II SAB/Ke 100/21

Sygn. [...] II SAB/Ke 100/21 POSTANOWIENIE Dnia 4 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi T. M. na bezczynność Wojewody w przedmiocie świadczeń rodzinnych p o s t a n a w i a odrzucić skargę. II SAB/Ke 100/21 Uzasadnienie Pismem z dnia 13 kwietnia 2021 r., uzupełnionym pismem z dnia 26 maja 2021 r., A. B. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Wojewody. W jej treści skarżący wniósł o zobowiązanie Wojewody do wykonania postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] , będącego odpowiedzią na jego ponaglenie. W postanowieniu tym Kolegium orzekło o przewlekłości i rażącym naruszeniu prawa przez Wojewodę, nakazało ustalenie winnych i wyznaczyło termin do załatwienia sprawy na 9 kwietnia 2021 r. Zdaniem skarżącego Wojewoda nie wykonał ww. postanowienia w decyzji z dnia [...]. Pomimo przyznania świadczeń rodzinnych nie odniósł się do należnego dodatku referencyjnego, ustalił nieprawdziwe okoliczności co do powodów koordynacji świadczeń. Nie wskazano również osób winnych rażącego naruszenia prawa. Z uwagi na powyższe skarżący wezwał Wojewodę do: 1. wykonania postanowienia Kolegium z dnia 9 marca 2021 r.; 2. comiesięcznej wypłaty kwoty 1000 zł do czasu uskutecznienia koordynacji świadczeń; 3. deklaracji, czy środki należne od 2015 roku zostały utracone, a jeżeli tak to z czyjej winy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Wyjaśnił, że po wydaniu przez Kolegium postanowienia z dnia 9 marca 2021 r., wydał w dniu 8 kwietnia 2021 r. decyzję o przyznaniu świadczeń rodzinnych za okres od 1 lutego do 31 października 2016 r., od której skarżący wniósł odwołanie. Wskazał na dużą liczbę spraw przypadających na jednego pracownika Urzędu Wojewódzkiego i braki kadrowe. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Jak bowiem stanowi art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "Ppsa", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszonym wówczas, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa, sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wymienione w pkt. 1-5. W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona do tut. Sądu już po zakończeniu postępowania w pierwszej instancji, toczącego się przed organem, któremu skarżący zarzucił bezczynność. Przed wniesieniem skargi, tj. przed dniem 13 kwietnia 2021 r., Wojewoda wydał opisaną wyżej decyzję [...]o przyznaniu świadczeń rodzinnych w dniu 8 kwietnia 2021 r. Decyzja ta została natomiast doręczona A. B. w dniu 12 kwietnia 2021 r. W ocenie Sądu, taki stan sprawy uniemożliwia przeprowadzenie merytorycznej kontroli w zakresie zasadności złożonej skargi na bezczynność, skutkując jej odrzuceniem. Kwestie związane z wniesieniem skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (ONSA/WSA 2020/6/79) oraz w postanowieniu siedmiu sędziów NSA z 2 września 2020 r., II OSK 3732/18 (dostępnym pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie zarówno powołane uchwała jak i postanowienie odnoszą się do skargi na bezczynność organu II instancji, wniesionej już po wydaniu decyzji przez ten organ, a więc decyzji ostatecznej, jednak zdaniem Sądu, tezy obu tych rozstrzygnięć można odnieść także do przypadku, w którym przedmiotem skargi jest bezczynność organu I instancji, a skarga jest wniesiona po wydaniu przez ten organ decyzji, a więc po zakończeniu postępowania, wobec którego kierowane są zarzuty bezczynności. Stanowisko takie wynika z założeń, które legły u podstaw podjęcia zarówno uchwały z 22 czerwca 2021 r., jak i postanowienia z 2 września 2020 r., aktualnych również w sytuacji, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie i wpływających na konieczność postawienia wniosków tożsamych z tymi, które wyprowadził NSA w powołanych rozstrzygnięciach (por. postanowienie WSA w Kielcach z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. II SAB/Ke 