II SA/Ke 989/14

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 5 grudnia 2014 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. M. W. złożył formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Ze złożonego formularza wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwoma dorosłymi synami. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku oprócz współwłasności w ½ części domu wielkości 100 m² i nieruchomości o powierzchni 1798 m². Skarżący oświadczył, że od ponad 12 lat po utracie prawa do renty inwalidzkiej jest bezrobotny bez prawa do zasiłku, co potwierdza załączone do skargi zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy. Ze względu na niepełnosprawność i zły stan zdrowia ma problem ze znalezieniem pracy, nie osiąga własnego dochodu. Jego żona osiąga z działalności gospodarczej miesięczny dochód w wysokości 1480 zł, młodszy syn pobiera wynagrodzenie za pracę w wysokości 2300 zł brutto miesięcznie, starszy syn jest bezrobotny. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie kosztów sądowych i ustanowienie adwokata przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za każdym razem na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę, że skarżący jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku, nie osiąga własnego dochodu i nie posiada żadnego majątku oprócz udziału w nieruchomości uznano, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a zatem jego wniosek o zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oddaleniu podlega natomiast wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonka, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga i odwołanie od decyzji organu I instancji zostały sporządzone w sposób profesjonalny, z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów postępowania administracyjnego i prawa wodnego. Oznacza to, że skarżący bardzo dobrze zna obowiązujące przepisy albo korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika, a zatem zbędny jest adwokat z urzędu. Ponadto z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że M. W. nie jest osobą nieporadną życiowo, bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.