II SA/Ke 970/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania S. G., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, po otrzymaniu w dniu 2 grudnia 2013r. z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy zgłoszenia podejrzenia u S. G. choroby zawodowej, wszczął postępowanie administracyjne, w trakcie którego ustalił jej przebieg pracy i narażenie zawodowe (sposób wykonywania pracy). Z przeprowadzonej w dniu 18 grudnia 2013r. oceny narażenia zawodowego wynika, że S. G. w latach 1978-2012 pracowała w Z. (obecna nazwa: P.) na stanowisku zdobnik ceramiki, malarz i wykonywała pracę związaną z obciążeniem układu ruchu w zakresie kończyn górnych. W dniu 31 grudnia 2013r. organ I instancji przesłał wyniki postępowania do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, który po dokonaniu analizy oceny narażenia zawodowego i dokumentacji lekarskiej oraz przeprowadzonej diagnostyki, wydał w dniu 18 marca 2014r. orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u S. G. choroby zawodowej. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że zgłaszane przez S. G. dolegliwości mają etiologię pozazawodową i wynikają z leczonej przez wiele lat choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. W wyniku złożonego przez S. G. wniosku, postępowanie diagnostyczno-orzecznicze, w trybie odwoławczym, przeprowadził Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, w którym S. G. była hospitalizowana w dniach od 9 czerwca 2014r. do 13 czerwca 2014r. W dniu 9 lipca 2014r. Instytut wydał ostateczne orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u S. G. choroby zawodowej. W uzasadnieniu wskazano, iż w badaniu ortopedycznym stwierdzono m.in. cechy obustronnego zapalenia nadkłykci bocznych kości ramiennych, jednakże biorąc pod uwagę całokształt obrazu klinicznego oraz wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, a przede wszystkim stwierdzonych uogólnionych zmian zwyrodnieniowych w obrębie układu kostno-stawowego, nie ma podstaw do uznania zawodowej etiologii stwierdzonego u badanej obustronnego zapalenia nadkłykci bocznych kości ramiennych, a tym samym do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u S. G. choroby zawodowej, tj. przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, wymienionego w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, rozpatrując przedmiotową sprawę w trybie odwoławczym, dokonał oceny całości zebranego materiału dowodowego, w oparciu o który organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie narusza ona prawa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że stosownie do art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r., poz. 1367), decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia, wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Orzeczenie o jakim mowa wyżej, należy traktować jako opinię w rozumieniu art. 84 § 1 Kpa. W tym zakresie organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007r. sygn. akt II OSK 1078/06 zgodnie z którym cyt.: "organ wydający decyzję jest związany treścią orzeczenia lekarskiego w zakresie poczynionych w nim ustaleń, co oznacza, że państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej". Zdaniem organu odwoławczego, ostateczne orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o braku podstaw do rozpoznania u S. G. choroby zawodowej, było dla Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego podstawą do wydania decyzji nie stwierdzającej choroby zawodowej. Organ podkreślił, że wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową możliwe jest tylko wtedy, gdy spełnione są równocześnie wszystkie przesłanki warunkujące jej stwierdzenie, a więc: - choroba zawodowa musi być rozpoznana przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą, - schorzenie musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych, - w środowisku pracy musi istnieć czynnik szkodliwy (narażenie zawodowe) mogący spowodować powstanie choroby zawodowej. W rozpatrywanej sprawie wskazane wyżej przesłanki, charakteryzujące chorobę zawodową nie wystąpiły łącznie, a jednostki orzekające, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wydały spójne orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u S. G. choroby zawodowej, co wykluczyło wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał również, że w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a następnie na jego podstawie prawidłowo ocenił, że okoliczność nie stwierdzenia u S. G. choroby zawodowej została udowodniona. Strony miały zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji miały możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 Kpa). Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji nie podzielił zarzutu S. G. dotyczącego niezgodności numeru choroby zawodowej określonego w orzeczeniu lekarskim, z numerem schorzenia zawartym w treści "Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej". W tym zakresie podniósł, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny po otrzymaniu w dniu 2 grudnia 2013r. zgłoszenia podejrzenia u S. G. choroby zawodowej z poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych, tj. przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej, prowadził postępowanie zgodnie z otrzymanym zgłoszeniem. Na powyższe rozstrzygnięcie S. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w której zarzuciła organowi odwoławczemu dokonanie ustaleń "sprzecznych z rzeczywistym stanem faktycznym". W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w Z., a obecnie P. pracowała jako zdobnik ceramiki, malarz w latach od 4 września 1978r. do 12 grudnia 2012r. Skarżąca podkreśliła, że wykonywana praca miała charakter akordowy. Praca w takim charakterze wymuszała szybki rytm czynności, powtarzalne ruchy nadgarstka, prostowania i rotacji ręki prawej, a nadto obciążenie kończyn górnych przy podnoszeniu i ustawianiu porcelany. Na okoliczność warunków w jakich praca ta była wykonywana skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania jej w charakterze strony. W ocenie skarżącej, dokumentacja medyczna znajdująca się w aktach sprawy daje podstawę do uznania schorzeń jako choroby zawodowa. Skarżąca podkreśliła, że lekarz zakładowy mimo, że miał taki obowiązek, albowiem praca była wykonywana w szczególnych warunkach, nie zlecał badań w kierunku choroby zawodowej. W związku z powyższym wniosła o wezwanie lekarza zakładowego do przedstawienia przedmiotowej dokumentacji lekarskiej oraz zobowiązanie pracodawcy – P. do dostarczenia badań "na narażenie zawodowe na stanowisku malarz – zdobnik". Skarżąca podkreśliła, że w okresie jej pracy w zakładach porcelany nie były przeprowadzane badania w zakresie narażenia zawodowego, jak również nie były badane warunki pracy. W ocenie skarżącej dowody zebrane w sprawie oraz dokumentacja medyczna dają podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zakwestionowanej decyzji w całości, stwierdzenie choroby zawodowej oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji . W odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania P. wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie sądowej w dniu 11 grudnia 2014r. skarżąca cofnęła wnioski dowodowe zgłoszone w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada przepisom prawa. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem oznacza, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania spraw administracyjnych poprzez wydanie decyzji. Z tego też względu wniosek skarżącej o merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy tj. stwierdzenie choroby zawodowej, nie mógł być uwzględniony przez sąd administracyjny. Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 1998r. nr 21, poz. 94 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Wykaz chorób zawodowych, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r., poz. 1367). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy w warunkach narażenia, a stwierdzoną dolegliwością (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt II OSK 748/12, LEX nr 1216762). W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. Domniemanie to upada, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo-skutkowy, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 marca 2012r., LEX nr 1139314). Podstawą do wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u S. G. choroby zawodowej, tj. przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, wymienionego w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r., poz. 1367) były orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia. Zgodnie z § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jak wynika z kolei z § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 5 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia – do których zalicza się zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego – wydające w niniejszej sprawie orzeczenia (odpowiednio w dniu 18 marca 2014r. i w dniu 9 lipca 2014r. – k. 12 i 16 akt administracyjnych) stanowiące podstawę rozstrzygania przez organy obu instancji. Ze względu na powyższe szczególna rola w postępowaniu przypada orzeczeniom lekarskim, wydanym przez uprawnione do orzekania jednostki orzecznicze – które nie tylko rozpoznają chorobę występującą u pracownika, ale i stwierdzają, jaka jest przyczyna schorzenia. Natomiast organy inspekcji sanitarnej są związane treścią tych orzeczeń – mających charakter opinii biegłego – w zakresie poczynionych w nich ustaleń tj. dotyczących schorzenia i jego przyczyn. Tym samym w prowadzonym przez nie postępowaniu administracyjnym brak jest podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Przyjęte rozwiązanie wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Z przeprowadzonej w dniu 18 grudnia 2013r. oceny narażenia zawodowego wynika, że S. G. w latach 1978-2012 pracowała w Z. (obecna nazwa: P.) na stanowisku zdobnik ceramiki, malarz i wykonywała pracę związaną z obciążeniem układu ruchu w zakresie kończyn górnych. W dniu 31 grudnia 2013r. organ I instancji przesłał wyniki postępowania do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, który po dokonaniu analizy oceny narażenia zawodowego i dokumentacji lekarskiej oraz przeprowadzonej diagnostyki, wydał w dniu 18 marca 2014r. orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u S. G. choroby zawodowej. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że zgłaszane przez S. G. dolegliwości mają etiologię pozazawodową i wynikają z leczonej przez wiele lat choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. W wyniku złożonego przez S. G. wniosku, postępowanie diagnostyczno-orzecznicze w trybie odwoławczym przeprowadził Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, w którym S. G. była hospitalizowana w dniach od 9 czerwca 2014r. do 13 czerwca 2014r. W dniu 9 lipca 2014r. Instytut wydał ostateczne orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że w badaniu ortopedycznym stwierdzono m.in. cechy obustronnego zapalenia nadkłykci bocznych kości ramiennych, jednak biorąc pod uwagę całokształt obrazu klinicznego oraz wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, a przede wszystkim stwierdzonych uogólnionych zmian zwyrodnieniowych w obrębie układu kostno-stawowego, nie ma podstaw do uznania zawodowej etiologii stwierdzonego u badanej obustronnego zapalenia nadkłykci bocznych kości ramiennych, a tym samym do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. Mając na względzie powyższe należy podkreślić, że sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować orzeczenia lekarskie jedynie w przypadku ich wzajemnej bądź wewnętrznej sprzeczności. Takie sytuacje jednak w niniejszej sprawie nie występują, gdyż sporządzone na jej potrzeby opinie lekarskie są spójne, rzetelne i wyczerpująco uzasadnione. Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 19.03.2007r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, z dnia 5 listopada 2008r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08, dostępne pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), wskazać należy, że organy obu instancji, działając w oparciu o należycie i wyczerpująco zebrany w sprawie materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § K.p.a.), prawidłowo wydały decyzje o braku podstaw do stwierdzenia u S. G. choroby zawodowej. Podkreślić przy tym trzeba, że jako podstawę wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć wskazano z jednej strony całościową ocenę narażenia zawodowego, z drugiej zaś orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 18 marca 2014r oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia 9 lipca 2014r. (k. 12 i 16 akt administracyjnych). Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.