II SAB/Ke 14/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2019r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.T. i T.T. wspólników N. s.c. w Krakowie na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: odrzucić skargę. Sygn. akt II SAB/Ke [...] UZASADNIENIE PGE Dystrybucja S.A. z siedzibą w L., działając przez swojego pełnomocnika R. T., w dniu 23 października 2018 r. złożyła do Sądu Rejonowego w S. wniosek o wydanie zaświadczenia dotyczącego stanu prawnego ze zbioru dokumentów dla [...] położonej w gminie O., obręb B. (pismo znak: [...]). Sąd Rejonowy w S. pismem z dnia 26 października 2018 r. przekazał powyższy wniosek według właściwości Sądowi Rejonowemu w B. Z. . W odpowiedzi na wniosek Sąd Rejonowy IV Wydział Ksiąg Wieczystych w B. Z. - pismem z dnia 13 listopada 2018 r. znak: [...] KO [...] - odmówił wydania przedmiotowego zaświadczenia, z uwagi na brak podstaw prawnych do wydania zaświadczenia/informacji, czy dla konkretnej nieruchomości jest prowadzona księga wieczysta lub zbiór dokumentów. Wskazał, że stosownie do treści art. 364 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 listopada 2013 r. w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1407) ekspozytury Centralnej Informacji działające przy Wydziałach Ksiąg Wieczystych wydają na wniosek następujące rodzaje dokumentów: odpis zwykły księgi wieczystej, odpis zupełny księgi wieczystej, wyciąg z księgi wieczystej oraz zaświadczenie o zamknięciu księgi wieczystej. Wydziały Ksiąg Wieczystych wydają zaświadczenia ze wskazanego Zbioru Dokumentów oraz zaświadczenia z ksiąg wieczystych dawnych. Jednocześnie poinformowano, że wnioski o wyszukanie ksiąg wieczystych należy składać do Centrali Centralnej Informacji w W.. Pismem z dnia 7 stycznia 2019 r. wpłynęło do Prezesa Sądu Okręgowego w K. - w związku z bezczynnością Prezesa Sądu Rejonowego w B. Z. - podpisane przez R. T. ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie z wniosku PGE Dystrybucja S.A. z dnia 23 października 2018 r. złożonego na dziennik podawczy Sądu Rejonowego w S. i przekazanego do Sądu Rejonowego w B. Z. w przedmiocie wydania zaświadczenia dotyczącego stanu prawnego ze zbioru dokumentów dla ww. [...]. Prezes Sądu Okręgowego w K. pismem z dnia 22 stycznia 2019 r. znak: VIII [...] KW poinformował, że ww. skarga na bezczynność nie znajduje podstaw do uznania jej za zasadną, bowiem udzielona przez Sąd Rejonowy w B. Z. odpowiedź jest prawidłowa. Przepisy art. 364 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 listopada 2013 r. w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych dopuszczają możliwości wydania wyłącznie zaświadczeń zawierających pozytywną treść tj. treść o danych zawartych w rejestrach. Nie przewidują natomiast możliwości wydania zaświadczeń potwierdzających okoliczności negatywne. Wyjaśniono, że Sąd nie prowadzi rejestru gruntów i budynków, lecz urzędowy rejestr praw związanych z nieruchomością dla której jest prowadzona księga wieczysta. Sąd nie prowadzi rejestru nieruchomości, dla których nie założono ksiąg wieczystych. Ponadto Prezes Sądu wyjaśnił, że art. 116 ust. 2 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowi podstawy do uwzględnienia wniosku, bo w unormowaniach regulujących problematykę ksiąg wieczystych nie nałożono na sąd obowiązku wydania tego rodzaju zaświadczeń. Przepisy regulujące kwestię udostępniania przez sądy prowadzące księgi wieczyste lub Centralną Informację Ksiąg Wieczystych określonych dokumentów stanowią lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a. W powyższych okolicznościach R. T. wspólnik N. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. Z. , prezentując stanowisko jak w ponagleniu do Prezesa Sądu Okręgowego w K.. Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu zarządzeniem z dnia 18 marca 2019 r. wezwał autora skargi R. T. do sprecyzowania, czy skargę składa w imieniu N. K., a wtedy zobowiązał do wykazania umocowania do reprezentowania strony skarżącej przez jednego wspólnika - R. T. lub podpisania skargi przez co najmniej dwóch wspólników, czy skargę składa w imieniu PGE Dystrybucja S.A. w L., a wtedy zobowiązał do wykazania uprawnienia do reprezentowania tej spółki, na podstawie art. 35 p.p.s.a. Pismem z dnia 28 marca 2019 r. R. T. i T. T., działając jako wspólnicy Newton Engineering s.c., wyjaśnili, że skargę na bezczynność Inne składają w imieniu Spółki, posiadając w tym interes prawny. Wskazali, że w ramach prowadzonej działalności Spółki realizują umowę nr [...] z dnia 12 stycznia 2018 r. dotyczącą opracowania dokumentacji projektowo - kosztorysowej pod nazwą "Przebudowa istn. (3,5 km) linii napowietrznej SN Grzybów - Sichów od słupa nr [...] do słupa nr [...] w msc. Podborek, Bydłowa, R.", zawartą z PGE Dystrybucja S.A. w L.. W celu wykonania poszczególnych zobowiązań przyjętych ww. umową Spółka dokonuje - wszelkich czynności związanych z uzyskaniem stosownych dokumentów, jakie następnie należy przedłożyć do organów administracji publicznej w związku z wywłaszczeniem nieruchomości, zgodnie z kryteriami wymienionymi w art. 116 ust. 2 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W świetle art. 115 u.g.n. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego może nastąpić na skutek zawiadomienia złożonego przez podmiot, który zamierza realizować cel publiczny. Interes Spółki jest bez wątpienia interesem własnym, indywidualnym i wynikającym z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Spółka jako wykonawca inwestycji celu publicznego - domagała się udzielenia informacji w postaci wydania zaświadczenia odnośnie stanu prawnego nieruchomości, jakie miały zostać objęte wywłaszczeniem, a to ze względu na brak ksiąg wieczystych. Skarżącym jednak odmówiono udzielenia pomocy, co wobec nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości oraz tego, że Sąd Rejonowy w Busku - Zdroju jest jedynym podmiotem mogącym posiadać wiedzę w tym zakresie, Spółka uznała za niesłuszne. Skarżący wnieśli o uznanie przedstawionych wyjaśnień za wyczerpujące z punktu widzenia wymogów formalnych złożonej skargi, a tym samym o jej merytoryczne rozpatrzenie i uwzględnienie wskazanych w jej petitum żądań w całości. W odpowiedzi na skargę Sąd Rejonowy w B. Z. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odpowiedzi udzielonej stronie na ww. wniosek. obciążenia kosztami postępowania sądowego Wójta Gminy W. zwolnienie skarżącej z kosztów postępowania sądowego (w tym opłaty od skargi) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie podnieść należy, że Sąd zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania z urzędu dopuszczalności skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "ustawą p.p.s.a."). Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o K. Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a nadto w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 ustawy p.p.s.a.). Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. Z. w sprawie wydania zaświadczenia stwierdzającego, że [...] położona w gminie O., obręb B. nie posiada księgi wieczystej lub że nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów. Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Z kolei stosownie do definicji zawartej w art. 5 ust. 2 pkt 3 k.p.a. organami administracji publicznej są: ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 (to jest inne organy państwowe oraz inne podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco). Z cytowanych przepisów wynika, że do wydawania zaświadczeń upoważnione są przede wszystkim organy administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym (powołane na mocy ustawy do realizacji zadań z zakresu administracji rządowej lub samorządowej). Zaświadczenia wydają również inne organy państwowe (nienależące do struktury ustrojowej administracji publicznej) lub inne podmioty, ale pod warunkiem, że są do tego powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień. Przepisy działu VII k.p.a. nie będą więc miały zastosowania do organów państwowych, którym taka kompetencja nie została wyraźnie powierzona. Prezes sądu powszechnego nie jest organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym, należy bowiem do organów władzy sądowniczej. Ponieważ jednak pełni pewne funkcje administracyjne, w przypadkach wskazanych w obowiązujących przepisach może działać w formach przewidzianych dla "ustrojowych" organów administracyjnych i wówczas będzie takim organem w znaczeniu