II SAB/Ke 45/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Wójta Gminy S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: I. zasądzić od Wójta Gminy S. na rzecz P. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; II. zwrócić z urzędu P. K. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną nienależnie tytułem wpisów od zażaleń na postanowienia z dnia 5 listopada 2014 r. oraz 12 lutego 2015 r. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w sprawie ze skargi P. K., reprezentowanego przez radcę prawnego, umorzył postępowanie sądowoadministracyjne (pkt I) oraz oddalił wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania (pkt II). W uzasadnieniu wskazano, że obie strony zgodnie wniosły o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa jako bezprzedmiotowego, a to w związku z udostępnieniem skarżącemu żądanej przez niego informacji. P. K. wniósł zażalenie w zakresie pkt II ww. orzeczenia domagając się zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. I OZ 27/15, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił pkt II ww. orzeczenia i sprawę w tym zakresie przekazał tut. Sądowi – do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zasądził od Wójta Gminy S. na rzecz P. K. kwotę 357 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt I) oraz oddalił wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego (pkt II). P. K. wniósł zażalenie odnośnie pkt II powyższego postanowienia. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które polegało na niewłaściwej wykładni oraz niezastosowaniu w sprawie art. 201 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 i 2, § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. I OZ 291/15, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił pkt II postanowienia z dnia 12 lutego 2015 r. i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania WSA w Kielcach. W uzasadnieniu NSA wyjaśnił, że koszty postępowania zażaleniowego są niewątpliwie częścią kosztów postępowania sądowego i Sąd I instancji powinien orzec w tym przedmiocie łącznie z kosztami zasądzonymi w pkt I. Zaskarżone postanowienie wydane w wyniku ponownego rozpoznania wniosku o zwrot kosztów postępowania sądowego (oddalonego wcześniej w postanowieniu kończącym postępowanie) jest bowiem częścią rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 209 Ppsa. Koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym stanowi art. 200 Ppsa. Oznacza to, że koszty te powinny być zasądzone w orzeczeniu kończącym postępowanie, stosownie do art. 209 Ppsa. Zdaniem NSA w rozpoznawanej sprawie, wobec ponownego rozpoznawania wniosku o zwrot kosztów postępowania sądowego (oddalonego wcześniej w postanowieniu kończącym postępowanie), Sąd powinien był w zaskarżonym postanowieniu zawrzeć rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego, zaliczając je do kosztów postępowania sądowego, jako kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 201 § 1 w zw. z art. 205 Ppsa). W tym zakresie wniesione zażalenie okazało się zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę w przedmiocie wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, Sąd I instancji w pierwszej kolejności powinien rozważyć, czy istniały podstawy do uiszczenia wpisów od zażaleń w odniesieniu do punktów II postanowień z dnia 5 listopada 2014 r. i z dnia 12 lutego 2015 r. Zgodnie bowiem z art. 227 § 2 Ppsa od zażaleń, o których mowa w § 1, nie pobiera się opłat sądowych. Sąd II instancji zakwestionował stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, odnosi się jedynie do sytuacji, gdy dla strony ustanowiono radcę prawnego z urzędu w ramach przyznanego prawa pomocy. NSA uznał, że sama nazwa rozporządzenia wskazuje, że dotyczy ono opłat za czynności radców prawnych oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Taki zakres przedmiotowy określa również § 1 rozporządzenia, w którym wskazano dodatkowo, że rozporządzenie reguluje również kwestię stawek minimalnych opłat za czynności radców prawnych. Przepisy dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ustawodawca zawarł w Rozdziale 5 rozporządzenia, zaś § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d znajduje się w Rozdziale 4 zatytułowanym "Stawki minimalne w innych sprawach". Zgodnie z tym przepisem, stawki minimalne w postępowaniu zażaleniowym przed wojewódzkim sądem administracyjnym wynoszą 120 zł. Zatem wbrew twierdzeniom Sądu, cytowany przepis stanowi podstawę zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym, w sytuacji, gdy stronę reprezentuje pełnomocnik w wyboru. Naczelny Sad Administracyjny nie uwzględnił zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, ponieważ przepisy art. 203 i 204 Ppsa, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia. Kwestia zwrotu kosztów tego postępowania zażaleniowego będzie również rozstrzygana przy ponownym orzekaniu przez Sąd I instancji w przedmiocie wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W orzecznictwie sądów administracyjnych i piśmiennictwie przyjmuje się, że koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w rozumieniu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej "Ppsa". Oznacza to, że koszty te powinny być zasądzone w orzeczeniu kończącym postępowanie, stosownie do art. 209 Ppsa (por. postanowienia NSA wydane w niniejszej sprawie; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 510). Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490), stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w drugiej instancji w postepowaniu zażaleniowym – 120 zł. W niniejszej sprawie skarżący składając dwa zażalenia korzystał dwukrotnie z pomocy radcy prawnego występującego przed NSA w dwóch postępowaniach zażaleniowych, a zatem poniósł koszty, które należało rozliczyć w orzeczeniu Sądu I instancji, w wysokości określonej w § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d ww. rozporządzenia (2 x 120 zł). O zwrocie kwoty wpisów uiszczonych od zażaleń orzeczono na podstawie art. 225 Ppsa, zgodnie z którym opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. Zgodnie z art. 227 § 1 Ppsa zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Od zażaleń, o których mowa w § 1, nie pobiera się opłat sądowych (§ 2). W niniejszej sprawie skarżący uiścił nienależny wpis od obu zażaleń, za każdym razem w kwocie po 100 zł (łącznie 200 zł). Należało zatem zwrócić mu uiszczone kwoty wpisów stosownie do treści art. 225 Ppsa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie powołanych przepisów, orzekł, jak w postanowieniu.