II SA/Ke 906/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017r. sprawy ze skargi K.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, a także nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz K.G. kwotę 200 (dwieście) złotych – tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołaniu MM., od decyzji Wójta Gminy z [...] o umorzeniu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości położonych w T. gmina P., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], będąca własnością K. G. i działka nr [...]/1, będąca własnością MM., i przekazaniu z urzędu do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w Busku - Zdroju spornej sprawy granicznej, na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 127 § 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Kolegium podało, że K. G .zwróciła się do Wójta Gminy P. o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego ustalenia granicy jej nieruchomości nr [...] z sąsiednią nieruchomością nr [...]/1. Decyzją z [...] Wójt Gminy P. umorzył postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy powyższymi działkami i przekazał sprawę do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w Busku - Zdroju. Rozstrzygnięcie to zostało następnie uchylone przez SKO decyzją z [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W trakcie ponownie prowadzonego postępowania zostały przeprowadzone czynności rozgraniczeniowe na gruncie. Kolegium zwróciło uwagę, że zawiadomienie geodety R. K. kierowane do MM. o terminie prac rozgraniczeniowych na gruncie zostało wysłane listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, a następnie po dwukrotnym awizowaniu, zostało zwrócone z powodu niepodjęcia w terminie. Organ stwierdził, że na powyższym zawiadomieniu brak jest wymaganych przepisami informacji pozostawianych przez doręczyciela pocztowego, zatem nie można uznać, iż przesyłka została skutecznie doręczona. Brak skutecznego powiadomienia strony o czynnościach na gruncie uniemożliwił jej wzięcie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu rozgraniczeniowym, co mogło mieć wpływ na końcowe rozstrzygniecie. W takim przypadku geodeta winien ponowić próbę właściwego powiadomienia strony o terminie prac na gruncie i nie dokonywać ich bez jej udziału. Tylko bowiem nieusprawiedliwione niestawiennictwo skutkuje pominięciem stanowiska strony w toku ustalania granic. Kolegium podkreśliło, że w rozpatrywanej sprawie geodeta uprawniony, mimo wadliwego powiadomienia MM. o terminie prac na gruncie, przeprowadził czynności rozgraniczeniowe jedynie z udziałem K. G., kończąc jednocześnie swój udział w tym postępowaniu. Okoliczność wadliwego zawiadomienia strony o czynnościach na gruncie umknęła uwadze organu I instancji, co stanowi zasadnicze uchybienie w prowadzonym postępowaniu rozgraniczeniowym. Nie wiadomo bowiem, czy udział MM. w pracach geodety nie skutkowałby zawarciem ugody pomiędzy stronami. W takiej sytuacji czynności na gruncie dokonane przez geodetę zostały przeprowadzone wadliwie i nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania rozgraniczeniowego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na tą decyzję K. G. stwierdziła, że rozgraniczenie zostało przeprowadzone prawidłowo. Dodała, że MM. specjalnie nie odbierał korespondencji z gminy i od geodety, a jego celem jest utrudnienie prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zmianami), dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Mając na uwadze tę regulację z urzędu stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona decyzja jak i uchylona nią decyzja organu I instancji zostały wydane w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, zaś decyzja SKO z dnia [...] została wydana z rażącym naruszeniem art. 16 § 1 kpa. Mianowicie jak wynika z przedstawionych akt administracyjnych, w dniu 23 czerwca 2015 r. Wójt Gminy P. wydał decyzję orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie o rozgraniczenie działek położonych w T., oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...] i [...] i sprawę przekazał do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w Busku – Zdroju. Postanowieniem z tego samego dnia organ ten ustalił także koszty postępowania rozgraniczeniowego i zobowiązał strony do ich uiszczenia po połowie. Oba te orzeczenia stały się ostateczne, bowiem żadna ze stron w ustawowym terminie nie złożyła środków zaskarżenia. W dniu 28 grudnia 2015 r. wpłynęły do organu dwa pisma MM., datowane 23 grudnia 2015 r. Jedno pismo to wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy P. z [...] "w sprawie ustalenia i rozdziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego", a drugie pismo to zażalenie na postanowienie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego. Postanowieniem z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywróciło MM. termin do wniesienia zażalenia na postanowienie o kosztach, a następnie w dniu 12 lutego wydało nie tylko postanowienie uchylające zaskarżone postanowienie ale także decyzję uchylającą na podstawie art. 138 § 2 kpa decyzję Wójta Gminy P. z [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że : " Rozpatrując zażalenie Pana M. M. na postanowienie ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego Kolegium zwróciło uwagę, iż argumenty w nim podniesione odnoszą się nie tylko do przedmiotowego postanowienia znak [...] z dnia [...], lecz również zawiera ono zarzuty skierowane pod adresem decyzji Wójta Gminy P. znak: [...] z dnia [...]. Dlatego też SKO rozpatrując zażalenie Pana M. M. na postanowienie dotyczące kosztów rozgraniczeniowych zmuszone zostało do potraktowania w części tego zażalenia jako odwołanie od decyzji umarzającej postępowanie rozgraniczeniowe". Pomijając kwestię, że wbrew zawartemu w decyzji SKO z [...] stwierdzeniu, w zażaleniu na postanowienie o kosztach nie zostały zawarte żadne zarzuty pod adresem decyzji (może poza jednym, a mianowicie, że składający zażalenie uważa, że postępowanie rozgraniczeniowe nie zostało wszczęte w jego interesie i że wniosek o rozgraniczenie uważa za bezzasadny), to przede wszystkim stwierdzić należy, że nawet gdyby takie zarzuty pod adresem decyzji zostały zawarte w zażaleniu, to organ nie był władny ustalić, że M. M. złożył odwołanie od decyzji w sytuacji, gdy precyzyjnie określił on w swoich obydwu pismach, że zaskarża tylko zażalenie oraz, że wnosi o przywrócenie terminu tylko do wniesienia zażalenia. Zgodnie z art. 16 § 1 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. W niniejszej sprawie w świetle znajdujących się w aktach dokumentów nie może budzić żadnych wątpliwości, że ani w ustawowym terminie żadna ze stron, w tym w szczególności M. M. nie złożyła odwołania od decyzji Wójta Gminy P. z [...], ani też takie odwołanie nie zostało złożone do 12 lutego 2016 r. r. Oznacza to, że SKO na podstawie art. 138 kpa, a więc w zwykłym trybie odwoławczym uchyliło ostateczną decyzję organu I instancji z [...]. Skoro zaś decyzja ta była i jest ostateczna, orzekając w przedmiocie rozgraniczenia decyzjami z [...] (Wójt Gminy P.) oraz zaskarżoną decyzją z [...] (SKO w K.) organy działały w warunkach, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Dlatego też należało stwierdzić nieważność wszystkich tych decyzji, to jest decyzji SKO z [...], uchylonej nią decyzji Wójta Gminy P. z [...] oraz decyzji SKO z [...], o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a., uznając, że zachodzą przyczyny, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 (co do decyzji SKO z [...]) oraz w art. 156 § 1 pkt 3 kpa (co do zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.