II SA/Ke 974/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2017r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty przez Powiatowy Urząd Pracy (zwany dalej PUP) w dniu [...] w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 20.05.2014r. do dnia 2.10.2014r. w kwocie 3469,70 zł brutto w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktyczny i prawnych: W dniu 25.09.2013r. M. S. zarejestrował się w PUP jako osoba bezrobotna, a następnie na podstawie decyzji z dnia 14.10.2013r. organ I instancji orzekł o przyznaniu zainteresowanemu prawa do zasiłku od dnia 3.10.2013r. w wysokości 988,40 zł miesięcznie w okresie pierwszych trzech miesięcy, a w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku w wysokości 776,10 zł miesięcznie. Decyzją z dnia 9.10.2014r. organ I instancji rozstrzygnął o utracie przez ww. prawa do zasiłku od dnia 3.10.2014r. – wskutek upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Następnie w związku z podjęciem pracy z dniem 8.12.2014r. zainteresowany utracił status osoby bezrobotnej – decyzja z dnia 16.12.2014r. W dniu 19.05.2016r. do PUP wpłynęło pismo z ZUS Oddziału w [...], z którego wynikało, że M. S. w okresie od dnia 1.07.2014r. do 30.11.2014r. był zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz innego płatnika składek. Następnie M. S. w dniu 8.06.2016r. przedłożył umowę zlecenia z dnia 14.05.2014r., z której wynika, że świadczył inną pracę zarobkową na rzecz [...] w okresie od dnia 20.05.2014r. do 15.12.2014r. Ze względu na powyższe organ I instancji postanowieniami z dnia 6.06.2016r. i z dnia 7.06.2016r. wznowił z urzędu postępowania odpowiednio w sprawie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, a następnie wydał: - decyzję z dnia 14.06.2016r., którą uchylił ww. decyzję o utracie statusu bezrobotnego z dniem 8.12.2014r. i orzekł o utracie przez M. S. statusu bezrobotnego od dnia 20.05.2014r., - decyzję z dnia 16.06.2016r., którą uchylił ww. decyzję dotycząca utraty prawa do zasiłku od dnia 3.10.2014r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania i orzekł o pozbawieniu zainteresowanego prawa do zasiłku od dnia 20.05.2014r. z powodu podjęcia pracy zarobkowej w oparciu o umowę zlecenia. Od ww. decyzji M. S. nie odwoływał się, w związku z czym są one ostateczne. Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia 18.07.2016r. organ I instancji zobowiązał M. S. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 20.05.2014r. do dnia 2.10.2014r. w kwocie 3.469,70 zł brutto w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. W podstawie prawnej powołano art. 76 ust. 1 ustawy z dnia o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016r. poz. 645 ze zm.). Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. S., zarzucając organowi pominięcie okoliczności, że praca i umowa zlecenia były świadczone tylko w jednym dniu w lipcu i jednym w listopadzie 2014r. Ponadto uzyskane z tytułu pobranych świadczeń dochody strona przeznaczyła na leczenie i badania, w związku z czym domaga się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania, zwłaszcza że pobierane renta nie pozwala na uiszczenie kwoty wskazanej w decyzji. Wojewoda, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, wskazał że M. S. w dniu 20.05.2014r. nie spełniał warunków do uznania za osobę bezrobotną, gdyż zaszły przesłanki do uchylenia decyzji dotyczących utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z tym dniem i orzeczenia na nowo m.in. o utracie prawa do zasiłku również z dniem 20.05.2014r., tj. z dniem kiedy przestał spełniać warunki osoby bezrobotnej z powodu podjęcia pracy w ramach umowy zlecenia. Bezspornym jest przy tym fakt, że M. S. zawarł umowę zlecenia od 20.05.2014r. do 15.12.2014r. W konsekwencji zasiłek pobrany za okres od dnia 20.05.2014r. do 2.10.2014r. organ uznał za świadczenie nienależne i jako takie podlegające zwrotowi. Wysokość kwoty przypisanej do zwrotu jest związana z wysokością zasiłku, jaki M. S. pobrał za okres, w którym nie spełniał już warunków osoby bezrobotnej. Ponadto z akt sprawy wynika, że zainteresowany był pouczony o obowiązku poinformowania PUP o podjęciu innej pracy zarobkowej (umowy zlecenia), o tym, że osobą bezrobotną nie może być osoba, która wykonuje inną pracę zarobkową, o okolicznościach powodujących obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oraz o tym co należy rozumieć pod pojęciem nienależnie pobranego świadczenia. Końcowo organ pouczył stronę o treści art. 76 ust. 7 ww. ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. S. zarzucił brak uwzględnienia w decyzji organu odwoławczego podawanych przez niego okoliczności dotyczących terminu wykonywanej pracy, a także sposobu przeznaczenia uzyskanych kwot. Umowa zlecenia, chociaż była tak skonstruowana, że miała obowiązywać od 20.05.2014r. do 15.12.2014r., obowiązywała tylko w ciągu dwóch dni i taki był faktyczny okres związania nią. Skarżący podniósł zarazem, że uzyskane świadczenie przeznaczył na leczenie i badania medyczne – wobec czego wnosi o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania. Uzyskiwane dochody (renta) nie pozwalają mu bowiem na uiszczenie kwoty wskazanej w decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej w dniu 15.02.2017r. M. S. poparł skargę i wyjaśnił, że podpisał informację o zakazie podjęcia jakiejkolwiek pracy bez żadnego zastanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły regulacje art. 76 ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016r. poz. 645 ze zm.)., zgodnie z którymi: 1. osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne; 2. za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się: 1) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, 2) świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. W rezultacie zastosowania cyt. przepisów M. S. został zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 20.05.2014r. do dnia 2.10.2014r. w kwocie 3469,70 zł brutto w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Analizując zawartość akt administracyjnych oraz stan prawny niniejszej sprawy należy podzielić w całości stanowisko organów obu instancji, w szczególności co do uznania ww. zasiłku – we wskazanej w decyzjach z dnia [...] wysokości – za świadczenie nienależnie pobrane. W tym zakresie wskazania wymaga, że organ I instancji, działając w trybie wznowieniowym: 1. decyzją z dnia 14.06.2016r. uchylił decyzję własną o utracie przez M. S. statusu bezrobotnego z dniem 8.12.2014r. i orzekł o utracie przez M. S. statusu bezrobotnego od dnia 20.05.2014r.; 2. decyzją z dnia 16.06.2016r. uchylił decyzję własną o utracie przez M. S. prawa do zasiłku od dnia 3.10.2014r. (wydaną z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania) i orzekł o pozbawieniu zainteresowanego prawa do zasiłku od dnia 20.05.2014r. z powodu podjęcia pracy zarobkowej w oparciu o umowę zlecenia. Tym samym wydana w niniejszej sprawie decyzja o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia – tj. zasiłku dla bezrobotnego za okres od dnia 20.05.2014r. do dnia 2.10.2014r. w kwocie 3.469,70 zł brutto – jest więc konsekwencją ww. decyzji ostatecznych. Wszelkie zarzuty i argumenty dotyczące prawidłowości ustaleń organu w zakresie podjęcia przez skarżącego innej pracy zarobkowej mogły być podnoszone ewentualnie w tychże postępowaniach, w których stwierdzono utratę statusu osoby bezrobotnej i utratę prawa do zasiłku. Skoro jednak na mocy ww. decyzji ostatecznych skarżący utracił status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku z dniem 20.05.2014r., to zasiłek wypłacony za okres od dnia 20.05.2014r. do dnia 2.10.2014r., pobrany przez skarżącego, stanowi zgodnie z przepisem art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy nienależne świadczenie pieniężne podlegające zwrotowi. Wojewoda trafnie stwierdził, że przedmiotowe świadczenie zostało wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania i zasadnie wskazał, że pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Zgodnie bowiem z informacją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach z dnia 17.05.2016r. (k. 51a akt administracyjnych) M. S. był zgłoszony w okresie od dnia 1.07.2014r. do 30.11.2014r. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz innego płatnika składek. Ponadto, jak wynika z przedłożonej przez skarżącego w siedzibie organu I instancji umowy zlecenia, zawartej w dniu 14 maja 2014r. (k. 56-57 akt administracyjnych) w jej ramach zleceniobiorca (M. S.) miał wykonywać dla zleceniodawcy ([...]) czynności związane m. in. z oceną zasadności wykonania prac budowlanych, weryfikacją kosztorysów ofertowych i dokonywaniem odbiorów wykonanych robót w okresie od dnia 20.05.2014r. do 15.12.2014r. – za kwotę w łącznej wysokości 1.000 zł brutto, płatną w dwóch transzach (okoliczności niesporne). W kontekście powyższych zapisów umowy odnośnie czasu jej trwania oraz ww. informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie mogą odnieść skutku twierdzenia skarżącego, jakoby umowa ta faktycznie obowiązywała tylko w ciągu dwóch dni. Należy przy tym wskazać, że przed rejestracją jako osoba bezrobotna M. S. podpisał w dniu 25.09.2013r. w siedzibie organu oświadczenie (k. 15 akt administracyjnych), że został poinformowany, że zgodnie z art. 75 ust. 6 ustawy bezrobotny jest obowiązany do składania lub przesyłania powiatowemu urzędowi pracy pisemnego oświadczenia o przychodach pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia jego uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie w terminie 7 dni od dnia uzyskania przychodów. Ponadto w przedstawionej stronie "Informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy" oprócz przytoczenia treści art. 76 ust. 1 i 2 (pkt 10) zawarto pouczenie, że bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej – pod rygorem grzywny (pkt 7). Nie budzi jednocześnie wątpliwości Sądu, że pod pojęciem innej pracy zarobkowej ustawodawca rozumie wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych (art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy). Okoliczność ta ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż jednym z elementów definicji legalnej "bezrobotnego", wymienionym w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest niepozostawanie w zatrudnieniu oraz niewykonywanie innej pracy zarobkowej – co z kolei miało decydujący wpływ na uznanie zasiłku pobranego w okresie obowiązywania ww. umowy zlecenia za świadczenie nienależnie. Końcowo, odnosząc się do podniesionej w skardze trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej skarżącego wskazania wymaga, że argumentacja ta nie mogła być wzięta przez organy po uwagę w niniejszym postępowaniu. Ustawodawca nie uzależnił bowiem dopuszczalności wydania przez organ decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego od sytuacji finansowej i życiowej strony. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przewiduje natomiast możliwość odroczenia przez organ terminu płatności nienależnie pobranego świadczenia, rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia, umorzenia należności w całości albo w części. Strona przysługuje więc uprawnienie do złożenia wniosku o zastosowanie jednej z instytucji wymienionych w przepisie art. 76 ust. 7 powołanej ustawy – o czym została pouczono w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Mając na uwadze, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a następnie w sposób niewadliwy dokonały jego subsumpcji do ustalonych w ustawie przesłanek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, brak jest podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.