II SA/Ke 99/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z 23 grudnia 2024 r. [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego ("ŚWINB"), po rozpatrzeniu zażalenia J. M. i E. G., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Skarżysku - Kamiennej ("PINB") z 8 października 2024 r. znak: [...] o zawieszeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu w sprawie samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku mieszkalnego o wymiarach zewnętrznych ok. 5,80 x 4,60 m usytuowanego na działce nr ewid.[...] w Skarżysku - Kamiennej przy ul. 3 Maja 327 zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę - do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, tj. do zakończenia postępowania sądowego o zasiedzenie ww. działki. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia ŚWINB wskazał w szczególności, że w niniejszej sprawie toczy się uproszczone postępowanie legalizacyjne w celu zalegalizowania samowolnej rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego na ww. działce, wszczęte przez PINB postanowieniem z 17 października 2023 r. Z kolei postanowieniem z 14 grudnia 2023 r., wydanym na podstawie art. 49g ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej "P.b."), PINB nałożył na inwestorów - W. K. i A. K., obowiązek przedłożenia do dnia 31 maja 2024 r. dokumentów legalizacyjnych, w tym oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dniu 27 maja 2024 r. inwestorzy wystąpili do PINB o zawieszenie postępowania legalizacyjnego do czasu uzyskania dokumentu potwierdzającego własność ww. nieruchomości, wskazując, że wnieśli do Sądu Rejonowego w Skarżysku - Kamiennej wniosek o zasiedzenie części ww. działki nr ewid.[...] W tych okolicznościach ŚWINB ocenił, że toczące się w Sądzie Rejonowym postępowanie o zasiedzenie nieruchomości może doprowadzić do tego, że inwestorzy uzyskają prawo do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane, co umożliwi im przedłożenie kompletu dokumentów w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym w sprawie samowolnej rozbudowy. Jednocześnie ŚWINB podkreślił, że dla prawidłowego przeprowadzenia każdego postępowania administracyjnego niezbędne jest ustalenie stron tego postępowania i zapewnienie im możliwości czynnego udziału w sprawie, składania wniosków, żądania przeprowadzenia dowodów oraz otrzymania rozstrzygnięcia w sprawie z pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżania. Zatem zakończenie prowadzonego w Sądzie Rejonowym postępowania o ustalenie następców prawnych po zmarłych współwłaścicielach ww. działki - M. K. i L. K. da możliwość poprawnego ustalenia stron postępowania i przeprowadzenia prawidłowego uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Zdaniem ŚWINB, toczące się przed Sądem Rejonowym postępowanie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie jest w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co oznacza, że postanowienie PINB jest zasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe postanowienie ŚWINB J. M. zarzuciła błędne podstawy prawne uzależnienia rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego od uzyskania zasiedzenia przez inwestora i w efekcie przedłużenie postępowania. Podniosła, że W. K. składając wniosek o uproszczoną legalizację nie spełniła warunków określonych w art. 49g P.b., nie dołączając prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Mogło to być prawo własności, do którego uzyskania przez lata nie doprowadziła lub zgoda wszystkich współwłaścicieli budynku na roboty budowlane podlegające pozwoleniu na budowę. Skarżąca dodała, że nie chodzi tylko o zgodę jej i innych współwłaścicieli - spadkobierców po właścicielce M. K., ale także o zgodę współwłaścicielki zajmującej połowę budynku od strony wschodniej, którą inwestor nie okazał się w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego. Organ prowadzący postępowanie nie zażądał od inwestora zgody współwłaściciela figurującego w księdze wieczystej, a zawiesił postępowanie w sprawie zgód współwłaścicieli po M. K., widząc braki w dokumentach i mając wiedzę o zakończonym postępowaniu w sprawie postępowania spadkowego po tej zmarłej, w wyniku którego ujawniono już spadkobierców, a sprawa o zasiedzenie jest niepewna. Zgoda współwłaścicieli na wykonanie robót budowlanych lub ich zalegalizowanie jest istotna, ponieważ dysponowanie nieruchomością na cele budowlane stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Brak zgody nie upoważnia do wykonania robót, jak również do ich legalizacji. Nadto na obecnym etapie organ może ustalić krąg następców prawnych, a nawet nie wystąpił o postanowienie spadkowe do strony oraz podanie tych danych przez inwestora wraz ze zgodami od spadkobierców. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolowana sprawa została na tej podstawie rozpoznana w trybie uproszczonym. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia ŚWINB w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż te, które zostały w niej wskazane. W toku postępowania sądowoadministracyjnego ustalono, że w dniu 27 czerwca 2024 r. zmarła D. M., co potwierdza odpis skrócony aktu zgonu wydany 24 marca 2025 r. na wezwanie tut. Sądu. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Skarżysku - Kamiennej z 20 listopada 2024 r. sygn. akt I Ns [...] D. M. nabyła spadek po matce M. K. na podstawie ustawy wprost. Wobec tego została ona uznana za stronę postępowania administracyjnego zawieszonego kontrolowanym postanowieniem. D. M. zmarła w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ pierwszej instancji, jeszcze przed wydaniem postanowienia tego organu o zawieszeniu niniejszego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wynika z akt administracyjnych przedłożonych Sądowi ze skargą, że na dokumentach związanych z doręczeniem korespondencji kierowanej do D. M., zamieszczono adnotację "adresat zmarł". Przesyłka zawierająca postanowienie PINB o zawieszeniu postępowania z 8 października 2024 r. została zwrócona do tego organu z powyższą adnotacją dokonaną 10 października 2024 r. Również na etapie postępowania drugoinstancyjnego korespondencja adresowana do D. M. została zwrócona z adnotacją, że adresat zmarł, w tym skarżone postanowienie ŚWINB. Okoliczność ta niedostrzeżona przez organy obu instancji spowodowała, że następcy prawni D. M. nie wzięli udziału w kontrolowanym postępowaniu bez własnej winy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sam organ wskazuje, że jego zadaniem jest prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania administracyjnego. Organ powinien czuwać nad możliwością udziału każdej ze stron w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie umożliwienie stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W sytuacji śmierci jednej z osób, która powinna być stroną postępowania, obowiązkiem organu jest ustalenie następców prawnych tej osoby (zob. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt II OSK 1645/21, Lex nr 3515583). Konkludując stwierdzić należy, że w kontrolowanej sprawie doszło do nieprawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. Z tych też przyczyn organ, ponownie rozpatrując sprawę, winien dokonać ustalenia następców prawnych zmarłej D. M. celem zapewnienia im udziału w niniejszym postępowaniu. W tej sytuacji na obecnym etapie postępowania ocena zasadności zarzutów skargi, w tym odnośnie do zgodności z prawem zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się postępowanie o stwierdzenie nabycia nieruchomości przez zasiedzenie jest przedwczesne. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające. O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.