II SAB/Ke 2/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] w W. na bezczynność Dyrektora Domu Pomocy Społecznej "Etola" w Rudzie Pilczyckiej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Domu Pomocy Społecznej "Etola" w Rudzie Pilczyckiej do rozpatrzenia wniosku [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2020 r. znak: [...], w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Domu Pomocy Społecznej "Etola" w Rudzie Pilczyckiej na rzecz [...] w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020 r. znak: [...] Polska Federacja [...] w W. (dalej jako "Federacja") zwróciła się drogą elektroniczną do Dyrektora Domu Pomocy Społecznej "Etola" w Rudzie Pilczyckiej o udzielenie następujących informacji publicznych tj.: 1. czy wśród przebywających osób w placówce (pracowników i pensjonariuszy) są osoby z podejrzeniem koronawirusa lub osoby, które zdiagnozowano jako jego nosicieli; jeśli tak, to ile to osób, i ile, z której grupy - pracowników czy podopiecznych; 2. jakie zostały wprowadzone procedury w zakresie profilaktyki zarażeń (zawnioskowano o kserokopię dokumentacji w tym zakresie); 3. czy osoby zdradzające objawy chorobowe są poddawane testom na obecność wirusa; jeśli tak, to wniesiono o informacje, jakie działania podejmuje w tym zakresie pracodawca; 4. czy osoby zgłaszające objawy mogące świadczyć o zakażeniu są izolowane – jeśli tak, to w jaki sposób się to odbywa; w jaki sposób jest w dalszym zakresie realizowany kontakt pracowników z ww. osobami; 5. czy personel placówki jest poddawany kwarantannie w przypadku kontaktu z osobą mogącą być nosicielem; jeśli tak, to w jaki sposób jest to realizowane; ile osób obecnie ta sytuacja dotyczy; 6. jakie środki zabezpieczające stosuje placówka i jak to się przedstawia w przeliczeniu na jednego pracownika; 7. czy w placówce prowadzone były szkolenia dla pracowników i pensjonariuszy z reagowania w związku z wykrytym wirusem lub jego podejrzeniem; jeśli tak, to kiedy; w jaki sposób szkolenie było realizowane; ilu pracowników w nim uczestniczyło; 8. czy placówka otrzymała instrukcje dotyczące zasad postępowania w przypadku wykrycia COVID-19 lub jego podejrzenia; jeśli tak, to kiedy; kiedy instrukcje te zostały przekazane pracownikom i w jakiej formie. Wobec braku odpowiedzi na ww. wniosek Federacja wniosła w dniu 4 maja 2020 r. (data wpływu do organu – dnia 5 maja 2020 r.) skargę do Wojwódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, przekazaną przez organ w dniu 7 stycznia 2021r., w której Federacja zarzuciła naruszenie: art. 4, art. 13 oraz art. 16 ust 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 122, poz. 1198 z późn. zm., dalej w skardze: “udip") w związku z brakiem odpowiedzi na wniosek Federacji z dnia [...] kwietnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Mając na względzie powyższy zarzut Federacja wniosła o stwierdzenie, że doszło do bezczynności lub rażącej bezczynności, o zobowiązanie organu do rozpatrzenia ww. wniosku Federacji o udostępnienie informacji publicznej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła w szczególności, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera zamkniętej definicji “informacji publicznej". Zgodnie z tą definicją informacją publiczną jest bowiem każda informacja o sprawach publicznych. Wskazówką przy definiowaniu pojęcia informacji publicznej jest art. 6 udip. Zgodnie z nim informacją publiczną są m.in. zasady funkcjonowania podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej, w tym informacje na temat sposobu przyjmowania i załatwiania spraw, organizacji i postępowania organów publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d udip). Organ, jak zarzuciła Federacja, do dnia wniesienia skargi pozostał bezczynny, nie poinformował wnioskodawcy o przyczynach, dla których nie zostały zachowane terminy określone w ustawie o dostępie o informacji publicznej, a także nie wyznaczył nowego terminu rozpatrzenia sprawy, jak również nie wydał w powyższej sprawie decyzji administracyjnej, czym naruszył przewidziany tryb rozstrzygnięcia. Jak podniosła skarżąca, bezczynność podmiotu obowiązanego na gruncie udip zachodzi wówczas, gdy podmiot ten "milczy" w sprawie wniosku strony o udostępnienie informacji publicznej, w szczególności nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej, tj. nie udostępnia żądanej informacji w ustawowym terminie, nie wydaje decyzji w sytuacji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art 5 udip, bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów ww. ustawy. W tym przypadku, jak wskazała Federacja, podmiot zobowiązany nie dokonał żadnej czynności, do której jest zobowiązany na mocy ustawy. W odpowiedzi na skargę (k. 14) organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, podnosząc, że pismo Federacji z dnia [...] kwietnia 2020 r. nigdy nie dotarło do Domu Pomocy Społecznej “Etola" w Rudzie Pilczyckiej, tak drogą elektroniczną jak i pocztową. Z pismem tym Dyrektor DPS zapoznał się dopiero z chwilą doręczenia skargi, przy czym pismo to stanowi załącznik do skargi. W związku z tym organ wniósł o zobowiązanie skarżącego do przedstawienia Sądowi dowodu nadania pisma znak: [...]do organu, bądź elektronicznie bądź przez pocztę. Organ wyjasnił, że koperta w której była skarga została zniszczona przez pracownika przyjmującego pocztę. Przy piśmie z dnia 29 stycznia 2021 r. organ, przekazując do Sądu oryginał skargi, podnióśł, że jak wynika z oświadczenia pracownika, na adres mailowy [email protected] nie wpłynęło pismo Federacji z dnia [...] kwietnia 2020 r. [...] lub też wiadomość ta była w spamie i została usunięta. Zarządzeniem z dnia 15 marca 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W wykonaniu zarządzenia z dnia 19 kwietnia 2021 r. - zobowiązującego skarżącą do przedstawienia dowodu złożenia do Dyrektora Domu Pomocy Społecznej “Etola" w Rudzie Pilczyckiej wniosku z dnia [...] kwietnia 2020 r. znak: [...] o udostępnienie informacji publicznej - Federacja, przy piśmie z dnia 20 kwietnia 2021 r. złożonym drogą elektroniczną, przesłała skan wniosku z potwierdzeniem nadania wiadomości e-mail zawierającej przedmiotowy wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływana jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., obejmuje orzekanie także w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej - czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasady oraz tryb udostępniania informacji publicznej reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.), dalej "u.d.i.p.", "ustawa". Ustawa ta wprowadziła w art. 1 ust. 1 definicję legalną "informacji publicznej", przez którą to informację należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". Udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej, przy czym informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 tej ustawy. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., obowiązek wydania decyzji administracyjnej spoczywa na organie zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej - poza sytuacjami, gdy zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania - w takich przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia, bo istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), bądź przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (zob. art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Odpowiednio do okoliczności faktycznych rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej powinno polegać zatem zasadniczo na: udostępnieniu informacji publicznej będącej w dyspozycji organu w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku - w drodze dokonania czynności materialno-technicznej, odmowie jej udzielenia - w drodze decyzji na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy w przypadku uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy (brak spełnienia warunku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy lub ograniczenie dostępu do informacji stosownie do art. 5 ustawy), wydaniu decyzji o umorzeniu postępowania - w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy lub poinformowaniu wnioskodawcy, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach ustawy, a więc nie dotyczy informacji publicznej. Bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej wystąpi wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot, będący w jej posiadaniu, nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Dla stwierdzenia bezczynności nie mają przy tym znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. W niniejszej sprawie Federacja [...] (dalej jako "Federacja") wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020 r. znak: [...] zwróciła się do Dyrektora Domu Pomocy Społecznej "Etola" w Rudzie Pilczyckiej (dalej jako "Dyrektor DPS") o udzielenie informacji publicznej związanej - ogólnie rzecz ujmując - z działaniami dotyczącymi wykrywania, przeciwdziałania zakażeniom wirusem COVID-19 oraz postępowania w sytuacji wykrycia zakażenia tym wirusem wśród podopiecznych lub pracowników ww. DPS. Nie było sporu co do tego, że Dyrektor DPS jest organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.). Wniosek został przesłany do organu drogą elektroniczną i również taką drogą – na adres mailowy Federacji – miała zostać udzielona odpowiedź na ten wniosek. Z uwagi na podniesione w odpowiedzi na skargę wątpliwości organu co do tego, czy wniosek z dnia [...] kwietnia 2020 r. faktycznie został przesłany na adres poczty elektronicznej DPS w Rudzie Pilczyckiej, Sąd zobowiązał skarżącą Federację do wykazania, że przedmiotowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej został drogą elektroniczną nadany do organu. Przy piśmie z dnia 20 kwietnia 2021 r. (doręczonym Sądowi drogą elektroniczną), skarżąca Federacja załączyła potwierdzenie nadania w dniu [...] kwietnia 2020 r. o godz. 13:28 wiadomości e-mail zawierającej załącznik o numerze, który widnieje na wydruku załącznika zawierającego wniosek z dnia [...] kwietnia 2020 r. znak: [...]. Wiadomość elektroniczna została nadana na kilka adresów e-mail, w tym na adres [email protected]. Adres ten, jak zweryfikował Sąd, jest powszechnie dostępnym adresem organu. Zestawiając powyższe z twierdzeniem organu (pracownika DPS), że istnieje możliwość, iż wiadomość z wnioskiem Federacji z dnia [...] kwietnia 2020 r. znak: [...] była w spamie i została omyłkowo usunięta, trudno skutecznie podnosić, że wniosek Federacji z dnia [...] kwietnia 2020 r. do organu nie wpłynął. Wręcz przeciwnie, zostało w sprawie wykazane, że wniosek znak: [...]został do organu przesłany na adres jego skrzynki elektronicznej w dniu [...] kwietnia 2020 r. Z tych powodów, ponieważ organ nie udzielił w żadnej części odpowiedzi na powyższy wniosek Federacji z dnia [...] kwietnia 2020 r., należało w kontekście regulacji ustawy o dostępie do informacji publicznej (art. 13 i nast. u.d.i.p.) stwierdzić, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, co z kolei implikowało konieczność zobowiązania organu do rozpoznania tego wniosku – rzecz jasna z zachowaniem wymogów ustawy o dostępie do informacji publicznej - o czym orzeczono w punkcie I wyroku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Powyższa bezczynność organu, zdaniem Sądu, nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Organ nie zachował terminów ustawowych do załatwienia wniosku Federacji wynikających z ww. przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Bezczynność organu utrzymuje się kilka miesięcy. Niemniej powody braku reakcji ze strony organu wyjaśnione w odpowiedzi na skargę pozwalają na uznanie, że opóźnienie w udzieleniu informacji publicznej nie było działaniem celowym i zamierzonym. Przeoczeniem pracownika trudno skutecznie uzasadniać brak odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, ale ma to znaczenie dla oceny stopnia naruszenia prawa przy dopuszczeniu się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., na które złożył się wpis od skargi - 100 zł (pkt III wyroku).