II SA/Ke 957/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z [...] r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania P. P.ego od decyzji z 24 sierpnia 2016 r. wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce orzekającej o odmowie przyznania P. P. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup muszli klozetowej na miesiąc sierpień 2016 r., na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 127 § 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce orzekło o przyznaniu zasiłku celowego w wysokości 50 zł na dofinansowanie kosztów zakupu muszli klozetowej. W uzasadnieniu Kolegium cytując treść art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U.2016.930) oraz § 1 pkt. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2015 r. Nr 1058) podało, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15 są to przykładowo.: bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, alkoholizm lub narkomania. Z kolei zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów drobnych remontów i napraw w mieszkaniu (art. 39 ust. 2) Z akt omawianej sprawy wynika, że 25 lipca 2016 r. P. P. wniósł o przyznanie pomocy w formie finansowej na zakup muszli klozetowej. Wniosek uzasadnił tym, że jego miesięczne dochody to 604 zł oraz obiad dwudaniowy za 7 zł dziennie. Podał, że partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania w wysokości 300 zł miesięcznie, w związku z tym pod koniec miesiąca często brakuje mu na podstawowe artykuły żywnościowe oraz środki czystości. Ponadto matka zobowiązała go do pokrycia w 1/2 kosztów zakupu muszli klozetowej. Kolegium wskazało, że zaskarżoną decyzję organ I instancji uzasadnił tym, że P. P. nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu w miejscu zamieszkania w obecności funkcjonariuszy policji, a zatem nie podjął współpracy z pracownikiem socjalnym. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy podniósł, że obowiązek współdziałania osoby z organem pomocowym powinien polegać na udzieleniu organowi wszelkich niezbędnych informacji. Nie można jednak tracić z pola widzenia również i aspektu związanego z trudną relacją z niektórymi beneficjentami oraz pomijać celów i zasad pomocy społecznej. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że nawet bierna (czy negatywna) postawa wnioskodawcy na etapie sporządzania wywiadu środowiskowego nie zwalnia organu od obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, że organ powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w szczególności, w miarę możliwości, przeprowadzić wywiad z rodziną osoby korzystającej z pomocy, dokonać oględzin miejsca zamieszkania i zebrać dane posiadane z urzędu. Dopiero, gdy tak zebrane dane nie dają podstawy do stwierdzenia istnienia przesłanek przyznania świadczenia, możliwa jest odmowa jego przyznania z powołaniem na art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Brak współdziałania osoby z pracownikiem organu nie może sam w sobie stanowić podstawy do wyprowadzania z tego faktu wniosków o nieistnieniu przesłanek do przyznania świadczenia (por. wyrok NSA z 16 marca 2010r., I OSK 1558/09. LEX nr 595200). Kolegium stwierdziło, że jak wynika z informacji organu pierwszej instancji sytuacja życiowa strony jest znana temu organowi, gdyż P. P. korzysta z pomocy ośrodka od kwietnia 2001 r. Organ podał, że wnioskodawca zamieszkuje wspólnie z matką, z którą prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Rodzina zajmuje mieszkanie dwupokojowe z kuchnią. Zainteresowany zajmuje jeden oddzielny pokój, z kuchni i łazienki korzysta wspólnie z matką. Mieszkanie jest wyposażone w podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego. Wnioskodawca reguluje 1/2 opłat mieszkaniowych, które wynoszą: czynsz 494,17 zł, energia elektryczna: 70,93 zł i gaz 65,76 zł miesięcznie. Strona nie posiada własnego źródła dochodu, utrzymuje się ze świadczeń MOPR, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na stałe. Aktualnie korzysta z pomocy w formie zasiłku stałego przyznanego od 1.12.2003 r. w wysokości 604 zł oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, stronie zostały również przyznane obiady dwudaniowe na okres od 1.07 do 31.12.2016 r. W ocenie organu odwoławczego odwołujący spełnia wynikające z art. 8 ustawy o ustawy o pomocy społecznej kryteria kwalifikujące do uzyskania pieniężnych, bezzwrotnych pieniężnych świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłków celowych. Ponieważ przyznając pomoc należało uwzględnić nie tylko interes indywidualny strony, ale również potrzeby i oczekiwania innych świadczeniobiorców oraz ograniczone możliwości finansowe ośrodka, Kolegium uznało za uzasadnione przyznać wnioskodawcy pomoc w wysokości 50 zł na dofinansowanie kosztów zakupu muszli klozetowej. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skardze na powyższą decyzję P. P. zarzucił, że jeżeli w MOPR w K. mają pieniądze na oświetlenie budynków w czasie słonecznych dni, to powinna też być większa pomoc finansowa dla osób w trudnej sytuacji życiowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że z informacji zasięgniętych ze stron internetowych sklepów mających w swojej ofercie muszle klozetowe (OBI, CASTORAMA, KOŁO) wynika, że ceny takich muszli kształtują się już od 100 złotych. Na rozprawie sądowej skarżący podniósł, że powinien mieć przyznany zasiłek w wysokości 150 złotych na zakup i zamontowanie samej muszli, a także deski klozetowej i zakup innych drobnych części potrzebnych do wymiany muszli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a, wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a.). Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "może" świadczy o tzw. uznaniowym charakterze rozstrzygnięcia. Z woli ustawodawcy bowiem pewna sfera decyzyjności organów administracji publicznej została pozostawiona swobodzie rozstrzygania. Nie oznacza to jednak dowolności. Postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji toczyło się na wniosek skarżącego, który ani w tym wniosku ani też w żadnym innym piśmie w toku postępowania administracyjnego nie sprecyzował, przyznania jakiej kwoty zasiłku celowego się domaga. We wniosku wskazał jedynie, że domaga się przyznania pomocy finansowej na zakup muszli klozetowej i że jego matka zobowiązała go do partycypowania w ½ kosztów zakupu tej muszli. Skarżący ani we wniosku, ani też w późniejszych pismach nie wskazywał, że żądana przez niego pomoc w postaci zasiłku celowego ma być przeznaczona na zakup jeszcze innych artykułów, takich jak deska klozetowa czy też inne części związane z wymianą muszli; nie wskazywał również, że są mu potrzebne pieniądze na pokrycie kosztów robocizny związanych wymianą muszli. Takie oczekiwania odnośnie wysokości zasiłku, jaki powinien jego zdaniem być mu przyznany wraz ze wskazaniem, na co pieniądze mają być przeznaczone zostały przez niego zgłoszone dopiero na rozprawie przed Sądem. Zauważyć jednak należy, że skoro przedmiotem kontroli decyzji dokonywanej przez Sąd jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, takiej kontroli należy dokonywać na tle okoliczności istniejących w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. W tej zaś dacie przedmiotem wniosku było jedynie przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na partycypowanie w ½ kosztów zakupu tylko muszli klozetowej. Skoro więc organy ustaliły, że taką muszlę można kupić już za 100 złotych, nie można organom w tej sprawie zarzucić dowolności. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.