II SA/Ke 850/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odszkodowania za przejecie z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: oddalić wniosek o ustanowienie dla M. G. radcy prawnego. W dniu 16 października 2013 r. M. G. złożyła formularz urzędowy PPF wnosząc o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie odszkodowania za przejęcie z mocy prawa własności nieruchomości. W złożonym formularzu wnioskodawczyni podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką oraz dwiema córkami - roczną i trzyletnią. Skarżąca przebywa na zwolnieniu lekarskim i otrzymuje z tego tytułu świadczenie w wysokości 900- 1000 zł miesięcznie, ponadto otrzymuje na starszą córkę alimenty w wysokości 300 zł miesięcznie. Matka wnioskodawczyni ma 83 lata, jest osobą niepełnosprawną, pobiera rentę w wysokości 920 zł miesięcznie. Skarżąca nie wykazała innego majątku oprócz domu wielkości 150 m2 i nieruchomości rolnej o powierzchni 3,57 ha. Wnioskodawczyni stwierdziła, że ponosi wysokie koszty utrzymania domu, musi wynajmować osoby postronne do prac przydomowych. W dniu 3 grudnia 2013 r. Miejski Zarząd Dróg na wezwanie Referendarza sądowego nadesłał potwierdzenie przelewu bankowego na rzecz M. G. kwoty 306 370 zł dokonanego w dniu 29 sierpnia 2013 r. tytułem odszkodowania za nieruchomości przejęte przez Gminę. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2013 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W wyniku rozpoznania sprzeciwu M. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia [...] oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...]. Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. G. W dniu 23 czerwca 2014 r. skarżąca złożyła kolejny formularz PPF wnosząc tym razem o ustanowienie radcy prawnego. Z treści wniosku wynika, że wiosną tego roku została zwolniona z pracy. Nie osiąga obecnie własnego stałego dochodu, z Funduszu Alimentacyjnego dostaje 700 zł miesięcznie na dwie córki, z którymi mieszka. Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiadane gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu. Ponadto skarżąca leczy się neurologicznie. Stwierdziła, że pieniądze, które otrzymała tytułem odszkodowania przeznacza na codzienne utrzymanie. Postanowieniem z dnia [...] Referendarz sądowy oddalił wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Sprzeciw od tego postanowienia złożyła w dniu 7 lipca 2014 r. M. G. W jego uzasadnieniu stwierdziła, że jest w bardzo trudnej sytuacji, gdyż wkrótce kończy jej się okres świadczenia rehabilitacyjnego przyznanego jej przez ZUS i dłużej nie będzie go otrzymywać. Wyraziła też pogląd, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, jakie otrzymała od MZD, nie powinno być brane pod uwagę, gdyż jest to przedmiot sporny w sprawie. Poza tym nie są to oszczędności, tylko odszkodowanie za grunt, z pieniędzy tych cały czas korzysta, w związku z czym ciągle ich ubywa. Wyjaśniła też, że ponad 2 lata czeka na pieniądze, które winna jest jej firma B., która ogłosiła upadłość. Ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie uprawiać posiadanego gospodarstwa rolnego o pow. 3,5759 ha przeliczeniowego. Wojewódzki Sad Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz.270), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ponadto z art. 245 § 2 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że domaga się jedynie przyznania jej radcy prawnego, a zatem domagała się przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna i bytowa jest trudna. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Występujący z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem, co oznacza, że jest zobowiązany wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy. Zasadnicze znaczenie dla oceny jej wniosku ma fakt otrzymania przez wnioskującą o prawo pomocy odszkodowania za przejęcie z mocy prawa własności nieruchomości w kwocie 306.370 zł., czego M. G. nie ujawniła w rubryce 7 złożonego przez siebie formularza PPF z dnia 23 czerwca 2014 r. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie można przy tym uznać, że kwoty tej nie powinno się uwzględniać przy ocenie jej sytuacji materialnej. To, że kwota ta jest przedmiotem sprawy nie ma żadnego wpływu na możliwość dysponowania nią, skoro została już jej wypłacona, a skargę od decyzji przyznającej tę kwotę, a także wniosek o uzasadnienie wyroku oddalającego tą skargę złożyła tylko M. G., domagając się jeszcze wyższego odszkodowania. Ze względu więc na treść art. 134 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. co do zasady nie ma obaw, aby skarżąca uzyskała ostatecznie tytułem odszkodowania mniejszą kwotę, niż jej wypłacono. Należy ponadto zauważyć, że skarżąca dopiero w sprzeciwie z dnia 7 lipca 2014 r. przyznała, że oprócz kwoty alimentów wypłacanych jej z funduszu alimentacyjnego, otrzymuje ciągle jeszcze świadczenie rehabilitacyjne o niepodanej wysokości, przyznane jej przez ZUS. Okoliczność, że zostało ono przyznane czasowo i być może nie będzie już przedłużone, nie ma dla sprawy znaczenia, skoro wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd rozpoznaje według stanu faktycznego istniejącego w dacie rozstrzygania wniosku. Również dopiero w sprzeciwie skarżąca przyznała, że posiada wierzytelność o nieujawnionej wysokości względem pozostającej w upadłości firmy B. Choć wierzytelność ta nie jest być może obecnie łatwa do odzyskania, to stanowi jednak wartość majątkową, która może być przedmiotem cesji, przez co wpływa na ocenę sytuacji majątkowej skarżącej i powinna być ujawniona we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na koniec należy również zauważyć, że jeżeli skarżąca nie jest w stanie samodzielnie prowadzić posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,5759 ha przeliczeniowego, to w celu wykorzystania posiadanych z tego tytułu możliwości zarobkowych powinna rozważyć jego wydzierżawienie, co pozwoli na uzyskanie stosownego czynszu dzierżawnego, a także stosownych płatności obszarowych. Uwzględniając powyższe rozważania nie można w żadnym razie uznać, że skarżąca jest osobą żyjącą w ubóstwie, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Warto też dodać, że wnioskodawczyni uiściła wpis sądowy od skargi w wysokości 3640 zł i opłatę kancelaryjną wynoszącą 100 zł. W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał, że skarżąca może bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Dlatego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.