II SA/Ke 951/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku X sp. z o.o. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych w sprawie ze skargi X sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2016 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę X sp. z o.o. z siedzibą, zwana dalej "Spółką" na decyzję Dyrektora Izby Celnej. w przedmiocie w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem. Spółka złożyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od opłat sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że nie posiada środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie opłat sądowych przedmiotowej sprawy. Wskazała, że jedynym środkiem trwałym spółki są automaty do gier, które w większości zostały zatrzymane przez organy celne na skutek toczących się postępowań. W dalszej części wniosku spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000,00 zł, wartość środków trwałych 431.638,91 zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 3.116315,44 zł. Jedynym środkiem trwałym spółki są automaty do gier, które w przeważającej mierze zostały zatrzymane przez Urzędy Celne w toku prowadzonych przez nie postępowań. Co więcej, z uwagi na zatrzymania urządzeń przez Urzędy Celne, spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej a w efekcie zarobkowania. Spółka nie posiada zdolności kredytowej, zaś jedyny wspólnik spółki wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Opisane wyżej trudności finansowe mają charakter trwały i trwają od dłuższego czasu, co też uniemożliwiło spółce poczynienie jakichkolwiek oszczędności na poczet zabezpieczenia ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Z końcem lutego 2016 r. Bank [...] rozwiązał ze spółką umowę rachunku bankowego z uwagi na brak płatności (wszystkie środki na rachunku zostały zajęte przez urzędy celne, wobec czego bank nie miał możliwości pobrania środków na poczet obsługi rachunku). Na chwilę obecną spółka nie zawarła nowej umowy rachunku bankowego. Dodatkowo spółka podniosła, że wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych, wymierzonych przez organy celne wynoszą 3 000 00,00 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego pokreślił dla Spółki kwotę zobowiązania podatkowego w podatku VAT na 4049842 zł i orzekł o zabezpieczeniu tej kwoty na majątku Spółki. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz.718), zwanej dalej p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od opłat sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżąca spółka domaga się zwolnienia od opłat sądowych. Na obecnym etapie postępowania na Spółce nie ciąży obowiązek uiszczenia jakiejkolwiek opłaty sądowej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu jako niezasadny. Przypomnieć należy, że w działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które związane są z wydatkami finansowymi. Zaliczyć do nich należy także opłaty sądowe. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że, podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 18.01.2008 r. o sygn. akt I OZ 809/07). W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych (zob. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 478/12). Podnieść w końcu należy, iż prawo pomocy może być przyznane wyłącznie wówczas gdy wnioskująca strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), nie zaś w sytuacji, gdy środki takie wprawdzie posiada, jednakże przeznacza je na pokrycie innych wydatków czy zobowiązań. Odnosząc się w powyższym kontekście do argumentów skarżącej dotyczących trudności finansowych, w szczególności do braku możliwości sprzedaży majątku ruchomego (automaty do gier), w związku z obejmującym je zabezpieczeniem, stwierdzić należy, iż okoliczności tego rodzaju nie są wystarczające dla przyjęcia, aby zachodziły podstawy do zwolnienia osoby prawnej od opłat sądowych. Należy podkreślić, że pomimo powoływania się na pozbawienie – wskutek dokonanego przez urzędy celne zatrzymania urządzeń do gier – możliwości prowadzenia działalności gospodarczej a w efekcie zarobkowania, Spółka cały czas występuje w obrocie. Z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie wynikają żadne wpisy o rozwiązaniu Spółki, postępowaniu upadłościowym czy zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej. Szczególnego podkreślenia wymaga w tym kontekście, iż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W orzecznictwie wskazuje się również, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej Spółki, osiąganych przychodów, a także wartości posiadanych środków trwałych, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby finansowanie jej działalności ze środków publicznych. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku jest też szczególna instytucja przewidziana w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.), a mianowicie umożliwiająca zobowiązanie wspólników do dopłat. Dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.02.2014 r. II FZ 146/14, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy Spółka zaznaczyła, ze jedyny jej wspólnik wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. W ocenie Sądu, powyższe świadczyć może tylko o braku podjęcia przez stronę należytej aktywności w celu samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w postępowaniu i nie może przemawiać na jej korzyść. Pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. Osoba prawna nie może bowiem powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). Skarżąca Spółka nie spełnia zatem przesłanek określonych przepisem art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.