II SA/Ke 99/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat A. T. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], po rozpoznaniu odwołania M. M. i J.L. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym o pow. 1,2700ha położonej w obrębie M., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki 187 w ten sposób, że w wyniku podziału powstaną dwie nowo utworzone działki gruntu: działka nr 187/1 o powierzchni 0,9302ha i działka nr 187/2 o powierzchni 0,3398ha - na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 k.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy zatwierdził z urzędu podział nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym o pow. 1,2700 ha położonej w obrębie M., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki 187 w ten sposób, że w wyniku podziału powstaną dwie nowo utworzone działki gruntu: działka nr 187/1 o pow. 0,9302 ha i działka nr 187/2 o pow. 0,3398 ha. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał m.in. art. 93 ust. 1 i 2, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 i art. 97a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zmian.) dalej u.g.n., § 2.1, § 2.2 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 grudnia 2004r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz.U. z 2004r., Nr 268, poz. 2663) oraz art. 104 k.p.a.. Organ I instancji wyjaśnił, że stosownie do treści art. 97a pkt 1 u.g.n. podał do publicznej wiadomości informację o zamiarze podjęcia czynności zmierzających do dokonania podziału przedmiotowej nieruchomości poprzez: wywieszenie stosownego ogłoszenia na tablicy Urzędu Gminy w dniu 15 lutego 2010r., wywieszenie stosownego ogłoszenia na tablicy ogłoszeń sołectwa M. w dniu 18 lutego 2010r., umieszczenie informacji na stronie internetowej Urzędu w dniu 15 lutego 2010r. oraz poprzez opublikowanie ogłoszenia w prasie o zasięgu ogólnopolskim w dniu 18 lutego 2010r. Wójt Gminy wskazał, iż w dniu 9 kwietnia 2010r., tj. w okresie wywieszenia ogłoszenia, do Urzędu Gminy wpłynęło pismo J.L. oraz M. M., w którym zgłosili, że są spadkobiercami domniemanych właścicieli nieruchomości będącej przedmiotem podziału. Następnie organ podał, iż w związku z brakiem zgłoszenia się w ciągu 2 miesięcy od dnia ogłoszenia osób, którym przysługuje prawo rzeczowe do w/w nieruchomości, wszczął postępowanie administracyjne zmierzające do dokonania podziału w/w nieruchomości. Wójt Gminy wskazał, iż Gmina jest inwestorem zamierzenia budowlanego pn. "rewitalizacja i zagospodarowanie terenu wokół zbiornika wodnego malej retencji na rzece Korzennej w miejscowości , K., M." i wykonała na koszt własny projekt podziału w/w nieruchomości. W ustawowym terminie odwołanie od w/w decyzji wnieśli M. M. i J.L. , uznający się za spadkobierców właścicieli nieruchomości będącej przedmiotem podziału. Zakwestionowali działania Wójta, jak również podnieśli, iż zwrócili się do Starosty - Wydział Geodezji i Kartografii o wydanie dla nich rejestru gruntów, jednakże sprawa ta do dnia dzisiejszego nie została załatwiona. Do odwołania dołączyli odpisy pism dotyczące sprawy spadkowej po J.L. i J.W.. W piśmie z dnia 15 czerwca 2010r. M. M. i J.L. podnieśli, iż w dniu 11 czerwca 2010r. otrzymali lekceważące pismo Wójta Gminy . Podnieśli ponownie, że nie otrzymali odpowiedzi ze Starostwa Powiatowego , jak również Wójt Gminy nie odnosi się do sprawy toczącej się . Wskazali ponadto, że rodzina Kocyby zamieszkująca przedmiotową nieruchomość jest lokatorem, który od lat nie płaci czynszu i nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań. Skarżący dodali, że nie byli powiadomieni o ogłoszeniach wymienionych przez Wójta Gminy . Wnieśli o załatwienie niniejszej sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że pismem z dnia 7 września 2010r. zwróciło się do M. M. i J.L. o wykazanie interesu prawnego umożliwiającego zakwestionowanie w/w decyzji poprzez przedłożenie dowodów jednoznacznie wskazujących, iż skarżącym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości, będącej przedmiotem niniejszej sprawy. W dniu 17 września 2010r. do Kolegium wpłynęło pismo z dnia 14 września 