II SAB/Ke 39/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2010r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Wojewody w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zobowiązuje Wojewodę do rozpoznania wniosku R. P. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...], znak: [...] w sprawie zwrotu nieruchomości – w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi. W dniu 26 lipca 2010r. R. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, za pośrednictwem Wojewody skargę na bezczynność Wojewody w przedmiocie jej wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia 28 września 2000r. wydaną w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w Sandomierzu, obręb Lewobrzeżny, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 1129 o pow. 0,0082ha. Decyzją tą organ odwoławczy utrzymał w mocy pkt 1, 4 i 5 decyzji Starosty z dnia [...] (dotyczący zwrotu nieruchomości na rzecz poprzedniego współwłaściciela oraz spadkobierców poprzedniej współwłaścicielki) oraz uchylił pkt 2 i 3 tej decyzji (dotyczący odszkodowania) i w tym zakresie orzekł co do istoty. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wniosek o wznowienie postępowania złożyła dnia 28 października 2009r., zarzucając że decyzja została podjęta wadliwie, gdyż oparto ją o sfałszowany akt notarialny zakupu nieruchomości z dnia 17 lipca 1974r., nie zbadano rzeczywistego celu przeznaczenia nieruchomości i nie zbadano rzeczywistego jej wykorzystania. Skarżąca podniosła, że wszczęcie postępowania przed Sądem Okręgowym o ustalenie rzeczywistej treści umowy zakupu wywłaszczonej nieruchomości może być podstawą do zawieszenia postępowania o zwrot nieruchomości, ale nie może być przeszkodą do pozytywnego rozpatrzenie wniosku o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej na niezałatwienie w terminie jej wniosku o wznowienie postępowania, postanowieniem z dnia 12 lipca 2010r. uznał zażalenie za nieuzasadnione, podnosząc, że organ wojewódzki w piśmie z dnia 15 stycznia 2010r. wskazał przyczyny uniemożliwiające rozpatrzenie sprawy w terminie przewidzianym przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz określił przewidywany termin rozpatrzenia sprawy do dnia 31 grudnia 2010r., spełniając tym samym obowiązek wynikający z art. 36 § 1 kpa. Ponadto Wojewoda wskazał, że skarżąca wystąpiła nie tylko o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 28 września 2000r. w sprawie zwrotu nieruchomości, ale także o stwierdzenie jej nieważności. W ocenie organu zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, wobec czego zawiadomił skarżącą o przedłużeniu terminu rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania do czasu zakończenia przez Ministra Infrastruktury prawomocną decyzją sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 28 września 2000r. Wojewoda wskazał także, że w celu ustalenia czy podanie o wznowienie postępowania złożyła strona oraz czy zachowany został termin jednomiesięczny do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, liczony od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 kpa) wystąpił do R. P. pismem z dnia 5 listopada 2009r. o "przedłożenie dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania o zwrot nieruchomości, uzasadniający legitymację strony w tym postępowaniu oraz o udzielenie informacji, w jakim terminie dowiedziała się ona o decyzji Wojewody z dnia 28 września 2000r". W ocenie organu R. P. w piśmie z dnia 17 listopada 2009r. nie udzieliła informacji, w jakim terminie dowiedziała się o decyzji Wojewody z dnia 28 września 2000r. oraz nie przedłożyła dokumentu na potwierdzenie jej przymiotu strony w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Wnioskodawczyni stwierdziła w tym piśmie, że "wszelkie informacje w tym temacie zawarła we wniosku o wznowienie postępowania". Pismem z dnia 22 grudnia 2009r. organ zwrócił się do R. P. o jednoznaczne sprecyzowanie, w oparciu o którą z przesłanek, określonych w art. 145 kpa żąda wznowienia postępowania oraz w jakim terminie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Reasumując, Wojewoda stwierdził, że wobec tego iż skarżąca nie wskazała jednoznacznie powyższych przesłanek "nie mógł wydać postanowienia o wznowieniu postępowania, a następnie go zawiesić", przedłużył więc termin do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania do czasu zakończenia przez Ministra Infrastruktury prawomocną decyzją postępowania dotyczącego badania prawidłowości decyzji Wojewody z dnia 28 września 2000r., wskazując jednocześnie przewidywany termin rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania na dzień 31 grudnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne rozpoznają skargi na bezczynność organów administracji publicznej, gdy organy te w przewidzianym prawem terminie nie wydadzą któregokolwiek z wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a aktów administracyjnych, w tym decyzji administracyjnej (pkt 1). Stosownie do treści art. 149 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Pokreślić trzeba, iż przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuacje, w których stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 ustawy p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność organu jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a., to znaczy złożyła zażalenie do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie. W rozpoznawanej sprawie R. P. wniosła dnia 23 czerwca 2010r. zażalenie w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 kpa do Ministra Infrastruktury, który postanowieniem z dnia 12 lipca 2010r., na podstawie art. 37 § 2 kpa uznał zażalenie za nieuzasadnione, jako że pismem z dnia 15 stycznia 2010r. organ wojewódzki wskazał przyczyny uniemożliwiające rozpatrzenie sprawy w terminie oraz określił przewidywany termin rozpatrzenia sprawy do dnia 31 grudnia 2010r. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jak wynika z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Powołane wyżej przepisy stanowią uszczegółowienie ogólnej zasady szybkości postępowania, wyartykułowanej w art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W sprawie niniejszej wniosek R. P. o wznowienie postępowania wpłynął do Wojewody w dniu 29 października 2009r. i bezspornym jest, że do dnia wyrokowania wniosek ten nie został rozpatrzony. Zgodnie z przepisem art. 149 kpa wznowienie postępowania administracyjnego następuje w drodze postanowienia (§ 1), zaś odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji (§ 3). Wobec tego uznać należy, iż organ rozpoznając przedmiotowy wniosek, powinien był załatwić sprawę poprzez wydanie stosownego rozstrzygnięcia tak, by skarżąca mogła w trybie kontroli instancyjnej spowodować sprawdzenie jego legalności. Zauważyć należy, że organ kierował do skarżącej po złożeniu przez nią wniosku – pismami z dnia 5 listopada 2009r. oraz z dnia 22 grudnia 2009r. - zobowiązanie do wskazania przesłanek umożliwiających rozpoznanie wniosku o wznowienie postępowania, takich jak legitymacja strony, zachowanie terminu do złożenia wniosku (art. 148 § 2 kpa), sprecyzowanie przesłanki wznowienia postępowania (art. 145 § 1 kpa). Skarżąca udzieliła odpowiedzi, a rzeczą organu była jej ocena i wydanie stosownego rozstrzygnięcia, przewidzianego w art. 149 kpa. Zauważyć należy, że rozstrzygnięcie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia 28 września 2000r. nie ma wpływu na wydanie rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania sprawy zakończonej ostateczną decyzją, czy też o odmowie wznowienia postępowania. Na tym bowiem etapie postępowania ustala się jedynie, czy wniosek został złożony przez stronę postępowania, w terminie określonym w art. 148 § 2 kpa oraz czy wskazano przesłankę wznowienia, określoną w art. 145 kpa. Dopiero postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa). Odnosząc się do stanowiska organu wskazanego w odpowiedzi na skargę, że wobec tego, że skarżąca nie wskazała jednoznacznie powyższych przesłanek "nie mógł wydać postanowienia o wznowieniu postępowania, a następnie go zawiesić" stwierdzić należy, że nie stanowi to podstawy do przedłużenia terminu do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania do czasu zakończenia przez Ministra Infrastruktury prawomocną decyzją postępowania o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wojewody z dnia 28 września 2000r. Sąd nie odniósł się merytorycznie do żądań zawartych we wniosku R. P., bowiem z uwagi na dyspozycję art. 149 ustawy p.p.s.a. w rozpatrywanej sprawie możliwe było jedynie wydanie wyroku zobowiązującego do wydania rozstrzygnięcia. Dlatego też Sąd nie był uprawniony do wypowiedzenia się w kwestiach mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu, ani do nakazania organowi sposobu rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku – na podstawie art. 149 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).