II SA/Ke 937/14

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 5 grudnia 2014 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.K. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego postanawia: I. zwolnić T.K. od wpisu sądowego od skargi do wojewódzkiego sadu administracyjnego, II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. T. K. złożył formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Ze złożonego formularza wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwoma dorosłymi synami. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku oprócz domu wielkości 40 m² i nieruchomości rolnej o powierzchni 3,20 ha. Skarżący podał, że osiąga z gospodarstwa rolnego miesięczny dochód w wysokości 2000 zł, jego żona pobiera wynagrodzenie za pracę w wysokości 1203 zł netto, młodszy syn pracuje i zarabia około 1500 zł miesięcznie, starszy syn nie pracuje i nie osiąga żadnego dochodu. Wnioskodawca oświadczył, że oboje z zoną chorują, na leki wydają ponad 100 zł miesięcznie. Ponadto miesięcznie kupują 3 butle z gazem po 56 zł za sztukę, płacą podatek rolny i opłaty za prąd (dwie zaliczki po ponad 100 zł ) i za śmieci. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie kosztów sądowych i ustanowienie adwokata przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za każdym razem na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej biorąc pod uwagę wysokość dochodu osiąganego przez skarżącego i członków rodziny prowadzących wspólne z nim gospodarstwo domowe oraz wydatki związane z ich bieżącym utrzymaniem, w tym na leczenie, a także fakt, iż wnioskodawca nie posiada innego majątku poza małym gospodarstwem rolnym, uznano, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego wynoszącego 500 zł. Uznano natomiast, że przy racjonalnym gospodarowaniu osiąganymi dochodami i posiadanym majątkiem skarżący ma możliwość zgromadzić środki finansowe na poniesienie innych ewentualnych koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi - opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w sypkości 100 zł , a następnie wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 250 zł) oraz zapłacić honorarium profesjonalnego pełnomocnika prawnego z wyboru. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonka, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób prawidłowy, z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów prawa budowlanego, a z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że T. K. nie jest osobą nieporadną życiowo. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.