II SAB/Ke 13/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w przedmiocie udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej postanawia: odrzucić skargę. A. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, podnosząc, że zwrócił się do tego organu o pomoc w napisaniu skargi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) "na interpretację przepisów emerytalnych" przez ZUS i Sądy. Dyrektor MOPR odesłał go do punktów bezpłatnej pomocy prawnej, a tam wszyscy prawnicy orzekli, że taką skargę może napisać adwokat i że koszty sporządzenia takiej skargi to ok. 10-20 tys. zł. Zwrócił się do Dyrektora MOPR o pomoc dwojakiego rodzaju: 1) o napisanie takiej skargi przez prawnika – pracownika MOPR, 2) alternatywnie – o udzielenie mu pomocy finansowej na opłacenie adwokata. W odpowiedzi Dyrektor MOPR ponownie skierował go do punktów bezpłatnej pomocy prawnej. Ponownie też prawnicy ci odmówili napisania takiej skargi i ponownie został skierowany do zawodowych prawników świadczących usługi za 10-20 tys. zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w dniu 17 grudnia 2019 r. A. B. złożył wniosek o pomoc w napisaniu skargi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącej "interpretacji art. 46 w zw. z art. 39 ustawy o emeryturach z powodu odmowy przez Sąd Apelacyjny w Krakowie przyznania bezpłatnego adwokata". Pismo to nie zawierało prośby o udzielenie pomocy finansowej na opłacenie adwokata – jak twierdzi skarżący. Wniosek strony nie pozostał bez odpowiedzi – MOPR w piśmie z dnia 9 stycznia 2020 r. zwrócił się do skarżącego, aby swoje wnioski kierował do instytucji właściwej oraz załączył wykaz punktów bezpłatnych porad prawnych na terenie miasta. Już w piśmie z dnia 13 grudnia 2019 r. MOPR poinformował skarżącego, że prośby, które kieruje do Ośrodka, w tym o pomoc w sporządzeniu skargi do TSUE, nie dotyczą postępowań administracyjnych i brak jest podstaw prawnych do podejmowania działań przez MOPR. Ośrodek podjął zatem czynności adekwatne do treści żądania i w swoim zakresie zakończył postępowanie w prawem przewidziany sposób. Ośrodek, mimo pewnych problemów w kontaktach ze skarżącym, mając na uwadze jego dobro zawsze podejmuje wszelkie czynności mające pomóc w załatwieniu jego wniosków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a., przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których p.p.s.a. stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: - w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), - w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Z kolei stosownie do art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W konsekwencji, złożenie skargi na bezczynność organu administracji publicznej możliwe jest jedynie w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień i innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd natomiast odrzuca skargę dotyczącą bezczynności z powodu jej niedopuszczalności (art. 58 1 pkt 6 p.p.s.a.) w sytuacji gdy została ona skierowana do organu administracji publicznej, który nie jest właściwy do załatwienia sprawy będącej przedmiotem wniosku, a ponadto sprawa nie podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej (por. M. Wierzbowski [red.] i in., "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2017, t. 9 do art. 58, za post. NSA z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. OSK 547/04). W niniejszym przypadku skarga A. B. dotyczy bezczynności Dyrektora MOPR w związku z wnioskiem skierowanym do tego organu zawartym w piśmie z dnia 17 grudnia 2019 r., a dotyczącym udzielenia pomocy w napisaniu skargi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Należy zaznaczyć, że zgodnie z treścią skargi dotyczy ona bezczynności w/w organu w zakresie, w jakim SKO rozpoznawało ponaglenie skarżącego. Ponaglenie to dotyczyło m.in. bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez Dyrektora MOPR w zakresie udzielenia pomocy w napisaniu skargi do TSUE, z powołaniem się na wystosowane do skarżącego przez organ pismo z dnia 9 stycznia 2020 r. zawierające wykaz punktów bezpłatnych porad prawnych, a będące odpowiedzią na wniosek skarżącego z dnia 17 grudnia 2019 r. Trafnie podnosi organ w odpowiedzi na skargę, że wniosek ten dotyczył "pomocy w napisaniu skargi", a nie pomocy o charakterze finansowym. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.), dalej jako "u.p.s.", w art. 36 pkt 2 lit. g i art. 46 ust. 1 i 2 wśród świadczeń niepieniężnych z pomocy społecznej przewiduje poradnictwo specjalistyczne, w tym poradnictwo prawne, które realizuje się przez udzielanie informacji o obowiązujących przepisach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, zabezpieczenia społecznego, ochrony praw lokatorów (art. 46 ust. 2 u.p.s.). Cytowana ustawa nie przewiduje zatem takiej formy pomocy jak wnioskowana przez skarżącego. Zgodnie z art. 106 ust. 1 i 2 u.p.s. przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, zaś udzielenie świadczeń w postaci interwencji kryzysowej, pracy socjalnej, poradnictwa, uczestnictwa w zajęciach klubu samopomocy, klubu samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi, schronienia w formie ogrzewalni i noclegowni, sprawienia pogrzebu, a także przyznanie biletu kredytowanego nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Udzielenie świadczenia w postaci poradnictwa nie wymaga zatem wydania decyzji. Poza tym rozważanie, czy przyznanie świadczeń bądź odmowa ich przyznania następuje w drodze decyzji administracyjnej może mieć miejsce wówczas gdy chodzi w ogóle o świadczenia z pomocy społecznej. W tym przypadku taka sytuacja, jak wykazano, nie ma miejsca. Wobec tego, ponieważ zgodnie z tym, co wyżej podniesiono, organ nie był zobowiązany do rozstrzygania w formie decyzji, postanowienia czy innego aktu, nie jest dopuszczalna skarga dotycząca bezczynności organu w tym zakresie (por. też postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 19 października 2017 r., sygn. II SAB/Po 47/16). Wobec treści żądania skarżącego Dyrektor MOPR, jako że forma żądanej pomocy nie leżała w ramach jego właściwości, poinformował skarżącego pismem o tym gdzie takiej pomocy może poszukiwać, przesyłając wykaz punktów nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na obszarze miasta w 2020 r. Porady takie są udzielane w trybie przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 294). Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji postanowienia – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.