II SA/Ke 917/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal,, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Dziubińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 r. sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Wojewody z dnia [...] Znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] znak : [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia E. M. oraz R. K. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] znak: [...] zawieszające postępowanie w sprawie zwrotu na rzecz M. S., W. D., H. K., W. S., Z. S., W. S., M. K., M. B., R. S. , Z. Ś., M. J., K. K., W. O., Z. L., R. K., H. K., E. M., M. M., B. Ś., S. Ś., E. T. i B. Ś. (spadkobierców byłego właściciela J. S.), nieruchomości położonej w Kielcach przy ul. Ł. nr [...] o powierzchni 1,1209 ha. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że podstawę zawieszenia w niniejszej sprawie dla organu I instancji stanowił art. 97 § 1 pkt 1kpa, albowiem nie zostało doręczone postanowienie o ustanowieniu spadkobierców po zmarłym Z. S. i nie jest możliwe wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu. Dodatkowo podniesiono, iż w aktach sprawy brak jest wniosków o zwrot nieruchomości od spadkobierców zmarłych W. S. i H. K.. E.M. i R. K., którzy wnieśli zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta stwierdzili, iż w sprawie nie wystąpiły wszystkie przesłanki do zawieszenia postępowania w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 1 kpa. W zbiorowym wniosku z dnia 20 lutego 2003r. w którym wymieniono następców prawnych po zmarłej H. K. Z. S. nie występuje. Skoro w piśmie z dnia 30 maja 2005r. odwołujący wskazali ustawowego spadkobiercę po zmarłym Z. S. tj. W. S., nie można uznać, że niemożliwe jest wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu. W. S. złożył oświadczenie do Sądu Rejonowego w K."o rezygnacji ze spadku po zmarłym Z. S.". E. M. i R. K. zakwestionowali również ustalenia organu w kwestii braku wniosków o zwrot nieruchomości od spadkobierców zmarłych W. S. i H. K. twierdząc, że W.S. złożył taki wniosek za pośrednictwem osoby trzeciej natomiast G. S. swój udział w sprawie zaznaczyła dnia 20 lutego 2003r. podpisując wniosek o rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego wskazane w zażaleniu okoliczności nie uzasadniają uchylenia postanowienia Prezydenta Miasta. Wojewoda zmienił kwalifikację prawną podjętego rozstrzygnięcia uznając, że nie zakończenie postępowania spadkowego po zmarłym Z.S., które toczy się przed Sądem Rejonowym w K. w sprawie sygn akt I Ns 661/04 stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania wymienioną w pkt 4 § 1 art. 97 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Powyższe uchybienie pozostaje jednak bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia, albowiem zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne potwierdzają przesłanki do zawieszenia postępowania o zwrot nieruchomości. Wojewoda ubocznie podkreślił, że wątpliwości co do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości przez wszystkich spadkobierców byłego właściciela organ powinien wyjaśnić poprzez wezwanie strony do sprecyzowania stanowiska by w ten sposób ustalić rzeczywistą wolę strony. Skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] znak: [...] oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach E. M. i R. K. zarzucając podjętym rozstrzygnięciom naruszenie prawa materialnego i procesowego tj. zawartej w art. 15 kpa zasady dwuinstancyjności poprzez zmianę kwalifikacji prawnej rozstrzygnięcia co wyczerpuje przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Nie zgadzają się z uzależnieniem załatwienia sprawy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, którym ma być ustalenie spadkobierców po zmarłej stronie postępowania o zwrot nieruchomości. Ponadto skarżący podkreślili, że organ odwoławczy dokonał zmiany kwalifikacji bez przejęcia obowiązków wynikających z treści art. 99 kpa i 100 § 2 kpa. Zdaniem skarżących śmierć Z. S. nie jest istotnym powodem przerwania ciągłości postępowania administracyjnego, ponieważ wedle art. 30 § 4 kpa "nabycie masy spadkowej przez spadkobierców strony może nastąpić po wydaniu decyzji". W rezultacie organy unikają rozpoznania sprawy co pozbawia skarżących ochrony swoich praw. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2006r. sygn akt II SA/Ke 917/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach skargę R. K. odrzucił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest natomiast, stosownie do treści art. 134 § 1 cyt. ustawy, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istota zaskarżonego do Sądu postanowienia w niniejszej sprawie sprowadza się do kontroli zasadności zawieszenia postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia stanowił art. 97 § 1 kpa, który wyznacza podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania w przypadkach enumeratywnie wymienionych w pkt 1 – 4 tego przepisu. W razie wystąpienia jednej z okoliczności przewidzianych art. 97 § 1 kpa organ zobowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie. Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 1 kpa śmierć strony lub jednej ze stron stanowi podstawę zawieszenia postępowania, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105). Krąg podmiotów którym przysługuje przymiot strony w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wynika z treści art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wymienione osoby mają interes prawny do wszczęcia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz czynnego udziału w każdym jego stadium zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 kpa. Jak wynika z akt sprawy zmarły Z. S. był spadkobiercą W. S., który nabył spadek po S. S., który z kolei był spadkobiercą poprzedniego właściciela przedmiotowej nieruchomości tj. J. S.. Jest oczywiste, że spadkobiercy Z. S. posiadają interes prawny do udziału w przedmiotowej sprawie. Następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. Samo zatem oświadczenie W. S., co do odmowy przyjęcia spadku po zmarłym Z. S. jest niewystarczające. Miarodajnym dla ustalenia następców prawnych Z. S. stanowić będzie wyłącznie postanowienie sądu powszechnego zapadłe w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Przesłanka zawieszenia postępowania o której mowa w art. 97 § 1 pkt 1 kpa wymaga okoliczności zaistnienia śmierci w toku postępowania, a nadto stwierdzenia, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe i że uprawnienia lub obowiązki nie miały charakteru osobistego, a także ustalenia, iż nie zachodzi przypadek tzw. "nie objęcia spadku" (art. 30 § 5 kpa) . W ocenie Sądu organ I instancji trafnie przyjął, iż śmierć Z. S., będącego stroną postępowania stanowi przesłankę zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa, a nie jak przyjął organ II instancji na podstawie pkt 4 § 1 tego artykułu. Przy czym należy uznać, że z uwagi na niezakończone postępowanie w sprawie nabycia spadku po Z. S. - co zostało potwierdzone przez E. M. i R. K. w piśmie z dnia 30 maja 2005r. nie było możliwe wezwanie jego spadkobierców do udziału w sprawie. W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że niemożność wezwania do udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłej strony będzie miała miejsce w przypadku, gdy spadkobiercy nie są ustaleni albo nie są znani organowi (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz B.Adamiak J.Borkowski Warszawa 2005, s.443). Zagadnieniem wstępnym jest sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. W rozpoznawanej sprawie śmierć strony nie jest zagadnieniem prawnym które należy rozstrzygnąć by wydać decyzję administracyjną lecz stanowi przeszkodę procesową uniemożliwiającą prowadzenie postępowania administracyjnego, którego celem jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty. Stwierdzone przez Sąd uchybienie nie mogło jako "inne naruszenie przepisów postępowania" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia, skoro znaczenie mają tylko takie uchybienia, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie budzi natomiast wątpliwości, że zarówno organ I jak i II instancji uznały śmierć Z. S. za przesłankę obligatoryjnego zawieszenia postępowania a różnica polegała jedynie na odmiennej kwalifikacji tego zdarzenia w aspekcie przesłanek wymienionych w pkt 1 i 4 art. 97 § 1 kpa. Zarzuty skarżącego w kwestii unikania przez organy załatwienia sprawy poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty nie zasługują na uwzględnienie. W świetle podniesionych rozważań śmierć strony w toku postępowania administracyjnego powoduje przerwanie ciągłości postępowania i niemożność merytorycznego rozpoznania sprawy. Skoro w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym podstawę zawieszenia stanowił art. 97 § 1 pkt 1 odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 100 § 2 kpa (regulującego skutki zawieszenia postępowania ze względu na zagadnienie prawne) należy uznać za bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.