II SA/Ke 898/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.),, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Mrozicka - Bąbel, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. II SA/Ke 898/05 UZASADNIENIE Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...]. numer [...] po rozpatrzeniu odwołania J. L. – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] numer [...] nie stwierdzającej u Niej chorób zawodowych, tj.: przewlekłego zatrucia ołowiem (poz. 1 wykazu z 1983r.) oraz choroby układu wzrokowego wywołanego zawodowymi czynnikami fizycznymi i chemicznymi (poz. 14 wykazu z 1983r.). W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, iż rozpatrując przedmiotową sprawę, dokonał oceny zebranego materiału dowodowego i nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, a za zajęciem takiego stanowiska przemawiają następujące fakty. Ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego wykazała, że J. L. w latach 1968 – 1991 pracowała w RSW oraz w E. Sp. z. o.o na stanowisku korektora w narażeniu na opary ołowiu ( średnio 2 godziny dziennie) oraz opary farb drukarskich (średnio 7 godzin dziennie). Prace te wykonywała w godzinach wieczornych i nocnych przy sztucznym oświetleniu i była narażona na wzmożony wysiłek wzrokowy. W latach 1991 – 1998 pracując w Przedsiębiorstwie ,,D." Sp. z o.o., następnie w E. S.A. – na stanowisku kierownika korekty nadal narażona była na wzmożony wysiłek wzrokowy, bez narażenia na opary ołowiu i farb drukarskich. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że w sprawie brak jest pozytywnego dla J. L. – orzeczenia lekarskiego, albowiem choroba zawodowa nie została rozpoznana przez dwie uprawnione jednostki orzecznicze różnych szczebli, tj.: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy (orzeczenie numer [...] z dnia [...]) oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (2 orzeczenia numer: [...] z dnia [...]). Wydanie natomiast decyzji stwierdzającej chorobę zawodową jest możliwe tylko wówczas gdy spełnione są równocześnie następujące warunki: - choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną jednostkę orzeczniczą służby zdrowia, - rozpoznana choroba musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294; ze zm), - postępowanie organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej musi wykazać ścisły związek przyczynowy rozpoznanego schorzenia z warunkami pracy lub sposobem jej wykonywania. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie stwierdzając w sprawie pozytywnego dla J. L. – orzeczenia lekarskiego oraz nie znajdując uchybień prawnych i merytorycznych w przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu, wydał niniejszą decyzję i orzekł jak w sentencji. W skardze na tę decyzję J. L. – oświadczyła, że nie zgadza się z decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i wnosi o przeprowadzenie ponownego postępowania dowodowego, w szczególności skierowania jej na badania lekarskie. Skarżąca zarzuciła, iż postępowanie diagnostyczno – orzecznicze w sprawie rozpoznania u niej choroby zawodowej rozpoczęło się w 1997r., a odwołanie, na które obecnie otrzymała odpowiedź, składała w 2001r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wnosił o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga J. L. – nie ma uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 3 par. 1 oraz art. 145 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego orzeczenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, polegającego na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i naruszeniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego wskazanych w art. 8 i 9 kpa, co mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 a i c ustawy o p.p.s.a.) Ponieważ postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zostało wszczęte w niniejszej sprawie na podstawie zgłoszenia z dnia 25.06.1997r. (k.1 akt administracyjnych), a decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...]. (k. 34 akt administracyjnych) z mocy par. 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zastosowanie miały w sprawie dotychczasowe przepisy, tj. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 i z 1989r. Nr 61, poz. 364). Zgodnie z jego par. 1 ust. 1 za choroby zawodowe uważa się takie, które określa wykaz tych chorób, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Konieczne jest przy tym łączne wystąpienie tych przesłanek. Jedną z chorób zamieszczonych w pkt. 1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do tego rozporządzenia jest przewlekłe ostre zatrucie substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć, a w punkcie 14 wykazu choroby układu wzrokowego wywołane zawodowymi czynnikami fizycznymi lub chemicznymi. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych. Jednostki organizacyjne wymienione w par. 7 ust. 1-3 rozporządzenia, wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienie, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej ( par. 7 ust. 1 i 4 cytowanego rozporządzenia). Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy. Wniosek, o ponowne badanie składa się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej, która dokonywała ustaleń w sprawie rozpoznania choroby zawodowej ( par. 9 ust. 1 rozporządzenia). Zatem, konstrukcja przepisu par. 