2010r., w którym M. M. i J.L. wskazali, iż wszelkie dowody znajdują się w Sądzie Rejonowym . Mając to na uwadze, Kolegium w dniu 21 września 2010r. zwróciło się do Sądu Rejonowego - Wydział I Cywilny z pytaniem, jakie postępowanie dotyczące działki nr ewid. 187 toczy się przed Sądem z udziałem M. M.i J.L. oraz na jakim ono jest etapie. W odpowiedzi Przewodniczący Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego wskazał, że przed Sądem toczy się postępowanie z wniosku E. K. z udziałem M. M., J.L. i innych o zasiedzenie własności nieruchomości oznaczonej nr ewid. 187, o pow. 1,39 ha, położonej w miejscowości , powiat [...]. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że postępowanie administracyjne toczące się w niniejszej sprawie, powinno ulec zawieszeniu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest ustalenie komu przysługiwać będzie prawo rzeczowe do nieruchomości nr ewid. 187, położonej w obrębie M., gmina . Postanowieniem z dnia 25 października 2012r., Kolegium zawiesiło postępowanie w sprawie z odwołania M. M.i J.L. od decyzji Wójta Gminy z dnia 12 maja 2010r. W dniu 29 września 2014r. do Kolegium wpłynęło postanowienie Sądu Okręgowego Wydział II Cywilny Odwoławczy z dnia [...]., sygn. akt II [...] wraz z uzasadnieniem, wobec czego organ postanowieniem z dnia [...] podjął postępowanie w sprawie. Z w/w postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 31 stycznia 2012r. jednoznacznie wynika, iż zmieniono postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] i oddalono wniosek o zasiedzenie w/w nieruchomości. Wynika zatem z powyższego, że uczestnicy postępowania o zasiedzenie, tj. m.in. M. M. i J.L. nie nabyli na własność przez zasiedzenie nieruchomości o nr ewid [...] o pow. 1,27 ha położonej w obrębie M., a tym samym nie mają interesu prawnego do zakwestionowania decyzji Wójta Gminy z dnia 12 maja 2010r. Również z pismo Wójta Gminy z dnia 24 września 2014r. wynika, że nieruchomość o nr ewid. 187 o pow. 1,27 ha położona w obrębie M., gmina ma w dalszym ciągu nieuregulowany stan prawny. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2014r., poz. 518, ze zm.), podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. W myśl ust. 3 tego artykułu, podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli: - jest on niezbędny do realizacji celów publicznych, - nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste. Doktryna oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne wypracowały zgodny pogląd, że w przypadku podziału nieruchomości, o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości może wystąpić jej właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Podmioty te są tym samym stronami postępowania administracyjnego. Te podmioty również - jako strony postępowania podziałowego - mogą żądać wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia decyzji podziałowej albo stwierdzenia jej nieważności i uczestniczyć w tym postępowaniu. Przedstawiony wyżej pogląd od dawna ugruntowany jest w orzecznictwie sądowym (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. akt I SA 1016/03, LEGALIS; wyrok NSA z dnia 24 września 2003 r., sygn. akt I SA 2515/01, LEX nr 159259; wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 r., sygn. akt I SA 1710/00, LEX nr 82813; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2001 r., sygn. akt I SA 1289/00, LEGALIS). Zgodnie z postanowieniami art. 28 k.p.a. podstawowymi podmiotami uczestniczącymi w postępowaniu administracyjnym są strony, którymi może być każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Dlatego, aby zdobyć przymiot strony, niezbędne jest wykazanie istnienia interesu prawnego lub obowiązku w prowadzonym postępowaniu. W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że "pojęcie interesu prawnego może być rozumiane jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być jednak osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny a nie ewentualny" (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 1998r., sygn. akt IV SA 1106/97, podobnie postanowienie NSA z dnia 5 lutego 1998 r., sygn. akt I SA/Po 1242/97). Przy