II SA/Ke 865/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 sierpnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 26 sierpnia 2013 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania H. R. od wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta K. decyzji z dnia 16 kwietnia 2013 r. znak: [...] uchylającej decyzję z dnia 26 września 2011 r. znak: [...] o przyznaniu H. R. dodatku mieszkaniowego w kwocie 118,18 zł miesięcznie na okres od 1 października 2011 r. do 31 marca 2012 r. i orzekającej o przyznaniu dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości 92,31 zł miesięcznie na ww. okres - na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i zwrócił sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 27 marca 2013 r. organ I instancji wznowił, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowanie administracyjne zakończone opisaną wyżej ostateczną decyzją z dnia 26 września 2011 r. W wyniku wznowienia postępowania wydana została ww. decyzja z dnia 16 kwietnia 2013 r. W jej uzasadnieniu wskazano, że H. R. w składanej deklaracji nie wykazała dochodów z prowadzenia gospodarstwa rolnego, które posiada wraz z mężem w miejscowości Z., gm. Ł. W odwołaniu H. R. podniosła, że przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało przez nią wydzierżawione na okres 10 lat, co oznacza brak dochodów z tytułu jego prowadzenia. Ponadto zdaniem strony organ I instancji nie odliczył od jej dochodów alimentów płaconych na rzecz innych osób. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylając decyzję organu I instancji wyjaśniło, że przepis art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych przewiduje sankcję w postaci obowiązku zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości przez osoby, które dodatek otrzymały na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku o jego przyznanie. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest uprzednie wznowienie postępowania. Sam w sobie przepis ten nie zawiera podstawy wznowienia. Zdaniem Kolegium organ I instancji nie wykazał, aby w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. umożliwiające wydanie decyzji w trybie art. 151 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił jedynie stan faktyczny sprawy nie dokonując oceny przesłanek wznowienia postępowania. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 1987 r. sygn. I SA 1326/86 organ odwoławczy wskazał, że stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 k.p.a. Brak stanowiska organu orzekającego w przedmiocie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania stanowi istotną wadę decyzji. W konsekwencji zdaniem Kolegium decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Merytoryczne odnoszenie do zarzutów odwołania organ odwoławczy uznał za przedwczesne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach H. R., nie precyzując kierunku rozstrzygnięcia, podniosła, że organ odwoławczy nie rozpatrzył merytorycznie jej odwołania, co powoduje niepotrzebne odwlekanie definitywnego zakończenia sprawy. W jej ocenie organ I instancji nieprawidłowo doliczył do dochodu gospodarstwa domowego dochód z gospodarstwa rolnego, nie uwzględniając faktu, że gospodarstwo to zostało wydzierżawione na okres 10 lat, w wyniku czego nastąpiło faktyczne zaprzestanie działalności rolniczej, o czym stanowi art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ponadto wskazała na nieodliczenie przez organ I instancji od dochodów jej rodziny kwoty alimentów płaconych na rzecz innych osób, o czym stanowi art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zasada legalności, wyrażona w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) obliguje sądy administracyjne do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny może wzruszyć zaskarżoną decyzję jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 j.t.), zwanej dalej ,,ustawa p.p.s.a". Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca wydaną w wyniku wznowienia postępowania decyzję organu I instancji w całości i zwracająca sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie z treścią przepisu art. 138 § 2 k.p.a.: ,,Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy." Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniając wydane rozstrzygniecie, dokonało krytycznej analizy motywów decyzji organu I instancji. Zarzuciło, że organ I instancji nie wykazał, aby w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. umożliwiające wydanie decyzji w trybie art. 151 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił jedynie stan faktyczny sprawy nie dokonując oceny przesłanek wznowienia postępowania. Brak stanowiska organu orzekającego w przedmiocie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania stanowi istotną wadę decyzji, a w konsekwencji wydaniem jej z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Sąd wbrew stanowisku zaprezentowanemu w zaskarżonej decyzji stwierdza, że organ I instancji nie tylko przedstawił stan faktyczny, także wskazał, przeanalizował oraz ocenił przesłankę wznowienia postępowania wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Stosownie do tego przepisu: ,,W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:... 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję." Organ I instancji w postanowieniu o wznowieniu postępowania oraz w decyzji jako podstawę prawną wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 26 września 2011 r. powołał przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że wznowiono postępowanie w stosunku do decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, bowiem wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Okolicznością powyższą, co wynika z uzasadnienia organu I instancji było powzięcie 7 marca 2013 r. wiadomości przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w K., że H. R. w deklaracji nie wykazywała dochodów z prowadzenia gospodarstwa rolnego, które posiada wraz z mężem na terenie gminy Ł. w miejscowości Z. W wyniku wznowionego postępowania organ I instancji ustalił, że 13.06.2011 r. H. R. nabyła na wyłączną własność niezabudowane działki o powierzchni 2 ha 700 m.kw., które jednocześnie darowała swojemu mężowi, postanawiając że przedmiot darowizny stanowił będzie ich współwłasność. W dniu 18.08.2011 r. H. i J. małż. R. wydzierżawili nieodpłatnie gospodarstwo rolne. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy rozpoznając odwołanie skarżącej powinien w oparciu o materiał procesowy zgromadzony w sprawie dokonać oceny ustalonego w postępowaniu przed organem I instancji stanu faktycznego w kontekście przepisów regulujących zasady ustalania dochodu tj. art. 3 ust. 3 oraz ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz zasady wznowienia postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dopiero wynik dokonanej we wskazanych granicach oceny prawnej ustalonego w wyniku wznowienia postępowania stanu faktycznego sprawy, determinować będzie sposób jej rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy - stosownie do postanowień art. 138 k.p.a. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał procesowy stanowił wystarczającą podstawę bez konieczności uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części do dokonania przez organ odwoławczy takiej oceny w zakresie spełnienia przesłanki do wznowienia postępowania o przyznaniu dodatku mieszkaniowego oraz jakie z niego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy. Wobec powyższego Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia nastąpiło z naruszeniem przepisu postępowania tj.: art. 138 § 2 k.p.a., albowiem rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Ponownie rozpoznając sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokona merytorycznej kontroli decyzji organu I instancji i odniesie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Przedmiotem kontroli sądowej była prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego o charakterze kasacyjnym i zastosowany przez tenże organ przepis procesowy – art. 138 § 2 k.p.a. Ocena merytoryczna ustalonego stanu faktycznego, także w kontekście zarzutów skargi, będzie zaś możliwa po ostatecznym załatwieniu sprawy w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że wydana została z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Orzeczenie w pkt II sentencji wyroku znajduje umocowanie w art. 152 ustawy p.p.s.a.