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem , że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego miedzy chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił dokonane przez organy administracji ustalenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu wzroku oraz choroby zawodowej w postaci przewlekłego zatrucia ołowiem u J. L. – . Powyższe ustalenie oparte zostało na przeprowadzonym dwuinstancyjnym postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym przez dwa upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych zakłady służby zdrowia i zakończone zostało ostatecznymi orzeczeniami lekarskimi o braku podstaw do rozpoznania chorób zawodowych, wydanymi w dniu [...] (numer: [...]) przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. W wyniku obserwacji klinicznej przeprowadzonej w okresie od 30.06.2000r. do 12.07.2000r. stwierdzono u skarżącej krótkowzroczność obu oczu i jaskrę. Z uzasadnienia orzeczeń lekarskich wydanych w dniu [...] przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wynika, że prowadzone obserwacje w kierunku choroby narządu wzroku nie potwierdziły istnienia związku przyczynowo skutkowego z pracą zawodową na stanowisku korektora. W wyniku przeprowadzonych badań psychiatrycznych stwierdzono u skarżącej zaburzenia nerwicowe z dominacją objawów lękowych, a badanie neurologiczne i badanie EEG wypadło prawidłowo. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego brak podstaw do uznania stwierdzonych schorzeń za chorobę zawodową upatruje w podejrzeniach, że bóle głowy na które uskarża się skarżąca mają naczyniową etiologię lub mogą być związane ze schorzeniami okulistycznymi. Przeprowadzone badania nie ujawniły również zmian, które mogłyby być następstwem przewlekłego zatrucia ołowiem. Z uzasadnienia orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostkę orzeczniczą szczebla wyższego wynika jednoznacznie, że uwzględniając charakter pracy skarżącej i narażenia zawodowego nie znaleziono podstaw do łączenia rozpoznanej u skarżącej choroby narządu wzroku z pracą zawodową, a także nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – przewlekłego zatrucia ołowiem. W myśl par. 7 ust. 4 omawianego rozporządzenia jednostki organizacyjne wymienione w ust. 1-3 wydają orzeczenia w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Tak więc ani ten przepis, ani par. 10 ust. 1 rozporządzenia nie stanowią dla organu administracyjnego upoważnienia do oceny orzeczeń lekarskich wydanych w przedmiocie choroby zawodowej, bowiem zgodnie z par. 9 ust. 1 rozporządzenia skarżąca była ponownie i to w zakresie szerszym niż podczas pierwszego badania, badana przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, co skutkowało tym, że orzeczenia z dnia 11.12.2000r. wydane w wyniku ponownego badania - obserwacji klinicznej stały się ostateczne. W konsekwencji zarówno organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są związane tymi orzeczeniami, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny. Należało stwierdzić, że orzeczenie lekarskie wydane w dniu [...]. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych mimo lakonicznej treści oraz kolejne orzeczenia lekarskie wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego spełniają wymogi opinii z art. 84 kpa. Nie występują rozbieżności pomiędzy tymi orzeczeniami w zakresie stwierdzenia braku merytorycznych podstaw do uznania stwierdzonych u skarżącej zmian w narządzie wzroku pod postacią krótkowzroczności za następstwa warunków pracy, a tym samym za chorobę zawodową. W niniejszej sprawie należało uznać za prawidłowe i nie budzące wątpliwości orzeczenia lekarskie wydane przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, które w swej treści uwzględniają ocenę narażenia zawodowego J. L. , przeprowadzoną zgodnie z wymogami przepisu par. 1 ust. 2 cyt. rozporządzenia. W niniejszej sprawie nie można ocenie narażenia zawodowego postawić zarzutu, iż jest ona niepełna, bowiem objęła ona okres zatrudnienia skarżącej w latach 1968 – 1998 (łącznie 30 lat), w tym zatrudnienie z narażeniem na opary ołowiu i farb drukarskich. W związku z zarzutami skargi należy stwierdzić, że domaganie się przez skarżącą, nie zgadzającą się z decyzją organu II instancji, ponownych badań lekarskich pozostaje w rażącej sprzeczności z wynikami postępowania administracyjnego podczas którego skarżąca skorzystała z przysługującego jej uprawnienia do przeprowadzenia ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej ( par. 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia). Materiał dowodowy będący podstawą oceny występowania związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą narządu wzroku a działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy i narażenia skarżącej na ich działanie, a także braku choroby przewlekłego zatrucia ołowiem wypełnia dyspozycję par. 4 rozporządzenia i art. 75 par. 1 kpa. W skardze J. L. – zasadnie natomiast podnosi, iż odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła w 2001r. podczas gdy zostało ono rozpatrzone przez organ II instancji w 2005 roku. Organ II instancji dopuścił się zatem naruszenia przepisu art.8, 12 i 35 par. 1 kpa, zważywszy na jednoznaczny wynik postępowania dowodowego, należy przyjąć iż to naruszenie prawa, nie ma istotnego wpływ na wynik sprawy, bowiem nie spowodowało wadliwości zaskarżonej decyzji. Z przytoczonych wyżej względów skargę należało oddalić na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).