ocenie legitymacji skarżących organ zwrócił uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt I OSK 669/10 (LEX nr 824454), w którym NSA stwierdził, że osoba nieposiadająca żadnego tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem podziału nie ma interesu prawnego do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony, w konsekwencji nie jest również legitymowana do kwestionowania decyzji. Z akt sprawy wynika, że dla nieruchomości oznaczonej nr 187 prowadzona jest księga wieczysta Nr KII A/00003437/9. Z danych dostępnych w Centralnej Bazie Ksiąg Wieczystych wynika, że jako właściciele w/w nieruchomości ujawnieni są K. S. i K. E. Powodem podziału działki nr 187 o pow. 1,2700ha o nieuregulowanym stanie prawnym, położonej w miejscowości M. było przystąpienie przez Gminę do realizacji inwestycji pn. "Rewitalizacja i zagospodarowanie terenu wokół zbiornika wodnego małej retencji na rzece K. w miejscowości , K., M., Gmina ". Przedsięwzięcie to należy do kategorii celów publicznych, wymienionych w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 6 pkt 4 ustawy celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest budowa oraz utrzymywanie obiektów i urządzeń służących ochronie środowiska, zbiorników i innych urządzeń wodnych służących zaopatrzeniu w wodę, regulacji przepływów i ochronie przed powodzią, a także regulacja i utrzymywanie wód oraz urządzeń melioracji wodnych, będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Planowana przez Wójta Gminy inwestycja będzie realizowana m.in. na działce nr ewid. 187. Wójt Gminy miał zatem prawo do wszczęcia z urzędu postępowania w prawie podziału działki nr ewid. 187. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. legitymację do wniesienia odwołania ma strona. Skoro zaś odwołujący: M. M. i J.L. nie mają interesu prawnego w sprawie podziału działki nr ewid. 187, co potwierdza postanowienie Sądu Okręgowego Wydział II Cywilny Odwoławczy z dnia [...] oraz dane z księgi wieczystej, to obowiązkiem Kolegium jest umorzenie postępowania odwoławczego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 07.05.2014r. sygn. akt II SA/Go 243/14). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wniosła M. M., nie zgadzając się z treścią decyzji Kolegium. Skarżąca stwierdziła w uzasadnieniu skargi, że "są spadkobiercy po Antonim Wiktorowskim, który był jedynym właścicielem, a roszczenie, które podnosi Wójt jest bezzasadne", "w Sądzie Rejonowym były przedstawiane sprawy spłacania sukcesorów przez mojego ojca J.L. po A. W.", "do chwili obecnej w budynku mojego dziadka A.W.– mieszkają obcy ludzie, a Gmina rozporządza się naszymi nieruchomościami". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd na mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie jest związany granicami skargi, a jedynie zakresem rozstrzygnięcia objętego decyzją. Kontrolą Sądu w sprawie niniejszej, w zakresie pozostawania w zgodności z przepisami prawa objęte jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego umarzająca postępowanie odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Z treści uzasadnienia skargi można wywnioskować zarzut naruszenie przepisu art. 28 k.p.a. Skarżąca poprzez fakt, że w sprawie o zasiedzenie Sąd oddalił wniosek o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przez E. K i R.D., zdaje się twierdzić, że nie oni są właścicielami przedmiotowej nieruchomości, tylko A. W. jej dziadek, co już daje uprawnienie skarżącej do uznania przymiotu strony postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości. Należy podnieść, że interes prawny ma ten, komu przysługuje prawo chronione przepisem prawa materialnego, wynikające z konkretnej normy prawnej, na które to prawo wpływa określone rozstrzygnięcie administracyjne. Zatem pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym, jakim posługuje się przepis art. 28 kpa, może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu, czyli ustalenia jego obowiązku lub uprawnienia. Organ odwoławczy, przed merytorycznym rozpoznaniem odwołania skarżącej od decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, prawidłowo