101/20; dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA podkreślił, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. W takim ujęciu skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Wniesienie ponaglenia jest formalnym przejawem niezgody strony na wadliwy procesowo stan postępowania, który zaistniał w postępowaniu administracyjnym i trwa w dacie składania skargi do sądu. Ponaglenie spełnia warunek skargi do sądu na bezczynność, stanowi dyscyplinującą zapowiedź jej wniesienia i zmierza do zakończenia sprawy. NSA stwierdził jednoznacznie w omawianej uchwale, że przyjęcie koncepcji nielimitowanego żadnym terminem prawa do złożenia skargi na bezczynność jest nie do zaakceptowania z kilku względów; po pierwsze, pozostaje w sprzeczności z istotą skargi na bezczynność stanowiącej inicjowany na drodze sądowej protest wobec stanu bezczynności; po drugie, dopuszczenie otwartego terminu do wniesienia skargi na bezczynność narusza przyjęty w procedurze administracyjnej i sądowoadministracyjnej system wnoszenia środków zaskarżenia co do zasady ograniczonych terminem. Stanowisko odmienne musiałoby skutkować przyjęciem, że zarówno w kilkanaście, jak i w kilkadziesiąt lat po zakończeniu postępowania i załatwieniu sprawy, dopuszczalne będzie prawo do skargi na bezczynność. Z tych przyczyn NSA stwierdził ostatecznie, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności. Wydanie decyzji przed wniesieniem skargi na bezczynność stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi i przesądza o jej niedopuszczalności. Uwzględniając powyższe, a nawiązując do art. 53 § 2b Ppsa, NSA uznał, że skarga na bezczynność nie może być wnoszona także po zakończeniu postępowania administracyjnego. W ten sposób strony tego postępowania byłyby w znacznie lepszej sytuacji procesowej, niż strony postępowania karnego, cywilnego, czy też sądowoadministracyjnego. W tych bowiem postępowaniach sądowych zakreślono nieprzekraczalne ramy czasowe w zakresie możliwości uzyskania prejudykatu, uprawniającego do dochodzenia przez uprawniony podmiot odszkodowania. Zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Natomiast tylko celem wtórnym jest uzyskanie prejudykatu w procesie odszkodowawczym. Stąd też za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Podkreślenia wymaga, że wprawdzie w uchwale z 22 czerwca 2020 r. NSA koncentrował swoje wywody na sytuacji, gdy w sprawie została wydana decyzja ostateczna, ale podyktowane było to treścią zadanego pytania prawnego. Zdaniem Sądu, uwagi NSA poczynione w uchwale z 22 czerwca 2020 r. znajdują zastosowanie również w takim układzie, gdy w sprawie została wydana decyzja przez organ I instancji, a więc decyzja nieostateczna, a bezczynność zarzuca się temu właśnie organowi. Prezentowane stanowisko wynika z oczywistego faktu, że sprawa o bezczynność skierowana jest do konkretnego organu, w toku postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy sprawa toczy się przed organem I czy II instancji. Wydanie decyzji przez organ I instancji, kończy postępowanie pierwszoinstancyjne, a kwestia zachowania przez ten organ terminów załatwienia sprawy, z perspektywy sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli, przestaje być "aktywna". W niniejszej sprawie bezsporne jest, że postępowanie administracyjne w pierwszej instancji zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia 8 kwietnia 2021 r., która została doręczona stronie w dniu 12 kwietnia 2021 r. Niewątpliwie więc wniesienie skargi w dniu 13 kwietnia 2021 r. nastąpiło w sytuacji, gdy postępowanie przed Wojewodą, któremu skarżący zarzuca bezczynność zostało zakończone. Podniesione w skardze zarzuty co do treści tej decyzji nie mogą być natomiast rozstrzygane w postępowaniu ze skargi na bezczynność. Do tego służy bowiem instytucja odwołania, z której skarżący skorzystał. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa.