II SA/Ke 93/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 marca 2012r. sprawy ze skargi H.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania H. Z., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, przyznającą jej zasiłek celowy w miesiącu wrześniu 2011r. w wysokości 130 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu obuwia oraz środków czystości oraz odmawiającą przyznania zasiłku celowego w tym miesiącu w kwocie 800 zł. W uzasadnieniu organ podał, że wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2011r. H. Z. zwróciła się do MOPR o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie 800zł. Podczas przeprowadzonego w dniu 21.09.2011r. wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni z uwagi na występujące u niej braki w odzieży, obuwiu i środkach czystości, wymaga udzielenia pomocy. Wydając decyzję organ I instancji wskazał, iż zgromadzona w sprawie dokumentacja oraz treść wywiadu środowiskowego uzasadniały przyznanie pomocy finansowej na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej tj. dofinansowanie do zakupu obuwia i środków czystości. Natomiast środki, jakimi dysponował MOPR na realizację zadań własnych gminy, nie pozwalały na przyznanie bezzwrotnej pomocy w wysokości, o jaką ubiegała się H. Z., z pominięciem innych osób oczekujących na wsparcie. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że od stycznia do lipca 2011r. otrzymywała z MOPR kwotę 444 zł miesięcznie, zaś w sierpniu została jej pozbawiona. Obniżono jej również wartość ekwiwalentu pieniężnego za tzw. obiad do 100 zł miesięcznie, z czego nie może korzystać ze względu na schorzenia. Zdaniem skarżącej dodatek celowy w wysokości 80 zł i 130 zł to "tylko wyrównanie do wysokości ekwiwalentu obiadowego, który został obniżony" i nie może stanowić "tzw. dodatku celowego". Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium przytoczyło m.in. treść art. 8 i 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Jak wskazał organ, skarżąca jest panną, osobą samotnie gospodarującą. Orzeczeniem z dnia 19 maja 2010r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, okresowo do 31 maja 2014r. Jej źródłem utrzymania jest zasiłek stały w kwocie 444 zł miesięcznie, zatem spełnia ona kryterium dochodowe, od którego ustawodawca uzależnił możliwość udzielenia pomocy w ramach zasiłku celowego. Zdaniem SKO organ I instancji zasadnie objął skarżącą pomocą w postaci zasiłku celowego na obuwie i środki czystości. Brak natomiast było podstaw by zarzucić, że organ odmawiając tego świadczenia w kwocie 800 zł przekroczył granice uznania administracyjnego. Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji została podjęta w granicach prawa i nie może być zmieniona ani uchylona. Organ przyznał, że łącznia kwota 130 zł jest być może niewspółmierna do potrzeb i oczekiwań skarżącej, ale w danych warunkach istniała możliwość przyznania zasiłku celowego tylko w takiej, maksymalnej wysokości z uwagi na możliwości finansowe MOPR , jak również wewnętrzne wytyczne. Z tych względów organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania wysokości przyznanego zasiłku. Skargę na opisaną wyżej decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. Z.. Skarżąca zarzuciła Kolegium, że kwota przyznana tym rozstrzygnięciem nie rekompensuje jej zmniejszenia kwot przeznaczonych na obiady i nie wystarcza na skromne przeżycie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi Sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 p.p.s.a.). Zasiłek celowy jest jedną z podstawowych form pomocy społecznej przyznawanej z uwagi na dysfunkcje określone w art. 7 pkt 2-15 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.- cytowanej dalej jako ustawa), wśród których ustawodawca w pkt 4 wymienił bezrobocie w pkt 5 niepełnosprawność, o ile dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 kwoty 477zł stanowiącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, że samo przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia powyższych przesłanek natomiast wysokość zasiłku celowego pozostawiono uznaniu organu pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza – jak wynika z art. 7 kpa – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z 26 września 2000 r., I SA 945/00, LEX 79608). W orzecznictwie dotyczącym świadczeń z zakresu pomocy podkreślono, że uzasadnienie decyzji powinno zawierać ustalenia organu dotyczące możliwości płatniczych ośrodka pomocy społecznej. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania tego typu świadczeń wynika bowiem, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 cyt. ustawy tzn.: dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy jak również uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżąca znajduje się rzeczywiście w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej głównie pozostawaniem bez pracy, samodzielnym prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz niepełnosprawnością. Uwzględniając fakt, że dochód skarżącej nie przekracza kwoty 477zł, stanowiącej kryterium dochodowe, nie budzi wątpliwości konieczność udzielenia jej świadczeń z pomocy społecznej. Kwestią budzącą sprzeciw skarżącej jest natomiast wysokość przyznanej kwoty, nie odpowiadająca jej oczekiwaniom i treści wniosku, w którym zażądała na zaspokojenie swoich potrzeb kwoty 800 zł. Akta administracyjne zawierają dowody potwierdzające, że możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie są ograniczone. Dyrektor MOPR zarządzeniem wewnętrznym nr 22 z dnia 1.08.2011r. określił zasady przyznawania zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego. Z tabeli stanowiącej załącznik do w/w zarządzenia wynika, że częstotliwość i wysokość tych zasiłków została uzależniona od dochodu osób ubiegających się o pomoc. Taki sposób regulacji, która odzwierciedla przesłanki, jakimi kierował się organ przyznając pomoc celową pozwala na stwierdzenie, że podjęte przez organ działania mają na celu najefektywniejsze rozdysponowanie środków finansowych jakie posiada ośrodek na realizację zadań własnych. Organ także wykazał, że wysokość udzielonego skarżącej zasiłku celowego była uzależniona od ilości rodzin, którym udzielono pomocy finansowej jak również od wielkości środków jakimi dysponował ośrodek z przeznaczeniem na pomoc celową dla najuboższych. W tym kontekście wysokość przyznanej H. Z. pomocy finansowej nie była niższa od świadczeń tego rodzaju udzielonych w tym samym okresie innym osobom ubiegającym się o pomoc. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W kontekście tego przepisu jak również przepisów art. 3 ust. 3 i 4 cyt. ustawy żądanie przyznania zasiłku celowego w kwocie 800zł nie znajduje uzasadnienia, albowiem przepisy ustawy o pomocy społecznej nie gwarantują przyznania bezzwrotnej pomocy społecznej w wysokości zaspokajającej wszystkie potrzeby i oczekiwania osób ubiegających się o nie, nawet tych, które strona uważa dla siebie za niezbędne. Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ wydając decyzję nie naruszył przepisów prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a zatem skarga wniesiona na taką decyzję musiała ulec oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.