II SA/Ke 88/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 88/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie: WSA Renata Detka, Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant: Referent stażysta Katarzyna Mrozicka - Bąbel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2005r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody . z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wojewoda decyzją z dnia [...] Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B.M. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] Nr [...] Starosty w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki w kwocie [...] wraz z należnymi odsetkami. W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, iż w dniu 17 marca 1993r. została zawarta pomiędzy B. M. a Rejonowym Urzędem Pracy umowa pożyczki z przeznaczeniem na zakup wyposażenia i prace adaptacyjne bazy noclegowej w celu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie hotelarstwa. B.M. nie wywiązał się z warunków tej umowy w związku z tym Rejonowy Urząd Pracy wypowiedział umowę pożyczki, a następnie wszczął postępowanie sądowe zmierzające do wyegzekwowania należności pieniężnej. Na dzień wydania decyzji istnieje prawomocny nakaz zapłaty z dnia [...] wydany przez Sąd Rejonowy sygn akt [...] opatrzony w dniu [...] klauzulą wykonalności. Wnioskiem z dnia 27 lutego 2004r. B.M. wystąpił o umorzenie całej pożyczki wraz z odsetkami z powodu bardzo trudnej sytuacji materialnej. Decyzją z dnia [...] nr [..] Starosta odmówił umorzenia pożyczki, podnosząc, iż Powiatowa Rada Zatrudnienia powyższy wniosek zaopiniowała negatywnie. Wzięto pod uwagę, że B. M. nie wykazał dobrej woli i przez okres 10 lat nie dokonał żadnej spłaty zadłużenia a ponadto nie zostały zakończone czynności egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądu Rejonowego. W ocenie organu w sprawie nie zostały spełnione przesłanki o których mowa w art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu umożliwiające umorzenie pożyczki wraz z należnymi odsetkami. Od decyzji Starosty z dnia [...] B. M. złożył odwołanie do Wojewody twierdząc, że organ odmawiając uwzględnienia jego wniosku nadużył władzy poprzez kierowanie się wyłącznie względami interesu publicznego kosztem uzasadnionego interesu indywidualnego. Wskazał, że w decyzji nie odniesiono się do argumentów zawartych we wniosku dotyczących trudnej sytuacji materialnej oraz faktu korzystania z pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty w pełni podzielając zajęte przez organ stanowisko w sprawie. Dodatkowo podniesiono, że Powiatowe Urzędy Pracy mają szczególny obowiązek dbałości o powierzone im środki finansowe z Funduszu Pracy, natomiast bezrobotny zawierając umowę pożyczki powinien mieć świadomość, że nie ma ona charakteru pomocy bezzwrotnej. Oceniając sytuację materialną B. M. stwierdzono, że wprawdzie korzystał w 1995r. i 2003r. z zasiłków pomocy społecznej jednakże z treści odwołania wynika, że prowadzi on nadal działalność gospodarczą osiągając z tego tytułu dochody. Skargę na decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł B. M. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił niewyjaśnienie w decyzji wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących trudnej sytuacji materialnej w jakiej się znajduje, które uzasadniają rozpatrzenie jego wniosku w kontekście art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. Na wstępie należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienie o charakterze procesowym. Stosownie do § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie, Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach przekazuje się sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na obszarze województwa świętokrzyskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005r. Z tego względu właściwym do rozpoznania skargi B.M. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według zaś treści art. 135 cyt. ustawy, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W rozpatrywanym przypadku kontrola sądowoadministracyjna wykazała naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia Wojewody oraz Starosty stanowił przepis art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) zgodnie z którym, Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę udzieloną z Funduszu Pracy o ile zachodzą okoliczności wymienione w pkt 1 - 5 tego przepisu. Decyzja Starosty wydana w oparciu o powyższy przepis jest zatem decyzją uznaniową co oznacza, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie ale nie ma nakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Element uznaniowości nie świadczy jednak o tym, że decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. Decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej pod względem ich zgodności z prawem, albowiem wymaga zbadania to, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy prawidłowo uzasadniono - w zgodzie z art. 7 kpa - wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Według zasad zawartych w art. 7 kpa, organy administracji publicznej w toku postępowania są zobowiązane przestrzegać prawa, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu organy administracyjne nie w pełni kierowały się wymienionymi zasadami, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dowodem przesądzającym o nieuwzględnieniu wniosku B. M. w przedmiocie umorzenia pożyczki, była negatywna opinia Powiatowej Rady Zatrudnienia. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego opinia nie ma charakteru wiążącego dla organu rozstrzygającego sprawę, stanowi jedynie wymóg formalny bez zaistnienia którego nie można byłoby uznać ostatecznego rozstrzygnięcia organu za zgodne z prawem. Uzyskanie negatywnej opinii w konkretnej sprawie nie zwalnia zatem organu administracji od dokonania własnych ustaleń w sprawie, zwłaszcza jeżeli opinia ta nie zawiera wszechstronnej oceny tych okoliczności jakich wymaga prawo. Stosownie do dyspozycji art. 18 ust. 4a pkt 5 cyt. ustawy starosta może dokonać wyboru rozstrzygnięcia w zakresie określonym tym przepisem jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy stwierdzić, że zarówno organ I jak i II instancji nie przeprowadziły w tym aspekcie postępowania wyjaśniającego, co stanowi istotne uchybienie skutkujące uchyleniem zaskarżonych decyzji. Brak jest bowiem szczegółowych ustaleń pozwalających na ocenę sytuacji materialnej, rodzinnej, osobistej osoby, która ubiega się o umorzenie pożyczki. Fakt, iż Ośrodek Pomocy Społecznej odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie oznacza, że organy administracji we własnym zakresie np. poprzez przesłuchanie zainteresowanego do protokółu, zobowiązanie do dostarczenia odpowiednich dokumentów ( decyzji administracyjnych, wyciągów bankowych, deklaracji PIT ) nie mogą ich dokonywać, a wręcz przeciwnie powinny takie ustalenia poczynić. Prawdą jest, że organy w sposób niewystarczający rozważyły indywidualny interes osoby ubiegającej się o umorzenie pożyczki, nie ustaliły nawet jakimi dochodami dysponuje zainteresowany i czy te dochody zapewniają możliwość spłaty zaciągniętej pożyczki. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku o umorzenie pożyczki. Zdaniem Sądu, organy nie przeprowadziły wszechstronnej analizy okoliczności mających wpływ na ustalenie czy w konkretnej sprawie zachodzą szczególne względy gospodarcze lub społeczne w rozumieniu przepisu art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, co stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, 77 § 1 kpa. W konsekwencji należy uznać, iż ocena materiału dowodowego została dokonana przez organy z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 kpa, a tym samym uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji mając na względzie podniesione wyżej uwagi rozważy istniejące w sprawie okoliczności faktyczne i w kontekście powołanego art. 18 ust. 4a wyda stosowne rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c, art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.