II SA/Ke 98/22
WyrokWSA w Kielcach2022-04-12
Skład orzekający: Renata Detka, Jacek Kuza, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo ustalił przebieg granicy działki ewidencyjnej na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania, gdy stan ten przebiegał po ogrodzeniu, a wykonawca pracy geodezyjnej wyprostował granicę, zamiast odzwierciedlić jej faktyczny przebieg?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ustalenie przebiegu granicy działki na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania, który przebiegał po ogrodzeniu, nie uprawnia wykonawcy prac geodezyjnych do jego 'prostowania'. Wykonawca powinien był wykazać faktyczny przebieg granicy zgodny ze stanem posiadania. W związku z tym, wadliwie ustalone granice uniemożliwiają prawidłowe ustalenie powierzchni działek, co skutkuje naruszeniem przepisów prawa materialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła aktualizacji operatu ewidencyjnego w przedmiocie ustalenia granic działki nr [...] z działkami sąsiednimi. Organ pierwszej instancji orzekł o ujawnieniu granic na podstawie operatu technicznego. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca Z. W. zarzuciła, że granica jej działki z działkami sąsiednimi została ustalona wadliwie, w szczególności poprzez 'wyprostowanie' granicy biegnącej po ogrodzeniu, a także że nie brała udziału w czynnościach ustalenia granic.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] stycznia 2022 r. [...] w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
Zaskarżoną decyzją z dnia 24 stycznia 2022 r. znak: [...] Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej też jako "ŚWINGiK"), po rozpoznaniu odwołania Z. W., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 31 marca 2021 r. znak: [...], którą orzeczono o aktualizacji operatu ewidencyjnego obrębu W. gmina Ł. na podstawie operatu technicznego przyjętego do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu 16 czerwca 2020 r., pod identyfikatorem ewidencyjnym [...] w przedmiocie ustalenia granic działki nr [...] położonej w obrębie W. gmina Ł. stanowiącej własność M. Ś. z działkami sąsiednimi nr [...], [...], [...], [...] i [...].
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny sprawy i argumentację prawną.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego
(na skutek uchylenia decyzji Starosty [...] z dnia 28 lipca 2020 r. decyzją ŚWINGiK z dnia 28 września 2020 r.) organ pierwszej instancji decyzją z dnia
31 marca 2021 r. orzekł o:
1. ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów i budynków ustalonych protokolarnie granic działki nr [...] położonej w obrębie W., gm. Ł. stanowiącej własność M. Ś.:
- z działką nr [...] stanowiącą własność Powiatu Staszowskiego w trwałym zarządzie Z. S.. Zgodnie ze szkicem stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, granica biegnie od ustalonego punktu nr [...] do ustalonego punktu nr [...],
- z działką nr [...] stanowiącą własność Z. W.. Zgodnie ze szkicem stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, granica biegnie od ustalonego punktu nr [...] do ustalonego punktu nr [...] i dalej od ustalonego punktu nr [...] do ustalonego punktu nr [...],
- z działką nr [...] stanowiącą własność M. W.. Zgodnie ze szkicem stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, granica biegnie od ustalonego punktu nr [...] do ustalonego punktu nr [...],
- z działką nr [...] stanowiącą własność M. Ś.. Zgodnie z ww. szkicem granica biegnie od ustalonego punktu nr [...] poprzez ustalony punkt nr [...] do ustalonego punktu nr [...];
2. umorzeniu postępowania w części dotyczącej ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] obręb W. z działką nr [...] stanowiącą własność B. G. i T. G. (obecnie działka nr [...] stanowi własność M. Ś., a działka nr [...] stanowi własność B. G. i T. G.). Zgodnie z ww. szkicem granica biegnie od ustalonego punktu nr [...] poprzez ustalony punkt nr [...] do ustalonego punktu nr [...];
3. umorzeniu postępowania w części dotyczącej zmiany powierzchni działki nr [...] obręb W.;
4. ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów i budynków ustalonych protokolarnie granic działki nr [...] położonej w obrębie W., gm. Ł. stanowiącej własność M. Ś. z działką nr [...] stanowiącą własność Z. W.. Zgodnie ze szkicem stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;
5. modyfikacji operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie pola powierzchni działki nr [...] położonej w obrębie W. gmina Ł. z ujawnionego obecnie 0,1000 ha, na powierzchnię 0,0973 ha;
6. umorzeniu postępowania w części dotyczącej ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] obręb W. z działką nr [...] stanowiącą własność Powiatu Staszowskiego w trwałym zarządzie Z. S.. Zgodnie ze szkicem stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, granica biegnie od ustalonego punktu 17-119 do ustalonego punktu nr [...] położonego na trójmiedzy pomiędzy działkami nr [...], [...] i [...] stanowiącą własność M. W..
