II SA/Ke 852/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Asesor WSA Agnieszka Banach,, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy decyzji z [...], przyznającej D.W. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – L. M. i N. M. w kwocie 300 zł miesięcznie na każde z dzieci na okres od 1.10.2016 r. do 30.09.2017 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, w związku z art. 157 § 1 i 158 § 1 kpa, stwierdziło nieważność tej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji ustalając dochód D. W. za 2015 r., oparł się na zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego, kopii PIT 11, PIT 37 oraz informacji z ZUS. Na dochód ten złożył się dochód niepodlegający opodatkowaniu z tytułu zasądzonych alimentów na córkę S. - 4800 zł; stypendium szkolne - 600 zł; zwrot podatku - 3440,81 zł., dochód z tytułu zatrudnienia w Szkole Podstawowej w O.- 5911,02 zł brutto pomniejszony o należny podatek w wysokości 0 zł, składki społeczne - 918,54 zł, składki zdrowotne - 525,76 zł, co dało 4466,72 zł netto, dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej - 470 zł. Łączny dochód rodziny wyniósł 13.777,53 zł, co w wymiarze miesięcznym dało 1148,13 zł, zaś w przeliczeniu na czteroosobową rodzinę - 287,03 zł. Nadto organ I instancji uzyskał informację z ZUS, że strona podjęła dodatkowe zatrudnienie od 1 września 2016 r. i dlatego zobowiązał ją do przedłożenia w miesiącu listopadzie kopii umowy o pracę oraz o wysokości dochodu netto za miesiąc październik 2016 r. Dalej SKO podkreśliło, że wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyło, że materialnoprawną podstawę analizowanej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U.2017.489), zwanej dalą "ustawą". Przedstawiając regulacje tej ustawy dotyczące dochodu organ II instancji stwierdził, że dochodami stanowiącymi podstawę ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, są dochody z roku kalendarzowego, poprzedzającego okres świadczeniowy. Ponieważ strona ubiega się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2016/2017 dochodem, na podstawie którego należy ocenić prawo do świadczeń, jest dochód z 2015 roku. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł. Rodzina strony składa się z czterech osób, tj. wnioskodawczyni oraz trojga dzieci. Na dochód rodziny w roku 2015 złożyły się dochody niepodlegające opodatkowaniu z tytułu zasądzonych alimentów na córkę Sonię - 4800 zł; stypendium szkolnego - 600 zł; zwrotu podatku - 3440,81 zł, jak również dochód z tytułu zatrudnienia strony w SP w O.- 5911,02 zł brutto pomniejszony o należny podatek w wysokości 0 zł, składki społeczne - 918,54 zł, składki zdrowotne - 525,76 zł, co dało 4466,72 zł netto, dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej - 470 zł. Kolegium podkreśliło, że jak wynika z treści ocenianej decyzji, organ I instancji dysponował informacją, że począwszy od 1 września 2016 r. strona podjęła kolejne zatrudnienie, a mimo to nie uwzględnił (w dacie wydania przedmiotowej decyzji) dochodu uzyskanego, za który uważa się stosownie do treści art. 2 pkt 18 lit c) ustawy uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie organu II instancji z nałożonego przez ustawodawcę obowiązku uwzględnienia dochodu uzyskanego nie zwalnia organu określony w art. 9 ust. 4a ustawy sposób obliczania dochodu uzyskanego. Ustawodawca określił bowiem wprost, że poprzez dochód uzyskany należy rozumieć uzyskanie zatrudnienia, a nie uzyskanie wynagrodzenia. Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że opisane postępowanie organu pierwszej instancji wyczerpuje znamiona art. 156 § 1 pkt 2 kpa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji z [...]. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję D.W. zarzuciła obrazę prawa materialnego i niewłaściwe zastosowanie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U z 2016 r. poz. 1518, poz.1579). W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że na jej dochód złożyły się: dochód nie opodatkowany tj. alimenty - 4800, ulga na dzieci: 3440,81 zł, świadczenie materialne dla uczniów, które było wypłacone w kwocie jednorazowej, więc posiadało charakter świadczenia celowego i nie powinno się liczyć do dochodu. Zdaniem skarżącej dochód z działalności również nie powinien być brany pod uwagę, ponieważ działalność została zawieszona 30 czerwca 2017 i według ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawieszenie działalności gospodarczej również generuje zasadę niewliczania dochodu osiągniętego z wyżej wymienionej działalności. Z kolei dochód z pracy w SP w O. powinien być traktowany jako dochód nowo osiągnięty, ponieważ z chwilą podpisania umowy 1 września 2016 r. wstąpiła w nowy stosunek pracy na nowych zasadach min. zgodziła się na odjęcie dodatku za wysługę lat w związku z tym, że pracowała w dwóch szkołach w jednej gminie, dlatego dochód wyniósł 406,73 zł - 26,00 zł podatek dochodowy - 71,02 zł składka na ubezpieczenie społeczne - 40,23 zł składka zdrowotna - 269,50 zł. Do tego należało dodać dochód osiągnięty w Zespole Szkół w C. 1922,58 zł co dało wynik 719,70 zł dochodu na osobę w rodzinie. Autorka skargi także wskazała, że Kolegium w swojej decyzji z [...], uchyliło w całości decyzję [...] i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości ze względów formalnoprawnych. Zgromadzony materiał dowodowy wykazał, że już realizując decyzję z [...] organ dokonał obliczenia dochodu uwzględniając, że 1 września 2017 podjęła zatrudnienie w Zespole Szkół w C. i O. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dowodzi, że podjęła zatrudnienie już na dzień wydania decyzji i osiągnęła dochód z tytułu zatrudnienia. MGOPS posiadał wiedzę, że pracuje jako nauczyciel, jak również, że wynagrodzenie otrzymuje zgodnie z Kartą Nauczyciela z góry. Ponadto MGOPS posiadał wiedzę zaczerpniętą z ZUS o składkach, które wpłynęły do ZUS-u jak również o podstawie tych składek. Zatem MGOPS wydając decyzję [...]posiadał wiedzę o wysokości jej dochodu. Skarżąca zauważyła, że pozostaje pytanie, dlaczego MGOPS mając wątpliwości nie odwołał się do Sądu Administracyjnego po otrzymaniu decyzji SKO z [...]. Ponadto MGOPS, po otrzymaniu decyzji [...] wypłacił zaległe pieniądze, które zostały wydane na wakacje z dziećmi. Natomiast jest jeszcze kwestią poboczną, że dłużnik alimentacyjny uporczywie uchyla się od alimentów, więc wyszukiwanie luk prawnych ma cechy ochrony dłużnika alimentacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (ten ostatni przepis, tj. art. 57a nie ma w sprawie zastosowania). Mając na uwadze powyższą regulację skargę należało uwzględnić, chociaż z innych powodów niż w niej wskazane. Z zaskarżonej decyzji wynika, że dlatego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy z [...], przyznająca D.W. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ nie uwzględnił przy jej wydawaniu faktu, że skarżąca w dniu 1 września 2016 r. podjęła zatrudnienie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika ponadto, że zdaniem Kolegium sam fakt podjęcia zatrudnienia, bez względu na wysokość związanego z nim wynagrodzenia powoduje uzyskanie dochodu skutkujące odmową przyznania świadczenia. Jak bowiem podkreślił ten organ "ustawodawca określił wprost, że poprzez dochód uzyskany należy rozumieć uzyskanie zatrudnienia, a nie uzyskanie wynagrodzenia" i że w związku z tym "z nałożonego przez ustawodawcę obowiązku uwzględnienia dochodu uzyskanego nie zwalnia organu określony w art. 9 ust. 4a ustawy sposób obliczania dochodu uzyskanego". Tymczasem zauważyć należy, że zgodnie z art. 2 pkt 18 ustawy, ilekroć jest w niej mowa w uzyskaniu dochodu – oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tak więc nie ma racji organ twierdząc, że przez dochód uzyskany należy rozumieć uzyskanie zatrudnienia, a nie uzyskanie wynagrodzenia, a więc dochodu związanego z wynagrodzeniem uzyskanym w związku z podjęciem zatrudnienia. Ustawodawca w art. 9 ust. 4a ustawy wskazał, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W niniejszej sprawie niesporne jest to, że uwzględniając dochody skarżącej z roku poprzedzającego okres świadczeniowy, a więc z 2015 r. jej rodzina spełniała kryterium dochodowe, uprawniające do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. D.W. podjęła zatrudnienie 1 września 2016 r. Bez względu na to, czy otrzymywała ona wynagrodzenie płatne z góry czy też z dołu, niewątpliwie, stosownie do art. 9 ust. 4a ustawy wysokość uzyskanego w związku z tym dochodu należało uwzględnić na podstawie wynagrodzenia osiągniętego przez nią w miesiącu październiku 2016 r. Dlatego też w decyzji z [...] prawidłowo, uwzględniając dochód za 2015 r., przyznano skarżącej świadczenie, bowiem na datę wydawania tej decyzji spełniała ona kryterium dochodowe. W decyzji tej, w związku z informacją o podjęciu 1 września 2016 r. zatrudnienia, organ zobowiązał skarżącą do dostarczenia między innymi zaświadczenia o wysokości dochodu netto za m-c październik 2016 r. w celu ponownej weryfikacji dochodu. Decyzję tę uznać należy za prawidłową. W dniu [...]organ nie mógł bowiem uwzględnić jako uzyskania dochodu samego faktu podjęcia zatrudnienia, bowiem, o czym była już mowa wyżej, nie samo podjęcie zatrudnienia, ale uzyskanie w związku z tym dochodu jest uzyskaniem dochodu w rozumieniu ustawy, a ponadto, o wysokości uzyskanego dochodu decyduje dochód osiągnięty za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Jedynie na marginesie zauważyć należy, że Kolegium nawet nie dysponowało informacją dotyczącą wysokości wynagrodzenia za miesiąc wrzesień 2016 r., błędnie uznając, że samo podjęcie zatrudnienia jest równoznaczne z uzyskaniem dochodu uniemożliwiającym przyznanie świadczenia. Reasumując, zdaniem Sądu, decyzja wydana z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy, uwzględniająca wniosek z 30 sierpnia 2016 r. nie tylko że nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ale była zgodna z obowiązującymi przepisami. We wrześniu 2016 r. organ nie mógł bowiem uwzględnić uzyskania dochodu, a więc dokonać powiększenia dochodu osiągniętego w 2015 r. o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, gdyż tym miesiącem był październik 2016 r., a za ten miesiąc w dacie wydawania decyzji skarżąca jeszcze nie otrzymała wynagrodzenia. Ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa wynikającym z błędnej wykładni przepisów art. 2 pkt 18 (nieodczytania tego przepisu w całości) i art. 9 ust. 4a ustawy, podlegała ona uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Jeśli natomiast chodzi o zawarte w skardze twierdzenia, to nie mają one wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji.