II SAB/Ke 20/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Detka po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi likwidatora Spółdzielni "A" w O. na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie zwrotu wyegzekwowanych należności pieniężnych postanawia: odrzucić skargę. W dniu 14 lipca 2011 roku J.Ł. działając jako likwidator Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w O. nadał w urzędzie pocztowym skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie odmowy "wszczęcia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji, tylko ograniczeniem się do kierowania pism likwidatorowi nie załatwiających sprawę". W odpowiedzi na skargę z-ca Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wniósł o jej odrzucenie, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Organ podniósł, iż J.Ł. wniósł skargę na odmowę wydania decyzji administracyjnej w związku z żądaniem odnoszącym się do postępowania egzekucyjnego regulowanego przepisami ustawy Kodeks Postępowania Cywilnego, jak również domagał się podjęcia innych czynności nieobjętych materią prawa administracyjnego czy w ogóle działalnością ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ramy tej kontroli zakreśla przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. stanowiąc, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z mocy art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych, a stosownie do art. 4 rozstrzygają również spory kompetencyjne między wymienionymi w tym przepisie organami. Sądy administracyjne są zatem właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarga na bezczynność organu dopuszczalna jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego, wobec czego nie każda sprawa dotycząca bezczynności organu podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Z bezczynnością podlegającą kognicji sądu administracyjnego, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności w przypadkach określonych w pkt 1-4a, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu czy dokonania czynności. W niniejszej sprawie skarżący upatruje bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, które - jego zdaniem - winno zakończyć się wydaniem decyzji. Z akt sprawy wynika, iż J.Ł. w pismach kierowanych do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych domagał się m.in. - zwrotu pobranych "niesłusznie wierzytelności" oraz "anulowanie" wszelkich tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS (pisma z dnia 4 kwietnia 2011r. oraz z dnia 31 maja 2011r.), - zwrotu "środków finansowych z wpłaty z dnia 18 czerwca 2008 r. w wysokości 172.952,43 zł." oraz "anulowanie" tytułów wykonawczych od dnia 10.01.1998 r. do dnia 27 czerwca 2008 r. (pisma z dnia 2 maja 2011r., 3 czerwca 2011 r. oraz z dnia 24 czerwca 2011r.). W treści skargi jej autor uzupełnił powyższe o żądanie "anulowania" wszelkich dokumentów, świadectw pracy, deklaracji wystawionych i firmowanych przez byłą Prezes S.M. oraz "anulowanie wystawionego świadectwa pracy na byłą Prezes Zarządu S.M. do otrzymania emerytury". Mając na uwadze treść zacytowanych na wstępie przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że nie można przyjąć, aby bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie powyższych czynności mogła być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks Postępowania Cywilnego, w związku z art. 2 tej ustawy, sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są tzw. sprawami cywilnymi, do rozpoznania których powołane są sądy powszechne. Z tych względów kognicji sądów administracyjnych nie podlega działalność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, mimo iż organy te załatwiają sprawy w formie decyzji. Równocześnie art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2009, Nr 205, poz. 1585 ze zm.) stanowi, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Jak już podkreślono wyżej, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na bezczynność organów wyłącznie w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, czyli aktów wydanych w sprawach administracyjnych, co do których przepisy prawa przewidują możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Opisany w skardze brak działania organu dotyczy sprawy, w której wyłączono sądowo-administracyjny tryb zaskarżenia, co wynika wprost z art. 1 kpc. Z powyższego wynika zatem, że sąd administracyjny nie jest powołany do kontrolowania działań lub bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Bezczynność organu administracji, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. nie obejmuje swoim zakresem bezczynności w sprawach cywilnych, do których zalicza się kwestionowana przez skarżącego działalność ZUS. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.