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym ŚWINGiK wskazał, że podstawą do wszczęcia przez Starostę Staszowskiego postępowania administracyjnego z urzędu i wydania decyzji z dnia 28 lipca 2020 r. była dokumentacja geodezyjna przyjęta do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu 16 czerwca 2020 r., pod identyfikatorem [...], której przedmiotem było m.in. ustalenie przebiegu granicy działki nr [...] z działkami nr nr [...], [...], [...], [...] oraz z działką nr [...] stanowiącą własność skarżącej.
Organ odwoławczy ustalił, że ze sprawozdania technicznego stanowiącego część składową ww. operatu technicznego wynika, że wykonawca pracy geodezyjnej pozyskał z Powiatowego Ośrodka Geodezyjnego i Kartograficznego w S. materiały źródłowe dotyczące przedmiotowych nieruchomości, w tym: zarys pomiarowy z 1966 r. o nr ewid. [...]/71/68, obliczenia powierzchni działek pochodzące z dokumentacji dotyczącej założenia ewidencji gruntów wsi W. o nr ewid. [...]/71/68, szkic sporządzony do wydania aktu własności ziemi z dnia 29 lipca 1980 r. nr [...], osnowę szczegółową III klasy, mapę ewidencyjną obrębu W. , mapę sytuacyjno-wysokościową. Przed przystąpieniem do prac polowych wykonawca dokonał analizy pozyskanych materiałów źródłowych, która wykazała, że w oparciu o te materiały nie można wyznaczyć punktów granicznych i przystąpił do czynności ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działkami sąsiednimi nr [...], [...], [...], [...] i [...].
Dalej organ odwoławczy przytaczając treść § 36, § 37 ust. 1 oraz § 39 ust. 1-3 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 393), zwanego dalej "rozporządzeniem" i wskazał, że pismem z dnia 12 marca 2020 r., wykonawca prac zawiadomił strony postępowania o czynnościach na gruncie w dniu 31 marca 2020 r., związanych z ustaleniem przebiegu granic działek nr 226 i [...] z działkami sąsiednimi nr [...], [...], [...][...], [...] położonymi w obrębie W..
W wyniku powyższych czynności wykonawca dokumentacji geodezyjnej o identyfikatorze ewidencyjnym [...], spisał w dniu 31 marca 2020 r. "Protokół ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych" oraz sporządził "Szkic graniczny nr [...]" będący integralną częścią tego protokołu. Protokół ten składa się z dwóch części, przy czym jedna z nich dotyczy ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działkami sąsiednimi, tj. z działką nr [...] i działką nr [...], a druga dotyczy ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działkami sąsiednimi tj. z działkami nr [...], [...], [...], [...] i [...]. W czynnościach na gruncie udział wzięli: M. Ś. właścicielka działek nr [...] i nr [...], T. G. właściciel działki nr [...] oraz Z. W. właścicielka działki nr [...], która zgłosiła się w celu wzięcia udziału w czynnościach związanych z ustaleniem granic, ale w ich trakcie oddaliła się z miejsca pomiarów.
Organ odwoławczy podkreślił, że rozpatrywane odwołanie dotyczy ustalenia granicy działki nr [...] stanowiącej własność Z. W. z działkami nr [...] i nr [...] stanowiącymi na dzień ww. czynności geodezyjnych własność M. Ś.. ŚWINGiK nadmienił, że aktualnie działki nr nr [...], [...] i [...] położone w obrębie W. gmina Ł. stanowią własność Ł. Ś. na podstawie umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia 11 czerwca 2021 r. Rep A nr [...], dla których została założona księga wieczysta nr [...] na podstawie ww. aktu notarialnego, wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów i budynków.
Jak wskazał ŚWINGiK, z protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych z dnia 31 marca 2020 r. wynika, że granica działki nr [...] z działką nr [...] została ustalona na podstawie § 39 ust. 2 rozporządzenia, tj. według ostatniego spokojnego stanu posiadania i jak wynika ze szkicu nr [...] stanowiącego załącznik do tego protokołu, przebiega po ogrodzeniu trwałym, które składa się z kilku fragmentów. Określenie przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] zgodnie z przebiegiem ogrodzenia spowodowałoby załamanie linii granicznej, w związku z tym przebieg granicy określono jako linię prostą. W kolumnie nr [...] ww. protokołu, zatytułowanej "Inne oświadczenia osób biorących udział w czynnościach ustalenia przebiegu granicy" pod zapisem "ustaloną granicę akceptujmy bez zastrzeżeń" widnieje podpis M. Ś.. W kolumnie nr [...] zatytułowanej "adnotacje wykonawcy i jego podpis" zapisano, że "W. Z. C. nie brała udziału w czynnościach ustalenia granic". Z kolei, granica działki nr [...] z działką nr [...] została ustalona w oparciu o § 39 ust. 3 rozporządzenia, m.in na podstawie analizy zarysu pomiarowego. W kolumnie nr [...] protokołu pod zapisem "ustaloną granicę akceptujmy bez zastrzeżeń" widnieje podpis M. Ś.. Sporządzona przez wykonawcę prac dokumentacja geodezyjna została pozytywnie zweryfikowana przez Starostę Staszowskiego i przyjęta do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. w dniu 16 czerwca 2020 r. pod identyfikatorem ewidencyjnym [...]
Biorąc pod uwagę treść opisanych dokumentów, w tym przede wszystkim treść protokołu z dnia 31 marca 2020 r. i załączonych do niego szkiców granicznych ŚWINGiK stwierdził, że dokumentacja o identyfikatorze [...] spełnia wymogi określone w § 39 rozporządzenia.
Organ odwoławczy zważył, że zgodnie z art. 24 ust. 2b lit. h ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1990) zwanej dalej "p.g.i.k.", obowiązkiem starosty jako organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków jest aktualizacja operatu ewidencyjnego na podstawie przyjętej do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego dokumentacji geodezyjnej. Nadto ŚWINGiK wskazał, że ustalony przez wykonawcę przebieg granic działek jest przebiegiem granic ewidencyjnych tych działek. Stan wykazany w ewidencji gruntów i budynków nie przesądza o stanie prawnym nieruchomości. Ustalenie przebiegu granicy nieruchomości dokonuje się przede wszystkim w postępowaniu rozgraniczeniowym. Zgodnie zaś z art. 29 ust. 3 p.g.i.k., rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz w wypadkach określonych w ustawie, sądy.
Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że jeżeli Z. W., nie zgadza się z przebiegiem granicy pomiędzy działką nr [...], a działkami nr [...] i [...] określonym przez wykonawcę opracowania nr [...] to może złożyć wniosek o rozgraniczenie do Wójta Gminy Ł. w celu ustalenia przebiegu tej granicy. Ustalony w postępowaniu rozgraniczeniowym przebieg granicy działek, będzie podstawą do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu W. gmina Ł. w tym zakresie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję organu odwoławczego wniosła Z. W..
Skarżąca podniosła w szczególności, że nie zgadza się z ustaleniem przebiegu granicy działek nr [...] i nr [...] z działką nr [...] stanowiąca jej własność. Wskazała, że punkt graniczny 17-118 po pomiarach dokonanych przez geodetę został usytuowany tak, aby ogrodzenie istniejące faktycznie na działce skarżącej nie znajdowało się na powierzchni tej działki. Strona skarżąca zarzuciła, że nie została poinformowana o pomiarach punktów granicznych 17-119 i 17-121 działek nr [...] i nr [...] oraz nie przedstawiono jej dokumentacji potwierdzającej, że punkty te zostały wyznaczone prawidłowo. Skarżąca dodała, że w czynnościach wyznaczenia przebiegu spornej granicy udział brali jedynie właściciele działek nr [...] i nr [...]. Skarżąca dodała, że w marcu 2020 r. dokonano pomiaru na gruncie, a w czerwcu 2020 r. wprowadzono zmiany w dokumentacji geodezyjnej, której przedmiotem było m. in. ustalenie przebiegu granicy działek nr [...] i nr [...] z działkami nr [...], [...], [...] i [...]. Wobec powyższego skarżąca podniosła, że dokument wprowadzony w czerwcu 2020 r., był podstawą do wyznaczania przebiegu granicy w marcu 2020 r.
