II SA/Ke 868/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2018r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach delegowanego do Prokuratury Okręgowej w Kielcach - Wiesławy Klimontowicz sprawy ze skargi T. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. II SA/Ke 868/17 UZASADNIENIE Postanowieniem z [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu zażalenia T. C. oraz L. C., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy S. z [...] r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego w całości i w to miejsce orzekło o ustaleniu kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości w kwocie 5.535 zł (pkt 1) i obciążeniu tymi kosztami A. S. w kwocie 2.761,50 zł, T. C, w kwocie 1.380,75 zł oraz L. C. w kwocie 1.380,75 zł (pkt 2). Ponadto w pkt 3 zaliczono A. S. kwotę 2.460 zł na poczet kosztów określonych w pkt 2. W uzasadnieniu SKO wskazało, że zgodnie z ustaleniami organu I instancji, w dniu 9 sierpnia 2012 r. A. S. złożył wniosek o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego ustalenia granicy działki nr ewid. [...] położonej we wsi Topola, stanowiącej własność wnioskodawcy z działką nr ewid. [...] stanowiącą współwłasność T. C. w 1/2 części i L. C. w 1/2 części. W dniu 2 kwietnia 2013 r. A. S. wpłacił kwotę 2460 zł tytułem zaliczki na poczet przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych. Po wszczęciu postępowania organ I instancji wyznaczył do jego przeprowadzenia geodetę uprawnionego T. P. Jak wynika ze złożonej przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe T. P. faktury VAT nr [...] - koszty postępowania rozgraniczeniowego wynoszą 2.460 zł. Dalej organ wyjaśnił, że mając na uwadze stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, jak również złożone przez uczestników postępowania wnioski o wyłączenie z czynności rozgraniczeniowych ww. geodety, powierzono wykonanie czynności rozgraniczeniowych J. C. , który złożył fakturę VAT nr 16/2017 na kwotę 5.535 zł. W związku z tym koszty postępowania rozgraniczeniowego wyniosły ogółem 7. 995,00 zł. Następnie organ I instancji decyzją z 29 czerwca 2017 r. orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Busku Zdroju - zamiejscowy Wydział Cywilny w Kazimierzy Wielkiej. Wyjaśnił, że poniesione koszty nie są ustawowym obowiązkiem organu prowadzącego to postępowanie, a stosownie do brzmienia art. 152 Kodeksu cywilnego, koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W złożonym zażaleniu skarżący podnieśli, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, bowiem granica była już ustalona. Wskazali, że w postępowaniu rozgraniczeniowym interes prawny posiadał jedynie A. S., a oni nie byli zainteresowani jego prowadzeniem. Rozpatrując wniesione zażalenie Kolegium podniosło, że wobec umorzenia postępowania rozgraniczeniowego decyzją z 29 czerwca 2017 r., organ I instancji był uprawniony do obciążenia skarżących kosztami postępowania rozgraniczeniowego, ponieważ również w ich interesie prawnym leżało ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości, a ponadto niewątpliwie byli oni stronami postępowania. SKO wyjaśniło, iż wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów dotyczy tylko tych kosztów, które zostały poniesione przez organ w interesie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Niewątpliwie kosztami takimi są koszty postępowania rozgraniczeniowego. Warunkiem wydania postanowienia w przedmiocie kosztów jest wykazanie przez organ faktu ich poniesienia. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja z wyboru geodety uprawnionego do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego – J. S , wystawiona przez niego faktura za wykonane czynności oraz dowód jej zapłaty. W niniejszej sprawie, w oparciu o przepis art. 262 § 1 pkt 2 kpa, organ powinien w drodze postanowienia orzec o kosztach rozgraniczenia, poniesionych przez ten organ i proporcjonalnie obciążyć nimi strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 kc. Koszty postępowania rozgraniczeniowego ponoszą właściciele gdy postępowanie dotyczy rozgraniczenia sąsiadujących ze sobą nieruchomości. Prawidłowo zatem organ I instancji podzielił koszty postępowania rozgraniczeniowego po połowie obciążając nimi T. C., L. C. i A. S. Zdaniem Kolegium, brak było podstaw do obciążania stron kosztami poniesionymi przez organ na wynagrodzenie geodety T. P. Po pierwsze sporządzona przez niego opinia z uwagi na jej wady, co Kolegium stwierdziło w ostatecznej i prawomocnej decyzji z dnia 23 lipca 2014 r., nie mogła stanowić podstawy do podjęcia decyzji w przedmiocie rozgraniczenia. Opinia ta nie została uzupełniona. Po drugie, organ I instancji wyłączył biegłego T. P. z postępowania na podstawie art. 24 § 3 kpa w zw. z art. 84 § 2 kpa z uwagi na to, iż zachodziła wątpliwość co do jego bezstronności - sporządzał on opinię w sprawie karnej o nielegalne usuniecie drzew z granicy pomiędzy działką nr [...] stanowiącą współwłasność T. C. i L. C., a działką nr [...] stanowiącą własność. G. Wniosek o wyłączenie biegłego złożyli skarżący już w dniu 10 lipca 2013 r. , czyli przed sporządzeniem przez T. P. opinii. Prawidłowe zatem rozpoznanie wniosku przez organ I instancji spowodowałoby, że nie zostałyby poniesione koszty w wysokości określonej w zaskarżonym postanowieniu. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze T. C. wniósł o uchylenie postanowienia z 27 października 2017 r. oraz obciążenie A. S. całością kosztów w kwocie 7.995,00 zł jako wnioskodawcy o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż obciążanie go kosztami postępowania rozgraniczeniowego jest bezpodstawne. Sąsiad A. S. złożył wniosek o wszczęcie postępowania, ponieważ w ten sposób chciał zwiększyć powierzchnię swojej działki, a także przeprowadzić remont generalny swojego domu. Chcąc wykonać ocieplenie budynku posadowionego w granicy, materiał izolacyjny musiał umieścić na powierzchni sąsiedniej nieruchomości. W celu poszerzenia działki usunął i zniszczył znaki graniczne, usunął słup telefoniczny, a także próbował ciągnikiem wyrwać wierzbę rosnącą na sąsiedniej działce. Następnie nawiózł ogromne ilości ziemi, po czym w nocy spychokoparką przesunął je na sąsiednią działkę, powiększając w ten sposób znacznie swoją nieruchomość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie swój udział w sprawie na podstawie art. 8 p.p.s.a. zgłosił Prokurator, który wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności postanowienia objętego skargą (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Poza sporem pozostaje, że na wniosek A. S. toczyło się postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia granicy pomiędzy działkami nr ewid. [...] (stanowiącą własność wnioskodawcy) i nr [...] (stanowiącą współwłasność T. C. i L. C.). Postępowanie to zostało zakończone decyzją Burmistrza Miasta i Gminy S. z 29 czerwca 2017 r. umarzającą postępowanie rozgraniczeniowe i przekazującą sprawę z urzędu Sądowi Rejonowego w Busku-Zdroju, zamiejscowy Wydział Cywilny w Kazimierzy Wielkiej, utrzymaną w mocy przez SKO w Kielcach decyzją z 27 października 2017 r. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, do ustalania wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz zasad obciążania nimi stron, stosuje się przepisy kpa tj. art. 262-265 tej ustawy. Stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 kpa, stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Spór w sprawie sprowadza się do tego, czy kosztami postępowania rozgraniczeniowego winien być obciążony – poza wnioskodawcą - również skarżący, skoro to nie na jego wniosek postępowanie się toczyło. Przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa znajduje zastosowanie zasada przewidziana w art. 152 k.c., o czym jednoznacznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 (dostępnej na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z tym przepisem, właściciele nieruchomości ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego", o jakim mowa w art 262 § 1 pkt 2 kpa, dotyczy interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Zatem uznać należy, że branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Reasumując należy stwierdzić, że art. 152 k.c. stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia, także w przypadku, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Należy wszakże mieć na względzie, że w postępowaniu administracyjnym będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, którego wykładnia gramatyczna skłania do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony), a organ administracyjny. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego (por. wskazana powyżej uchwała NSA z 11 grudnia 2006 r.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 262 § 1 pkt 2 kpa i właściwie je zastosował w stanie sprawy. Koszty postępowania, na które składało się wynagrodzenie biegłego geodety J> S. w kwocie 5.535 zł, poniesione zostały w interesie stron tego postępowania, a więc również skarżącego, gdyż rozgraniczenie nieruchomości jest zawsze skutkiem sporu właścicieli w zakresie przebiegu granic. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze nie można uznać, ażeby dowody zgromadzone w sprawie wskazywały na takie działanie wnioskodawcy A. S., które stanowiłoby nadużycie prawa bądź dawało podstawę do odstąpienia od zasady obciążenia właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości kosztami rozgraniczenia po połowie, wywodzonej z art. 152 k.c. W uzasadnieniu decyzji z 29 czerwca 2017 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. wskazał, że materiał zgromadzony w sprawie nie potwierdza, aby kiedykolwiek granica pomiędzy działkami nr [...] a [...] została prawnie ustalona. W toku postępowania nie doszło do ugody między stronami, a spór istnieje nadal. Koszty, objęte zaskarżonym postanowieniem (wynikające ze złożonej przez geodetę faktury vat), nie wynikały także z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Dlatego obowiązkiem ich poniesienia prawidłowo obciążono strony – właścicieli nieruchomości - po połowie, przy czym koszty, które powinni ponieść współwłaściciele nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (T. C. i L. C.) rozdzielone zostały pomiędzy nimi w stosunku do wielkości ich udziałów w prawie własności. Odnosząc się do wniosków zawartych w skardze zauważyć należy, iż organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu nie zaliczył do kosztów postępowania rozgraniczeniowego wynagrodzenia geodety T. P., czego nie dostrzega skarżący, określając wysokość tych kosztów na kwotę 7.995 zł. Skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 151 p.p.s.a. skargę oddalił.