II SA/Ke 888/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 888/17 w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2018 r. starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach odmówił przyznania B. P. prawa pomocy. W ustawowym siedmiodniowym terminie skarżąca złożyła sprzeciw od w/wym. orzeczenia, uzupełniony stanowiskiem jej pełnomocnika, która wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. B. P. podniosła, że kwota z tytułu kosztów sądowych jest dla niej dużym obciążeniem finansowym ze względu na jej trudną sytuację zdrowotną i trudne warunki mieszkaniowe. Obecnie zmuszona jest do wynajmowania osób za odpłatnością, aby pomogli jej przygotować opał do mieszkania. Osobiście nie przyczyniła się, jak wskazała, do zniszczenia jej domu. Podniosła, że załącza opinię techniczną wykonaną przez biegłego, która przedstawia błędy popełnione na sąsiedniej działce w trakcie realizacji budowy. Przedstawiła także zdjęcia pokazujące jej warunki mieszkaniowe, które wraz z długotrwałym stresem utrudniają powrót do zdrowia. Nadto wskazała, że pozostaje stale pod opieką lekarską. Obecnie sytuacja pogodowa zmusza ją do korzystania z innego mieszkania ze względu na niską temperaturę w jej domu. Za opłatę sądową mogłaby kupić cztery worki ekogroszku, który pozwoli jej ogrzać mieszkanie w ciągu dwóch dni. Pełnomocnik skarżącej podniósł nadto, że nieuleczalna choroba jego mandantki, przekazywanie większości dochodów na zakup lekarstw, koszty leczenia, nieplanowane częsty wyjazdy do specjalistycznych klinik, koszty związane z leczeniem onkologicznym, niskie dochody i egzystowanie na granicy niedostatku to są istotne okoliczności, które - w ocenie strony - pominięto przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy. Wobec ustalenia w skarżonym postanowieniu, że dochody skarżącej mają pełne pokrycie w jej wydatkach, niemożliwym jest poczynienie oszczędności. Nie podjęto więc właściwej analizy wydatków skarżącej, To że ma zobowiązania kredytowe wiąże się z brakiem możliwości zgromadzenia oszczędności. Z przyczyn niezawinionych i niezależnych od wnioskodawczyni, nie stać jej na uiszczenie kosztów sądowych. Z tych przyczyn autor sprzeciwu wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące prawa pomocy w kontekście realizacji prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast na zasadzie art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a., w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, zaś w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Z kolei stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sprzeciw B. P. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem szczegółowa analiza treści wniosku o przyznanie prawa pomocy, dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a także argumentacji zawartej w sprzeciwie nie wskazuje, aby poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi – 100 zł (ewentualnie dalszych kosztów postępowania sądowego) skarżąca miała ponieść uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny skutkujący brakiem możliwości zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb życiowych. Na wstępie zauważyć trzeba, że pomoc finansowa ze strony Skarbu Państwa w formie prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez podmioty inicjujące postępowanie przed sądem. Przede wszystkim prawo pomocy powinno być udzielane osobom pozostającym w stanie ubóstwa. Skarżąca uzyskuje stały dochód miesięcznie z tytułu emerytury w kwocie 2200 zł. (netto), co w kontekście okoliczności, że, jak wynika z wniosku, nie ma ona nikogo na swoim utrzymaniu pozwala uznać, że posiada bez wątpienia wystarczające środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych takich jak żywność, odzież, obuwie, leki, wizyty lekarskie, media itp.. Zdaniem Sądu, wydatki związane z uiszczeniem rat kredytowych, czy odpłatność za przygotowanie opału, nie są wydatkami niezbędnymi w kontekście rozważania przesłanek przyznania prawa pomocy, zwłaszcza, że w obliczu poważnych problemów zdrowotnych wnioskodawczyni i związanych z nimi kosztami leczenia, wydatki na leki i dojazdy do lekarza to kwota 200 zł, zaś jej zobowiązania kredytowe pochłaniają trzykrotnie większe koszty równe kwocie 600 zł. Trudne warunki mieszkaniowe mogą uzasadniać wysokie koszty ogrzania budynku mieszkalnego skarżącej (opał – 700 zł. miesięcznie), niemniej jednak nawet przy ich uwzględnieniu oraz uwzględnieniu wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb wymienionych we wniosku tj. media – 170 zł i leczenie – 200 zł, na utrzymanie skarżącej pozostaje kwota 1130 zł. Decyzja wnioskodawczyni o przekazaniu z tych wydatków kwoty 600 zł na zobowiązania kredytowe kosztem innych wydatków, jak choćby na wyżywienie czy odzież, nie może uzasadniać twierdzenia, że osiągane dochody nie pozwalają jej na pokrycie podstawowych potrzeb i zgromadzenie nawet w niewielkich kwotach – systematyczne odkładanych - oszczędności na pokrycie kosztów sądowych w sytuacji, gdy jednocześnie zaciąga ona znaczne dla swojego budżetu zobowiązania cywilnoprawne (umowa kredytowa, umowa o świadczenie pomocy prawnej przez adwokata). Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, mając na względzie wysokość możliwych do poniesienia w toku niniejszego postępowania przez skarżącą opłat sądowych, w - ocenie Sądu – jest ona w stanie uiścić koszty postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Stąd Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia sprzeciwu. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 260 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.