Skarżąca zaznaczyła, że sporna granica dotyczy łąki, gdzie przez 30 lat nie było usytuowanych żadnych punktów granicznych, a pojawiły się one w formie "wbitych kijów" dopiero przed wytyczeniem punktów granicznych przez geodetę. Zdaniem skarżącej, sugerowało to ustalony przebieg granicy. Skarżąca dodała, że w miejscowości W. została poszerzona droga, wykonano chodnik oraz poszerzono rów, co przyczyniło się do zmniejszenia długości działek o ok. 1,5 m. W ocenie skarżącej, punkty graniczne 17-114 i 17-119 z 1980 r. winny zostać przesunięte o tyle, o ile zmniejszona została działka. Wskazała, że podniosła zarzuty w tym zakresie w odwołaniu od decyzji Starosty [...] z dnia 28 lipca 2020 r. W decyzji z dnia 31 marca 2021 r. Starosta umorzył postępowanie w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2022 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ŚWINGiK, utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 31 marca 2021 r. znak: [...], którą orzeczono o aktualizacji operatu ewidencyjnego obrębu W. gmina Ł. na podstawie operatu technicznego przyjętego do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu 16 czerwca 2020 r., pod identyfikatorem ewidencyjnym [...] w przedmiocie ustalenia granic działki nr [...] położonej w obrębie W. gmina Ł. stanowiącej własność M. Ś. z działkami sąsiednimi nr [...], [...], [...], [...] i [...].
Jak wynika z akt sprawy podstawą do wszczęcia przez Starostę Staszowskiego postępowania administracyjnego z urzędu i wydania decyzji była dokumentacja geodezyjna przyjęta do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu 16 czerwca 2020 r., pod identyfikatorem [...], której przedmiotem było m.in. ustalenie przebiegu granicy działki nr [...] z działkami nr nr [...], [...], [...], [...] oraz z działką nr [...] stanowiącą własność skarżącej.
Ze sprawozdania technicznego stanowiącego część składową tego operatu technicznego wynika, że wykonawca pracy geodezyjnej pozyskał z Powiatowego Ośrodka Geodezyjnego i Kartograficznego w S. materiały źródłowe dotyczące przedmiotowej nieruchomości, w tym: zarys pomiarowy z 1966 r. o nr ewid. [...]/[...], obliczenia powierzchni działek pochodzące z dokumentacji dotyczącej założenia ewidencji gruntów wsi W. o nr ewid. [...]/[...], szkic sporządzony do wydania aktu własności ziemi z dnia 29 lipca 1980 r. nr [...], osnowę szczegółową III klasy, mapę ewidencyjną obrębu W. , mapę sytuacyjno-wysokościową. Przed przystąpieniem do prac polowych wykonawca dokonał analizy pozyskanych materiałów źródłowych, która wykazała, że w oparciu o te materiały nie można wyznaczyć punktów granicznych i przystąpił do czynności ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działkami sąsiednimi nr [...], [...], [...], [...] i [...].
Wykonawca dokumentacji geodezyjnej o identyfikatorze ewidencyjnym [...], spisał w dniu 31 marca 2020 r. "Protokół ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych" oraz sporządził "Szkic graniczny nr [...]" będący integralną częścią tego protokołu. Protokół ten składa się z dwóch części, przy czym jedna z nich dotyczy ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działkami sąsiednimi, tj. z działką nr [...] i działką nr [...], a druga dotyczy ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działkami sąsiednimi tj. z działkami nr [...], [...], [...], [...] i [...].
Z protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych z dnia 31 marca 2020 r. wynika, że granica działki nr [...] z działką nr [...] została ustalona na podstawie § 39 ust. 2 rozporządzenia, tj. według ostatniego spokojnego stanu posiadania i jak wynika ze szkicu nr [...] stanowiącego załącznik do tego protokołu, przebiega po ogrodzeniu trwałym, które składa się z kilku fragmentów. Organ w ślad za wykonawcą prac stwierdził, że określenie przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] zgodnie z przebiegiem ogrodzenia spowodowałoby załamanie linii granicznej, w związku z tym przebieg granicy określono jako linię prostą. W kolumnie nr [...] ww. protokołu, zatytułowanej "Inne oświadczenia osób biorących udział w czynnościach ustalenia przebiegu granicy" pod zapisem "ustaloną granicę akceptujmy bez zastrzeżeń" widnieje podpis M. Ś.. W kolumnie nr [...] zatytułowanej "adnotacje wykonawcy i jego podpis" zapisano, że "W. Z. C. nie brała udziału w czynnościach ustalenia granic". Z kolei, granica działki nr [...] z działką nr [...] została ustalona w oparciu o § 39 ust. 3 rozporządzenia, m.in na podstawie analizy zarysu pomiarowego. W kolumnie nr [...] protokołu pod zapisem "ustaloną granicę akceptujmy bez zastrzeżeń" widnieje podpis M. Ś.. Sporządzona przez wykonawcę prac dokumentacja geodezyjna została pozytywnie zweryfikowana przez Starostę Staszowskiego i przyjęta do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. w dniu 16 czerwca 2020 r. pod identyfikatorem ewidencyjnym [...]
