony literą A twierdząc, że powierzchnia gruntów rolnych na tej działce jest równa powierzchni zadeklarowanej we wniosku. Skarżąca nie zgłosiła natomiast żadnych zastrzeżeń co do wyników kontroli działek oznaczonych literami B, C i D. Nie twierdziła w szczególności, aby działki te były w 2007 r. użytkowane rolniczo. Jeżeli przyczyną takiego stanowiska strony było uznanie, że działki te nie były w czasie kontroli z dnia 17 czerwca 2008 r. w ogóle mierzone (o czym, zdaniem strony, ma świadczyć brak zapisów w rubryce nr 80 dotyczącej powierzchni tych działek, w raporcie z kontroli), to należy podzielić argumentację organu, że raport z kontroli we wskazanej części został sporządzony w sposób jednoznacznie wskazujący na to, iż kontrolujący dokonali pomiarów działek oznaczonych literami B, C i D oraz zakwalifikowali je w całości jako działki, które nie są użytkowane rolniczo. Wynika to bowiem z wpisu kodów dotyczących tych działek, w kolumnie oznaczonej numerem 82 na 3 stronie raportu, tj. z wpisu kodu DR18, którego znaczenie wyjaśnione zostało w stanowiącym część raportu opisie znaczenia kodów pokontrolnych. Fakt dokonania kontroli i pomiarów tych działek wynika ponadto z załączonych do raportu zdjęć i szkiców z pomiaru działek.
Nie można również zgodzić się z zarzutem skargi kwestionującym dopuszczalność przeprowadzenia kontroli na miejscu w dniu 17 czerwca 2008 r. oraz przydatność poczynionych wtedy ustaleń dla oceny uprawnień strony do płatności za 2007 r.
Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007r. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z ustępem 2 tego artykułu - w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Według art. 21 ust. 3 tej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z przytoczonych przepisów wynika, że organy administracji rozpatrujące sprawę przedmiotowych płatności, mają obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ponieważ przepisy cyt. ustawy nie zawierają przepisu nakazującego organowi podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy, miał w sprawie zastosowanie przepis art. 7 k.p.a. Z przepisu tego statuującego jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organ administracji I instancji nie tylko miał prawo, ale i obowiązek ponownego przeprowadzenia kontroli na miejscu, skoro w raporcie z pierwszej kontroli z dnia 25 września 2007r. ujawnione zostały nieprawidłowości opisane w Informacji o uzasadnionym podejrzeniu wystąpienia nieprawidłowości z dnia 6 czerwca 2008 r. Żaden z przepisów ustawy, ani też jakichkolwiek innych przepisów dotyczących płatności ONW, nie wprowadza zakazu przeprowadzania kontroli na miejscu dotyczącej wniosku z danego roku, w roku następnym. Również skarżąca, choć stwierdziła w skardze, że "z wyraźnego przepisu wynika, iż kontrola może być wykonywana tylko w okresie objętym dopłatami" – takiego przepisu nie wskazała. Nie zwalnia to oczywiście organu od obowiązku oceny wyników takiej kontroli z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego i niezbędnej wiedzy z zakresu rolnictwa. Uwzględniając upływu czasu i charakter kontrolowanej materii, ta ocena musi być szczególnie wnikliwa i odpowiadać przede wszystkim na pytanie, czy z uwagi na upływ czasu i naturalną zmienność w przyrodzie, kontrola przeprowadzona w czerwcu roku następnego po roku, którego dotyczył wniosek o płatność, może odpowiedzieć na pytanie, czy w roku, którego dotyczył wniosek, zadeklarowane przez stronę działki były użytkowane rolniczo. Wydając zaskarżoną decyzję organ II instancji przeprowadził taką ocenę i zasadnie uznał, że stan zagospodarowania rolniczego przedmiotowych działek stwierdzony w czerwcu 2008 r. był tożsamy ze stanem ich zagospodarowania w 2007 r. Ocena taka nie może budzić zastrzeżeń, skoro analiza sporządzonych w czasie obu kontroli zdjęć i szkiców z pomiaru przedmiotowych działek wskazuje, że pomiędzy wrześniem 2007 r. a czerwcem 2008 r. działki nie były użytkowane rolniczo.
Zasadnie również organ przyjął, że kolejne kontrole przeprowadzane w gospodarstwie skarżącej w 2008 r., jako dotyczące innego niż przedmiotowy wniosku, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Taka ocena jest zresztą zgodna z poglądem samej strony wyrażonym w uzasadnieniu skargi.
Odnosząc się do zarzutu skargi, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, istotne dla rozstrzygnięcia kwestii dopłat znaczenie ma stan posiadania z 31 maja roku rozliczeniowego należy stwierdzić, iż jest on niezasadny. Przytaczane przez skarżącą przepisy art. 3 i 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie mają zastosowania do płatności ONW. Natomiast z mocy § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. samo posiadanie działek rolnych nie jest wystarczającym warunkiem uzyskania płatności, albowiem konieczne dla przyznania płatności jest także ich rolnicze użytkowanie.
Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących naruszenia przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt 2 i art. 107 k.p.a. przez nieuwzględnienie słusznego odwołania strony i wydanie decyzji nie zawierającej rozstrzygnięcia zarzutów odwołania, należy stwierdzić, że są one bezzasadne.
Wbrew twierdzeniom skarżącej organ odwoławczy w obszernym uzasadnieniu decyzji odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania, a przede wszystkim ponownie rozstrzygnął sprawę. Trzeba mieć na uwadze, że istota administracyjnego toku instancji nie polega tylko na kontroli argumentów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji, ale na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. W sytuacji gdy wydane przez organ rozstrzygnięcie nie budzi zastrzeżeń co do jego zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, nie można skutecznie stawiać zarzutu, że organ utrzymał decyzję w mocy zamiast zastosować art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a.
Nie można zgodzić się ze skarżącą co do rzekomej niekonsekwencji organu polegającej na naliczeniu sankcji finansowej w stosunku do wnioskodawcy od powierzchni zadeklarowanej we wniosku, mimo zakwestionowania tej powierzchni. Sposób obliczenia kwoty, która jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto różnicę (tj., jak to określiły organy obu instancji, kwoty sankcji nałożonej na producenta), został wskazany w przytoczonym wyżej art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004. Powierzchnia zawyżona (różnica między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną) jest porównywana do powierzchni stwierdzonej i na tej podstawie obliczany jest wskaźnik zawyżenia.Kwota sankcji odpowiada powierzchni zawyżonej. W przedmiotowej sprawie zasadnie organy naliczyły nałożoną na skarżącą sankcję z uwzględnieniem modulacji stawek płatności określonej w § 3 ust. 3 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r.
Zarzucane w skardze przekroczenie terminów do wydania decyzji nie miało, w ocenie Sądu charakteru naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego to uchybienie nie mogło spowodować uwzględnienia skargi.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło