II SAB/Ke 39/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. i M. W. na bezczynność Wójta Gminy Górno w przedmiocie zaniedbywania obowiązków postanawia: odrzucić skargę. W dniu 13 lutego 2026 r. do tut. Sądu wpłynęła skarga A. W. i M. W. na bezczynność Wójta Gminy Górno, w której zarzucono organowi szereg zaniedbań i zaniechań w wykonywaniu obowiązków służbowych. Przede wszystkim skarżące zarzuciły Wójtowi brak działań w odniesieniu do wadliwie działającej kanalizacji w K. generującej smród i trujące gazy. Zdaniem stron, problem narasta, a Wójt nie robi nic, od 14 lat, aby doprowadzić stan kanalizacji do zgodności z prawem i zapewnić bezpieczeństwo ludności. Wadliwie wykonana kanalizacja jest nieszczelna i przesiąka do gleby, co zostało stwierdzone podczas obywatelskiej kontroli. Dalej skarżące wskazały na brak uporządkowania i doprowadzenia do stanu zgodności z prawem "starej drogi" w K., podkreślając niedogodności związane z brakiem: chodników, ławek, miejsc postojowych, drogi dla rowerzystów, koszy na śmieci, hydrantów, a także zaniedbanie i zachwaszczenie szlaków turystycznych, brak koszenia i czyszczenia rowów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ewentualnie oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że skarga nie odnosi się do jednej konkretnej sprawy administracyjnej, w której organ byłby zobowiązany do wydania decyzji, postanowienia, innego aktu lub dokonania określonej czynności w rozumieniu ustawy prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Pismo skarżących ma charakter zbioru ogólnych zarzutów dotyczących funkcjonowania infrastruktury, stanu przestrzeni publicznej, gospodarki terenowej, sposobu wykonywania zadań publicznych przez różne podmioty. Znaczna część twierdzeń zawartych w skardze odpowiada raczej zarzutom formułowanym w trybie Działu VIII k.p.a. W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się merytorycznie do zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3). Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania jest zatem dopuszczalna w przypadkach, gdy jej przedmiot mieści się w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (tzn. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a), jak również w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a więc polega na niewydaniu aktu lub niepodjęciu czynności określonej w tych przepisach, ewentualnie na przewlekłości w tym zakresie. Skarga na bezczynność lub przewlekłość organu jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność lub przewlekłość przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi (art. 3 § 3). W rozpoznawanej sprawie skarżące zarzucają Wójtowi Gminy Górno bezczynność w zakresie działania kanalizacji, funkcjonowania "starej drogi" (wygonu) w K., braku chodników, ławek, miejsc postojowych, drogi dla rowerzystów, złego stanu szlaków turystycznych, braku koszy na śmieci, hydrantów, braku koszenia i czyszczenia rowów, a zatem jak trafnie wskazał organ zagadnień dotyczących funkcjonowania infrastruktury, stanu przestrzeni publicznej, gospodarki terenowej, sposobu wykonywania zadań publicznych. Tymczasem skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich sprawach, w których organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać rozstrzygnięcie w sprawie indywidualnej, które może być następnie zaskarżone do sądu administracyjnego, co wynika z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Skarga taka ma zatem zasadniczo dyscyplinować organ administracji publicznej do wydania indywidualnego aktu administracyjnego kończącego sprawę, czy to w przypadkach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., czy też w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W rozpoznawanej sprawie żaden taki przypadek nie zachodzi. Wśród obecnie obowiązujących przepisów prawa brak jest przepisu obligującego organ gminy do podjęcia w zakresie opisanym w skardze władczego rozstrzygnięcia. Uznać zatem trzeba, że w tym zakresie strona nie może skutecznie domagać się wydania decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), podobnie jak również żadnego z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt od 4 do 7 p.p.s.a. Brak jest też przepisów szczególnych, dopuszczających kontrolę sądów administracyjnych w tego rodzaju sprawach. W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona bezczynność nie należy do żadnej kategorii spraw mieszczących się w zakresie objętym kognicją sądu administracyjnego, gdyż brak jest przepisu prawa zobowiązującego organ do wydania określonego aktu (decyzji, postanowienia) lub podjęcia czynności administracyjnej w sprawie indywidualnej. Sformułowane w skardze zarzuty co do zaniechań Wójta wyczerpują znamiona skargi uregulowanej w Dziale VIII k.p.a., tj. tzw. skargi powszechnej na zaniedbania lub nienależyte wykonywanie zadań przez organy administracji albo ich pracowników. Skarga taka stanowi odformalizowany środek społecznej kontroli działania administracji publicznej podejmowanej w interesie jednostki lub interesie publicznym. Zgodnie z art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Organy właściwe do rozpatrywania takich skarg wymienia art. 229 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności: - organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego oraz kierowników powiatowych służb, inspekcji, straży i innych jednostek organizacyjnych w sprawach należących do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej - wojewoda lub organ wyższego stopnia (pkt 2); - wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2 - rada gminy (pkt. 3). Jednocześnie należy wyjaśnić, że do skargi powszechnej objętej regulacją Działu VIII k.p.a. art. 3 p.p.s.a. nie ma zastosowania, co oznacza, że na sposób załatwienia takiej skargi nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W konsekwencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.