II SAB/Ke 46/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędzia WSA Renata Detka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Kielcach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Kielcach do rozpatrzenia wniosku J. R. z 14 maja 2025 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Kielcach na rzecz J. R. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 4 czerwca 2025 r. J. R. wniósł skargę na bezczynność Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "ŚWIOŚ" lub "organ") z uwagi na nieudostępnienie informacji publicznej na jego wniosek, zarzucając organowi naruszenie: - art. 61 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskania informacji publicznej, polegające na nieudostępnieniu żądanej informacji publicznej; - art. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych i w konsekwencji nieudostępnienie informacji publicznej na jego wniosek. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że wnioskiem z 14 maja 2025 r. zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie drogą elektroniczną: "- protokołów, jakie zostały sporządzone w wyniku kontroli, jakie zostały przeprowadzone w sprawie wywożenia odpadów z inwestycji budowlanej we W. na miejsca do tego nieprzeznaczone (inwestycja prowadzona na dz. nr [...], [...], [...], [...], 7071, [...] we W.); - korespondencji jaka została skierowana do inwestora ww. inwestycji przez WIOŚ w K.; - rozstrzygnięć administracyjnych (decyzji, postanowień protokołów pokontrolnych) jakie zostały wydane w sprawie; - pism jakie zostały sporządzone i przesłane do innych podmiotów w ww. sprawie". Skarżący wskazał, że w odpowiedzi udzielonej pismem z 28 maja 2025 r. organ poinformował go jedynie, że czynności w powyższej sprawie są podejmowane, jednak żądanych dokumentów nie przedłożył. Podkreślił, że wniósł o przekazanie konkretnych dokumentów związanych z ww. inwestycją i działaniami podjętymi przez organ, a nie ogólnej informacji o tym, że czynności kontrolne są prowadzone. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o: - stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i prowadzi postępowanie w sposób niezgodny z prawem; - zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku w tej sprawie, - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie potwierdzając, że skarżący złożył opisany w skardze wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Przyznał także, że odpowiedzi udzielił pismem z 28 maja 2025 r. Odnosząc się do zakresu informacji publicznej w złożonym wniosku, ŚWIOŚ wyjaśnił, że: - nie udostępniono protokołów kontroli, ponieważ wszystkie kontrole są w trakcie realizacji, a protokoły są dopiero w trakcie opracowywania; - nie przekazano korespondencji jaka została skierowana do inwestora ponieważ organ takiej nie prowadził - kontrolą zgodnie z przedmiotem interwencji objęty jest podwykonawca odpowiedzialny za wytwarzanie odpadów w związku z prowadzonymi pracami ziemnymi na terenie budowy galerii we W. oraz właściciele działek, na które przywożone były odpady z terenu inwestycji. Inwestor aktualnie nie jest objęty działaniami kontrolnymi; - nie przekazano rozstrzygnięć administracyjnych (decyzji, postanowień, protokołów z kontroli), gdyż są to działania pokontrolne i będą sporządzone po zakończonych kontrolach; - pisma, które zostały sporządzone i przesłane do innych podmiotów w tej sprawie przekazano wnioskodawcy we wcześniejszej korespondencji (pismo ŚWIOŚ z 28 marca 2025 r.). Organ podkreślił, że nie odmówił udostępnienia wnioskowanych informacji w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., gdyż w odpowiedzi na wniosek wyjaśnił, że o dokonanych ustaleniach poinformuje wnioskodawcę po zakończeniu czynności kontrolnych. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1 - 7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt. 4a. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że J. R. złożył wniosek opisany w skardze, dotyczący przesłania mu dokumentacji z kontroli przeprowadzonej w sprawie wywożenia odpadów z inwestycji budowlanej we W.. Nie ulega również wątpliwości, że organ pismem z 28 maja 2025 r. poinformował wnioskodawcę o trwających czynnościach kontrolnych. Żądana we wniosku skarżącego informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwsze i drugie u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć; dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie budzi także wątpliwości, że Inspektor Ochrony Środowiska jako organ władzy publicznej, jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Wa 569/23, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Wszystkie te okoliczności nie były zresztą między stronami sporne. Istota sprawy sprowadza się natomiast do odpowiedzi na pytanie, czy w zaistniałym stanie faktycznym organ załatwił wniosek skarżącego na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W ocenie Sądu, nie stanowiło prawidłowego rozpatrzenia wniosku J. R. poinformowanie go (pismem z 28 maja 2025 r.) o przebiegu postępowania, trwających czynnościach kontrolnych w sprawie, której wniosek ten dotyczył oraz przedstawienie opisu dotychczasowych działań. Obowiązkiem organu było bowiem rozpatrzenie wniosku skarżącego w zakresie określonego w nim żądania, polegającego na przekazaniu konkretnych dokumentów. W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie: - udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.); - jeżeli w tym terminie informacja publiczna nie może być udostępniona, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.); - w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). W tej ostatniej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.); - odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej wystąpi wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Dla stwierdzenia bezczynności nie mają przy tym znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. W niniejszej sprawie poprzestanie przez organ na udzieleniu informacji o tym, że rozpoczęto czynności kontrolne u podmiotu odpowiedzialnego za wytworzenie odpadów, nie kończyło w sposób przewidziany prawem sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego z 14 maja 2025 r., gdyż nie takiej informacji żądał skarżący. Jeżeli organ nie był w posiadaniu wnioskowanych dokumentów (protokołów kontroli lub rozstrzygnięć w postaci decyzji lub postanowień), gdyż nie zostały jeszcze wytworzone - na co wskazuje odpowiedź na skargę – to właściwą formą załatwienia wniosku było poinformowanie o tym fakcie wnioskodawcy. Jednocześnie należy wskazać, że na gruncie przepisów u.d.i.p. nie można uznać za załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wyjaśnień organu zawartych w treści odpowiedzi na skargę. Odpowiedź na wniosek powinna zostać skierowana przez organ bezpośrednio do wnioskodawcy, a nie - jak w tym przypadku – stanowić element pisma procesowego, adresowanego do Sądu. Na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy i zaprezentowanej wyżej oceny prawnej nie może być wątpliwości co do tego, że do dnia orzekania przez Sąd organ pozostawał bezczynny w załatwieniu wniosku J. R. z 14 maja 2025 r., a tym samym skarga okazała się zasadna. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a., sąd: - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; - zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; - stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W zakresie zobowiązania do rozpatrzenia wniosku z 14 maja 2025 r. Sąd orzekł jak w pkt I wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Bezczynność o charakterze rażącym ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego braku woli organu do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (por. wyrok NSA z 19 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3916/21, dostępny w CBOSA). Sąd nie dopatrzył się w bezczynności organu cech rażącego naruszenia prawa, gdyż odpowiedź na wniosek udzielona została w terminie 14 dni, a wykazana wyżej wadliwość w jego rozpatrzeniu nie wynikała z lekceważenia prawa wnioskodawcy w zakresie dostępu do informacji publicznej, lecz z niewłaściwego zrozumienia żądania objętego wnioskiem i co za tym udzielenia nieprecyzyjnej odpowiedzi, zwłaszcza w zakresie faktycznej możliwości udostępnienia dokumentów, których żądał skarżący. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. III wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 480 zł obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935) oraz 17 zł z tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.