Biorąc pod uwagę treść opisanych dokumentów, w tym przede wszystkim treść protokołu z dnia 31 marca 2020 r. i załączonych do niego szkiców granicznych ŚWINGiK stwierdził, że dokumentacja o identyfikatorze [...] spełnia wymogi określone w § 39 rozporządzenia.
W ocenie Sądu, decyzje organów obu instancji naruszają przepisy prawa materialnego tj.: § 36, § 37 ust. 1 oraz § 39 ust. 1-3 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 393 - obowiązującego w dacie sporządzania opracowania), zwanego dalej "rozporządzeniem" oraz art. 24 ust. 2b lit. h ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1990) zwanej dalej "p.g.i.k.".
Przepisy § 36, 37 i 38 rozporządzenia regulują kwestię wykazywania w ewidencji przebiegu granic działek ewidencyjnych, wskazując na rodzaje dokumentacji stanowiącej podstawę wykazywania przebiegu granic (§ 36 rozporządzenia) oraz na sposób pozyskania danych dotyczących przebiegu granic w razie braku takiej dokumentacji.
Zgodnie z § 36 rozporządzenia, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:
1) w postępowaniu rozgraniczeniowym,
2) w celu podziału nieruchomości,
3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów,
4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości,
5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków,
7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji,
8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.
Kolejne przepisy rozporządzenia, tj. § 37 i 38 regulują podstawę i tryb wykazywania w ewidencji przebiegu granic działek ewidencyjnych w razie braku dokumentacji, o której mowa w § 36 lub w przypadku, kiedy dane zawarte w tej dokumentacji nie są wiarygodne lub nie odpowiadają standardom technicznym. W takich przypadkach dane dotyczące przebiegu granic pozyskuje się w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie (§ 37 rozporządzenia) w trybie czynności, o których mowa w § 38 rozporządzenia. Warunkiem koniecznym umożliwiającym pozyskanie danych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych w drodze terenowych pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu granic na gruncie jest stwierdzenie braku dokumentacji wymienionej w § 36 rozporządzenia lub stwierdzenie, że zawarte w niej dane nie są wiarygodne lub nie odpowiadają obowiązującym standardom technicznym.
Zgodnie z § 37 rozporządzenia, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku terenowego pomiaru geodezyjnego. Taki pomiar winien być poprzedzony ustaleniem przebiegu granic na gruncie.
Natomiast w myśl § 39 ust. 1 rozporządzenia, ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych na gruncie, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, dokonuje wykonawca na podstawie zgodnych wskazań właścicieli lub użytkowników wieczystych tych działek, albo osób władających tymi działkami na zasadach samoistnego posiadania, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych. Pozostałe ustępy § 39 rozporządzenia wskazują na sposoby ustalania przebiegu granicy w razie braku złożenia zgodnych oświadczeń przez właścicieli działek.
Z kolei zgodnie z § 39 ust. 5 rozporządzenia wyniki ustaleń przebiegu granic działek ewidencyjnych wykonawca utrwala w protokole, którego wzór z przykładowymi wpisami zawiera załącznik nr [...] do rozporządzenia.
Jak już wskazano wyżej, z protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych z dnia 31 marca 2020 r. wynika, że granica działki nr [...] z działką nr [...] została ustalona na podstawie § 39 ust. 2 rozporządzenia, tj. według ostatniego spokojnego stanu posiadania i jak wynika ze szkicu nr [...] stanowiącego załącznik do tego protokołu, przebiega po ogrodzeniu trwałym, które składa się z kilku fragmentów. Organ - w ślad za wykonawcą prac stwierdził, że określenie przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] zgodnie z przebiegiem ogrodzenia spowodowałoby załamanie linii granicznej, w związku z tym przebieg granicy określono jako linię prostą.
W ocenie Sądu taki sposób ustalenia granicy narusza § 39 ust. 2 rozporządzenia, gdyż nie uprawnia wykonawcy prac geodezyjnych do "prostowania granicy". Ostatni spokojny stan posiadania, jak wynika ze szkicu, przebiega po ogrodzeniu trwałym i taki też przebieg granicy wykonawca powinien wykazać w opracowaniu.
Podkreślić należy, że powierzchnia działek jest funkcją przebiegu ich granic. Przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] nie został prawidłowo ustalony, co oznacza, że przedmiotowe opracowanie geodezyjne nie może stanowić podstawy do orzekania w zakresie powierzchni działek M. Ś. sąsiadujących z wadliwie ustaloną granicą.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.
Rozpatrując ponownie sprawę, organ będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym wyroku i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. (art. 153 p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło