II SA/Ke 865/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2014 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak [...], po rozpatrzeniu odwołania I. C. od decyzji wydanej z up. Wójta Gminy z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania I. C. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad T. C., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy cytując art. 25 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567) wskazał, że sytuacja I. C. odpowiada przesłankom zawartym w tym przepisie, gdyż decyzją z dnia [...] zostało przyznane jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem T. C., w wysokości 520zł miesięcznie, na okres od 1.12.2011 r. do 30.04.2013 r. Z kolei termin orzeczenia o niepełnosprawności na podstawie, którego została wydana decyzja określony został do 30 kwietnia 2013 r. Kolegium zauważyło, że dla takich osób ustawodawca przewidział prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie od dnia wejścia w życie ww. ustawy tj. od 15 maja 2014 r. do dnia do 31 grudnia 2014 r. na warunkach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego, określonych w ustawie zmienianej w art. 17. Osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy obowiązana jest spełnić warunki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w tym spełnić kryterium dochodowe z tym, że ustawodawca w art. 25 rozszerzył krąg podmiotów uprawnionych nie tylko do osób które zrezygnowały z zatrudnienia ale także do osób, które nie podejmowały zatrudnienia. Analizując zatem warunki określone w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych organ odwoławczy stwierdził, że ogółem rodzina wnioskodawczyni w 2012 r. uzyskała dochód w kwocie 19744,09 zł. Miesięczny dochód to 1645,34zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 822,57zł. Kryterium dochodowe wynosi 632,00zł. Wobec powyższego dochód rodziny sprawującej opiekę przekracza kryterium dochodowe, co stanowi przeszkodę w przyznaniu świadczenia. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję I. C., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, zarzuciła naruszenie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed zmianą ustawy dokonaną na podstawie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz art. 2 i art. 32 Konstytucji RP – poprzez odmowę przyznania jej zasiłku dla opiekunów lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, na zasadach określonych w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzemieniu obowiązującym przed zmianą ustawy dokonaną na podstawie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, pomimo tego, że została ona uprzednio objęta takim zasiłkiem w związku z nieuleczalną chorobą męża – przez co naruszona została zasada demokratycznego państwa prawa oraz zasada ochrony praw nabytych. W uzasadnieniu skarżąca, powołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13 wskazała, że wyrok ten odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w jej sprawie. Mąż jej bowiem, pomimo formalnie czasowego charakteru orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nieprzerwanie od 2011 r. posiada status osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym. Kolejno wydawane decyzje PZON objęły cały okres od 2011 r. do chwili obecnej. Podkreśliła, że poświęcając się opiece nad mężem zrezygnowała z zatrudnienia i liczyła na pomoc ze strony państwa, co gwarantowały jej przepisy. Po tak długim okresie pozostawania bez zatrudnienia znalezienie pracy jest w zasadzie niemożliwe. Nie może zresztą takiego zatrudnienia podjąć z uwagi na konieczność dalszej opieki nad mężem. Skarżąca dodała, że dochód na osobę w jej rodzinie nie pozwala na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, zwłaszcza jej ciężko chorego małżonka. Na marginesie również zauważyła, że dochód ten został ustalony na rok 2012, a nie na 2013. Tymczasem zgodnie z przepisami ustawy powinno się brać pod uwagę dochody z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu uwzględnienia dochodu za rok 2012 zamiast 2013 r. wskazało, że pod pojęciem dochodu członka rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym, poprzedzającym okres zasiłkowy, a z kolei okres zasiłkowy to kres od 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego na jaki ustala się prawo do świadczeń. Dlatego też miarodajna jest sytuacja dochodowa z 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem na okres od 1 grudnia 2011 r. do 30 kwietnia 2013 r., a to w związku z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...], zaliczającym T. C. do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 30 kwietnia 2013 r. W tej sytuacji skarżącej nie można zakwalifikować do osób, o których mowa w art. 2 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zgodnie z którym zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do doświadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie ar. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Jak słusznie wskazał organ, taką sytuację, w jakiej znalazła się skarżąca reguluje przepis art. 25 ustawy z 4 kwietnia 2014 r., zgodnie z którym w przypadku, gdy o specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16a ustawy zmienianej w art. 17 ubiegają się osoby, którym w okresie od dnia 31 grudnia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013r wygasły decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013 r. z powodu upływu terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje tym osobom w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2014 r. na warunkach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w ustawie zmienianej w art. 17, również jeżeli osoby te nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. I. C. stosownie do tego przepisu wystąpiła 22 maja 2014 r. z wnioskiem o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. "Na warunkach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w ustawie zmienianej w art. 17" oznacza warunki określone w art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zmianami). Jednym zaś z tych warunków, wymienionym w ust. 2 art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest to, aby łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekraczał kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2, a więc kwoty 623 złotych. Tymczasem z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że w 2012 r. rodzina skarżącej, będąca jednocześnie rodziną osoby wymagającej opieki osiągnęła dochód w kwocie 19744 złotych, miesięcznie 1645,34 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 822,57 złotych. Tak więc kryterium dochodowe zostało przekroczone o około 200 złotych. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13 Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji, wskazując w uzasadnieniu, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest formą subsydiarnej pomocy udzielanej przez państwo osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i że pomoc ta - dzięki zastosowaniu kryterium dochodu – może być kierowana do osób, które nie są w stanie samodzielnie podołać ciążącym na nich obowiązkom. Tak więc Trybunał Konstytucyjny zaakceptował to, że udzielenie przez państwo pomocy w postaci przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego może być uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Dlatego też zarzut niekonstytucyjności przepisu, uzależniającego przyznanie skarżącej prawa do zasiłku specjalnego od spełnienia kryterium dochodowego jest niezasadne. Oceny takiej nie zmienia fakt, że wcześniej, w okresie od 1 grudnia 2011 r. do 30 kwietnia 2013 r. skarżąca miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne. W przypadku skarżącej nie można także mówić o utracie prawa nabytego na skutek wejścia w życie sprzecznego z konstytucją art. 11 ust. 1 i 3 przywołanej w skardze ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548), skoro prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało jej przyznane do 30 kwietnia 2013 r. i do tego czasu takie świadczenie pobierała. Odnosząc się do zarzutu, że organy uwzględniły dochód z 2012 r. zamiast z 2013 r. wskazać należy, że zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w ustawie mowa jest o okresie zasiłkowym – oznacza to okres od dnia 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo doświadczeń, a z kolei zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 2a, pod pojęciem dochodu członka rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. I. C. z wnioskiem o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego wystąpiła w dniu 22 maja 2014 r., a więc w okresie zasiłkowym trwającym od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. Dlatego też słusznie organy, badając spełnianie przez nią kryterium dochodowego, uwzględniły dochody jej rodziny osiągnięte w 2012r. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami).