II SA/Ke 974/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sylwester Miziołek po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2017r. na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym Kielcach z dnia 28 kwietnia 2017r. o sygn. akt II SA/Ke 974/16 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych p o s t a n a w i a : utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 28 kwietnia 2017r. Wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 15 lutego 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych. Następnie skarżącemu doręczono uzasadnienie tego orzeczenia sporządzone na jego wniosek. W dniu 24 marca 2017r. [...] przesłał do tut. Sądu wypełniony formularz urzędowy PPF, domagając się przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata.. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2017r. starszy referendarz sądowy w tut. Sądzie umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów (pkt I) oraz oddalił wniosek o ustanowienie adwokata (pkt II). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazano: Ad I – że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy (art. 249a w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718), zwanej dalej p.p.s.a.; Ad II – że skarżący – z uwagi na wysokość przedstawianych dochodów (szczegółowo omówionych w postanowieniu), ma możliwość zgromadzić środki finansowe na pokrycie honorarium profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu – celem wniesienia skargi kasacyjnej, wskazując na nienależyte rozważenie całokształtu jego sytuacji majątkowej i zarobkowej, w szczególności związanej ze znacznymi wydatkami na leczenie i rehabilitację, dotyczącymi również pozostałych członków rodziny. [...], wskazując na błędną ocenę, że posiada dochody pozwalające na opłacenie adwokata z wyboru, podniósł że kwota pozostała po odliczeniu ww. wydatków nie przekracza kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Jak wynika z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1), bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Oznacza to, że ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna i bytowa jest trudna. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Występujący z wnioskiem o przyznania prawa pomocy musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem, co oznacza, że jest zobowiązany wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem, w tym np. honorarium fachowego pełnomocnika. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał należycie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że [...]: - prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną i dorosłą córką, która pozostaje na utrzymaniu rodziców, jest bezrobotna, cierpi na dolegliwości zdrowotno-hormonalne, - pobiera emeryturę w wysokości 2.319 zł, a jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 1.626 zł - netto miesięcznie, - jest współwłaścicielem mieszkania o pow. 69,94 m2 o wartości około 150.000 zł i nie posiada innego majątku. Skarżący podał następujące stałe miesięczne wydatki i zobowiązania: 210 zł spłata raty pożyczki bankowej, 670 zł - czynsz, 295 zł - koszty mieszkania, 160 zł - opłaty za media, koszty leczenia - 120 zł, rehabilitacja - 105 zł (razem 1.560 zł). W ocenie Sądu analiza powyższych danych wskazuje, że wnioskodawcy nie można uznać za osobę żyjącą w ubóstwie, pozbawioną dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia podstawowych potrzeb swoich i swoich bliskich, a w konsekwencji za osobę, która nie jest w stanie zabezpieczyć środków koniecznych do opłacenia prawnika celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Z całości dokumentacji przedstawionej przez [...] wynika, że ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe, a wraz z żoną osiąga stały dochód z dwóch emerytur w wysokości 3.945 zł netto, co niewątpliwie umożliwia planowanie wydatków. Po odjęciu stałych zadeklarowanych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, spłatą pożyczki, leczeniem i rehabilitacją do dyspozycji całej trzyosobowej rodziny wnioskodawcy pozostaje kwota 2.385 zł miesięcznie. Wbrew twierdzeniom skarżącego zaprezentowanym w złożonym sprzeciwie jest to kwota znacznie wyższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę – które w 2017r. wynosi netto ok. 1.459 zł. Natomiast dochody uzyskiwane przez rodzinę wnioskodawcy – i to po odliczeniu wszystkich stałych kosztów utrzymania (za wyjątkiem żywności) – są bardziej zbliżone do średniego wynagrodzenia netto w województwie świętokrzyskim. W świetle powyższych okoliczności należy podzielić stanowisko przedstawione w zakwestionowanym postanowieniu, że skarżący ma możliwość zgromadzenia środków finansowych na pokrycie honorarium profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Słusznie przy tym wskazano stronie, że zgodnie z art. 177 § 6 p.p.s.a. w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Co się zaś tyczy umorzenia postępowania w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów, to Sąd pełni podziela przytoczoną w tym zakresie w zaskarżonym postanowieniu podstawę prawną. Jak wynika bowiem z art. 249a p.p.s.a. jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji – na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2, art. 249a oraz art. 239 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.