funkcjonalnym, z racji wykonywanych przez siebie funkcji (por. wyrok WSA w Lublinie z 1 lipca 2010 roku, sygn. akt III SA/Lu [...], dostępny na [...]). W kwestii zaświadczeń Prezes Sądu Rejonowego mógłby być uznany za organ właściwy do ich wydawania tylko przy ustaleniu, że posiada on taką kompetencję, przedmiot sprawy podlega przepisom k.p.a. i zastosowanie będą miały przepisy k.p.a. dotyczące zaświadczeń. W badanej sprawie brak jest jednak podstaw prawnych do przyjęcia, że Prezes Sądu Rejonowego w B. Z. był zobowiązany do wydania żądanego zaświadczenia, ewentualnie odmowy wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez stronę w drodze postanowienia (art. 217 i 219 k.p.a.). Należy bowiem zwrócić uwagę, że jak wynika z art. 364 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2018 poz. 1916), poczynając od dnia 1 grudnia 2013 r., informacji z centralnej bazy danych ksiąg wieczystych udziela Centralna Informacja Ksiąg Wieczystych, zwana dalej "Centralną Informacją", z ekspozyturami przy wydziałach sądów rejonowych prowadzących księgi wieczyste. Centralna Informacja wydaje na wniosek odpisy ksiąg wieczystych, wyciągi z ksiąg wieczystych oraz zaświadczenia o zamknięciu ksiąg wieczystych (art. 364 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Odpisy, wyciągi i zaświadczenia, o których mowa w ust. 2, wydawane przez Centralną Informację mają moc dokumentów wydawanych przez sąd (art. 364 ust. 3 cyt. ustawy). W przypadku złożenia za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wniosku o wydanie dokumentów, o których mowa w ust. 2, Centralna Informacja umożliwia samodzielne wydrukowanie tych dokumentów za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Wydruki tych dokumentów mają moc dokumentów wydawanych przez sąd, jeżeli posiadają cechy umożliwiające ich weryfikację z danymi zawartymi w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych (art. 364 ust. 4 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Z kolei § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 2013r. w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 poz. 292), określa: 1) sposób funkcjonowania Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych oraz jej strukturę organizacyjną; 2) tryb składania wniosków i rodzaje dokumentów wydawanych przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych; 3) wzory wniosków składanych do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych, w tym zakres danych we wniosku składanym za pośrednictwem systemu teleinformatycznego; 4) tryb postępowania z wnioskami i sposób pobierania od nich opłaty; 5) tryb przeglądania księgi wieczystej; 6) cechy dokumentów mających moc dokumentów wydawanych przez sąd, wydrukowanych samodzielnie oraz sposób i tryb ich weryfikacji z danymi zawartymi w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych; 7) warunki techniczne i organizacyjne wykonania decyzji, o której mowa w art. 364 ust. 13 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece; 8) tryb, sposób i kryteria wyszukiwania ksiąg wieczystych. Z powyższych regulacji zatem wynika, że kwestie, jakiego rodzaju dokumenty i czego dotyczące może uzyskać wnioskodawca z bazy danych ksiąg wieczystych, jakie organy uprawnione są do ich wydawania oraz jaka jest procedura ich uzyskania, zostały wyczerpująco uregulowane w cytowanych przepisach prawa. Wydziały sądów rejonowych prowadzących księgi wieczyste działają w oparciu o powołane akty prawne w zakresie udostępniania informacji zawartych w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych. W tej sytuacji zatem przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania zaświadczeń nie będą w sprawie jak niniejsza w ogóle zastosowania. W konsekwencji, skoro Prezes Sądu Rejonowego w B. Z. nie został powołany z mocy prawa lub na podstawie porozumień do wydania zaświadczenia określonego wnioskiem, to uznać należy, że nie jest organem, o którym mowa w art. 217 § 1 w zw. z art. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 2 pkt 3 k.p.a. Z tego względu brak jest podstaw do objęcia bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w B. Z. w zakresie wskazanym w skardze, kontrolą w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Odnośnie twierdzenia strony skarżącej, że art. 116 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2204) nakłada na sąd obowiązek wydania żądanego zaświadczenia, Sąd w tym zakresie popiera pogląd wyrażony przez Prezesa Sądu Okręgowego w K. w udzielonej skarżącej Spółce odpowiedzi na ponaglenie. W odpowiedzi tej wskazano, że art. 116 ust. 2 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie uwzględnia funkcji systemu ksiąg wieczystych, zadań sądów prowadzących księgi wieczyste oraz Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych, a także realiów związanych z funkcjonowaniem ksiąg wieczystych. Zaświadczenie wydane przez Sąd lub Centralną Informację Ksiąg Wieczystych ze swej istoty ma potwierdzać istnienie określonych faktów lub stanu prawnego, nie może być natomiast wydane zaświadczenie stwierdzające nieistnienie faktów lub nieistnienie określonego stanu prawnego, a do tego sprowadza się zaświadczenie stwierdzające, że nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej lub że nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów, o którym mowa w art. 116 ust. 2 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na marginesie jedynie należy podnieść, że starosta powinien samodzielnie zadbać o uzyskanie informacji, o których mowa w art. 116 ust. 2 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zobowiązuje go bowiem do tego art. 220 § 2 lit. b k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej nie może żądać zaświadczenia ani oświadczenia na potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, jeżeli możliwe są do ustalenia przez organ na podstawie rejestrów publicznych posiadanych przez inne podmioty publiczne, do których organ ma dostęp w drodze elektronicznej na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 lutego 2005 roku o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 570). Niewątpliwie bowiem Centralna Informacja Ksiąg Wieczystych jest rejestrem, do którego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego prowadzonego przez Ministerstwo Sprawiedliwości, starosta ma dostęp. Organ powinien z urzędu zweryfikować informację z ewidencji gruntów nie wykazującą założenia księgi wieczystej dla nieruchomości objętej wnioskiem. Nie jest natomiast prawidłowe przerzucanie tego obowiązku na wnioskodawcę (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk [...], dostępny na [...]). Z podanych wyżej przyczyn Sąd stwierdził, że sprawa niniejsza nie należy do właściwości sądu administracyjnego, stąd skarga w takiej sprawie wywiedziona podlega odrzuceniu. Dodatkowo Sąd zauważa, że jak wynika z akt sprawy niniejszej, wniosek z dnia 19 października 2018 r. (złożonego dnia 23 października 2018 r. do Sądu Rejonowego w S.) o wydanie informacji ze zbioru dokumentów dotyczącej stanu prawnego dla [...], obręb B., gm. O. złożyła PGE Dystrybucja S.A. z siedzibą w L., reprezentowana przez pełnomocnika R. T.. Odpowiedź na ten wniosek udzielona została Spółce PGE Dystrybucja S.A. z siedzibą w L., której pełnomocnikiem jest R. T., przez Kierownika Sekretariatu IV Wydziału Ksiąg Wieczystych. Ponaglenie do Prezesa Sądu Okręgowego w K. skierował R. T., powołując się w jego uzasadnieniu na niezałatwienie sprawy z wniosku złożonego przez PGE Dystrybucja S.A., działającej przez pełnomocnika R. T.. Tymczasem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skierowali wspólnicy Newton Engineering s.c. z siedzibą w K., co potwierdza treść skargi i pismo procesowe skarżących z dnia 28 marca 2019 r. Wynika stąd, że inny podmiot składał wniosek o wydanie zaświadczenia – PGE Dystrybucja S.A., inny zaś składa skargę do sądu administracyjnego na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. Z. polegającą na niewydaniu żądanego zaświadczenia - N. K.. Newton Engineerig s.c. (jej wspólnicy) nie była zatem wnioskodawcą, a więc nie byłaby w tej sprawie - gdyby skarga polegała kognicji sądu administracyjnego - podmiotem legitymowanym do dochodzenia na drodze sądowoadministracyjnej wydania przez Prezesa Sądu Rejonowego w B. Z. wnioskowanego zaświadczenia co skutkuje uznaniem jej za niedopuszczalną z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i pkt 6 oraz § 3 ustawy p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.