II SA/Ke 974/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia 13 września 2016r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych postanawia: I. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 15 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. S. na decyzję Wojewody w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący złożył formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną i dorosłą córką. Skarżący pobiera emeryturę w wysokości 2319 zł , a jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 1626 zł netto miesięcznie. Córka jest bezrobotna, cierpi na dolegliwości zdrowotno-hormonalne, pozostaje na utrzymaniu rodziców. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku oprócz mieszkania wielkości 69,94 m kw o wartości około 150 tysięcy złotych. Skarżący podał następujące stałe miesięczne wydatki i zobowiązania: 210 zł spłata raty pożyczki bankowej, 670 zł – czynsz za mieszkanie, 295 zł – koszty mieszkania, 160 zł – opłaty za media, koszty leczenia – 120 zł, rehabilitacja – 105 zł (razem 1560 zł). Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a" przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika prawnego przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Należy podkreślić, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, zwana dalej "CBOSA"). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności trzeba stwierdzić, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, jego rozpoznanie stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do art. 249a p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1lit. b p.p.s.a, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Zatem skarga M. S. w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych jest rozpoznawana przez sądy administracyjne bez pobierania od skarżącego jakichkolwiek opłat na wszystkich etapach postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast wniosek o przyznanie adwokata z urzędu podlega oddaleniu. Skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny i przekonujący, że nie stać go na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wnioskodawca wraz żoną osiągają stałe dochody z dwóch emerytur, co umożliwia planowanie wydatków. Po odjęciu stałych zadeklarowanych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, spłatą pożyczki, leczeniem i rehabilitacją do dyspozycji trzyosobowej rodziny wnioskodawcy pozostaje kwota 2385 zł miesięcznie. W świetle powyższych okoliczności uznano, że skarżący ma możliwość zgromadzić środki finansowe na pokrycie honorarium profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Jednocześnie należy poinformować, że zgodnie z art. 177 § 6 p.p.s.a. w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Zatem w wypadku uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, dla skarżącego na nowo rozpocznie się bieg 30-dniowego termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt , art. 249a, art. 239 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.