w pierwszej kolejności badał, czy skarżąca ma interes prawny w sprawie i czy może skutecznie wnieść odwołanie. Dotyczyło to także składającego odwołanie J. L., który nie złożył skargi do WSA. Słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, czego nie kwestionuje skarżąca, że stronami postępowania w sprawie o podział nieruchomości są osoby, którym przysługują do tej nieruchomości prawa rzeczowe. Osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania podziałowego, a zatem nie może skutecznie uczestniczyć w postępowaniu, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. Należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że skarżąca nie wykazała, że posiada interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. Nie udowodniła bowiem, że posiada tytuł własności do nieruchomości podlegającej podziałowi, ani że jest jej użytkownikiem wieczystym, nie wykazała żadnego prawa rzeczowego do nieruchomości dzielonej. Na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (pismo z dnia 7 września 2010r.) do wykazania przez M.M. i J.L. interesu prawnego umożliwiającego im zakwestionowanie decyzji z dnia 12 maja 2010r. poprzez przedłożenie dowodów jednoznacznie wskazujących, że przysługują im prawa rzeczowe do nieruchomości, będącej przedmiotem podziału, skarżąca M. M. wskazała jedynie, że wszelkie dowody znajdują się w Sądzie Rejonowym . Tym postępowaniem, jak ustalił organ, było jedynie toczące się postępowanie o zasiedzenie. Należy także zauważyć, że postępowanie w sprawie niniejszej było zawieszone od dnia 25 października 2010r. do 2 października 2014r. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - do czasu zakończenia postępowania o zasiedzenie nieruchomości. Jednak postępowanie prowadzone przed Sądem Okręgowym w sprawie o sygn. [...] w przedmiocie zasiedzenia tej nieruchomości, które zakończyło się prawomocnym oddaleniem wniosku E. K. o zasiedzenie (postanowienie z dnia 31 stycznia 2012r.) nie wykazało, że to skarżąca ma tytuł prawny do tej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zatem, uzyskawszy informacje o prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie stwierdzenia zasiedzenia podjęło postępowanie i wydało decyzję uwzględniającą aktualny stan prawny i faktyczny uznając, że postępowania o zasiedzenie nie dało skarżącej prawa strony w postępowaniu podziałowym. Należy zatem podzielić stanowisko organu odwoławczego, że na dzień wydania zaskarżonego postępowania skarżąca nie wykazała, że posiada legitymację do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym podziału nieruchomości, położonej w obrębie M., posiadającej nieuregulowany stan prawny, oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki 187. Osoba nie posiadająca żadnego tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem podziału nie ma interesu prawnego do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt I OSK 669/10). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zarzuty skargi nie mają usprawiedliwionych podstaw, organ bowiem nie naruszył art. 28 kpa, w myśl którego stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Postępowanie odwoławcze w sprawie niniejszej stało się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.), ponieważ organ odwoławczy prawidłowo ustalił w toku postępowania, że wnosząca odwołanie M. M. nie jest stroną w sprawie (art. 127 § k.p.a.). Wypełnia to przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego, zatem zgodne z prawem było umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Należy podkreślić, że Sąd nie kontrolował legalności decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, gdyż przedmiotem kontroli Sądu była decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego. W tym kontekście zarzuty skargi nie mogły – jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw – odnieść zamierzonego skutku, a Wojewódzki Sąd Administracyjny był zobowiązany do oddalenia skargi z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie w punktcie II wyroku Sąd wydał na podstawie § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) w związku z art. 250 ustawy p.p.s.a.