II SAB/Ke 48/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. N. na bezczynność Komendanta Miejskiego Policji w Kielcach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Komendanta Miejskiego Policji w Kielcach do załatwienia wniosku T. N. z dnia 24 lutego 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że Komendant Miejski Policji w Kielcach dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądza od Komendanta Miejskiego Policji w Kielcach na rzecz T. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 10 czerwca 2025 r. T. N. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Komendanta Miejskiego Policji w Kielcach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, formułując zarzuty naruszenia: 1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującym swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu - co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji; 2) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne jego zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek; 3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej "u.d.i.p", w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji wskutek udostępnienia informacji innych od objętych zakresem wniosku. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że po 106 dniach, pomimo upływu terminu do udostępnienia żądanej informacji publicznej podmiot zobowiązany nie przesłał jej na wskazany adres mejlowy, uporczywie przedłużając przekazanie prostych informacji, odmawiając ich przekazania i ignorując wniosek – co wskazuje na oczywiste naruszenie prawa. Skarżący 24 lutego 2025 r. złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej, skierowany do ww. organu – na podstawie u.d.i.p. – wniosek o przesłanie "oryginalnej treści tj. bez przetwarzania 1. dziennika korespondencyjnego 2. skorowidza rzeczowo-imiennego lub ich wielu, obejmującego lub obejmujących wszystkie dni 2024 r." Skarżący wyjaśnił, że jest zainteresowany tylko jedną konkretną interwencją funkcjonariuszy, a przedmiotowy wniosek miał na celu ustalenie sposobu postępowania organu w tejże sprawie. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku; 4) zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania; 5) nałożenie na organ grzywny w celu przymuszenia do działania; 6) zasądzenie od organu na swoją rzecz "zadośćuczynienia za utracony czas" w wysokości 2.000 zł. W odpowiedzi na skargę Komendant Miejski Policji w Kielcach uznał jej zasadność co do żądania określonego w pkt 1 – jako że dopiero 25 czerwca 2025 r. (już po wniesieniu skargi) przesłał skarżącemu kopię elektronicznego dziennika korespondencji za rok 2024, po anonimizacji danych, niepodlegających udostępnieniu (dane osobowe, dane adresowe), wyjaśniając ponadto, iż w 2024 r. nie prowadził skorowidza rzeczowo-imiennego. Tym samym, podjęto działania w celu usunięcia zaistniałego uchybienia, stosując w tym zakresie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.". Organ, negując pozostałe zarzuty i wnioski skargi, wyjaśnił że ww. wniosek nie został zrealizowany w terminie określonym art. 10 ust. 1 u.d.i.p. z przyczyn organizacyjnych – ze względu na zmiany organizacyjne stanowisku Komendanta Miejskiego Policji w Kielcach oraz przekazanie skargi drogą elektroniczną – na imienną skrzynkę pracownika urzędu, nieobecnego wówczas z powodów służbowych, co niewątpliwie wpłynęło na zaistniałą sytuację. Utrudnieniem było również to, że dostęp do imiennych skrzynek elektronicznych mają wyłącznie przypisani pracownicy. Tym samym brak terminowej realizacji wniosku strony nie był działaniem zamierzonym i celowym. W piśmie z 27 lipca 2025 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, dodatkowo zwracając uwagę, że przesłany przez organ zanonimizowany skan wydruku z systemu jest nieczytelny i jako taki nie stanowi poprawnej realizacji wniosku o dostęp do informacji publicznej. Zdaniem strony, najbardziej nieczytelne są znak pisma i określenie sprawy, zawierające numery spraw, gdyż będąc osobą krótkowidzącą, nawet po maksymalnym powiększeniu, nie jest w stanie ustalić, czy wybrane znaki to cyfra 5 czy litera S. Jednocześnie w wielu miejscach tekst jest "wytarty", tego typu białe plamy widać wyżej w ostatniej kolumnie. Skan taki nie umożliwia wnioskodawcy odnalezienia szukanej informacji. Skarżący wskazał, że po jego pierwszym wniosku o informację publiczną na temat interwencji funkcjonariuszy, po kilku tygodniach organ odpowiedział, że taka interwencja nie miała miejsca. Wówczas jednak wnioskodawca popełnił oczywistą omyłkę pisarską w numerze miesiąca. Organ nie wykazał jednak zainteresowania w kierunku wyjaśnienia istoty wniosku z oczywistym błędem. Dlatego też obecnie jakość skanów budzi obawy, czy organ umyślnie nie liczy na pomyłkę w ewentualnym powoływaniu się na sprawy w nim wymienione, by w dalszym ciągu unikać udzielenia odpowiedzi w konkretnej sprawie, której wyjaśnienia strona poszukuje. W załączeniu przedstawiono przykładowy fragment wysłanego dokumentu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Wyjaśnić przy tym trzeba, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w ustawie i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt organu administracji, lecz jego brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Z art. 13 u.d.i.p. wynika że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1) a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno-technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma przy tym zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej). Jeżeli zaś wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz", Wolters Kluwer 2016). Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; - zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; - stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie natomiast do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6. W przypadku żądania udzielenia informacji publicznej bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu "u.d.i.p.", a żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego w myśl przepisów tej ustawy. Niesporne w niniejszej sprawie pozostaje, że Komendant Miejski Policji w Kielcach jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), zaś wniosek skarżącego o udostępnienie dziennika korespondencyjnego za 2024 r. (żądany skorowidz rzeczowo-imienny nie był prowadzony w 2024 r.) dotyczy informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jak wynika ze złożonej przez organ dokumentacji przedmiotowy dziennik korespondencyjny (k. 32-33 akt sądowych) został przesłany na adres wnioskodawcy 25 czerwca 2025 r. – w formie 4 plików w formacie pdf (k. 8-143 akt administracyjnych). W odniesieniu do dokonanej przez organ anonimizacji danych, polegającej na usunięciu informacji niepodlegających udostępnieniu (dane osobowe, dane adresowe), należy wskazać że w tym zakresie spełniono wymagania ustawowe ustanowione w art. 5 u.d.i.p. Stosownie do tej regulacji prawnej organ może ograniczyć dostęp do żądanych informacji publicznych np. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (zdanie drugie cyt. przepisu) – z czym nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Ze względu na opisane powyżej ograniczenia – ustanowione przez racjonalnego ustawodawcę – złożony przez stronę wniosek nie mógł zostać załatwiony w oczekiwanej przezeń formie, to jest w "oryginalnej treści, bez przetwarzania", zaś ostateczne udostępnienie przez organ – już po wniesieniu w dniu 10 czerwca 2025 r. skargi – żądanego dziennika korespondencyjnego za 2024r. – w formie zaanonimizowanej – należy uznać za pełną realizację ustawowego prawa do informacji publicznej. Odnosząc się do pisma skarżącego z 27 lipca 2025 r. – w zestawieniu ze skanami przesłanej dokumentacji (k. 8-143 akt administracyjnych) – nie sposób podzielić stanowiska strony co do tego, że przesłana dokumentacja jest nieczytelna i jako taka nie stanowi poprawnej realizacji prawa do dostępu do informacji publicznej. Udostępnione dane z dziennika korespondencyjnego umożliwiają bowiem identyfikację danej sprawy, jako że zawierają wskazanie jednostki organizacyjnej, sprawy i znaku pisma, pozycji kartoteki oraz właściwej komórki Policji, również tej do której przekazano dalej sprawę. Odnośnie zarzutów skarżącego, że jest osobą krótkowidzącą, wyjaśnić trzeba, że organ – udostępniając informację publiczną – przyjmuje pewien obiektywny standard wzroku wnioskodawcy. W tym kontekście – jako że przesłane dane są możliwe do odczytania dla przeciętnego odbiorcy – nie budzi wątpliwości prawidłowość działania organu w tym zakresie. Nie sposób przy tym kwestionować zastosowania mniejszej czcionki w udostępnianym skanie – w sytuacji, gdy przesłana dokumentacja liczyła aż 115 stron. Ubocznie wskazać trzeba, że udostępnione skany żądanej dokumentacji są technicznie możliwe do powiększenia na ekranie urządzenia odbiorczego, o czym skarżący – żądający odpowiedzi w formie elektronicznej – powinien wiedzieć. Mając na uwadze, że zawarte w skardze żądanie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z 24 lutego 2025 r. stało się bezprzedmiotowe – Sąd orzekł o umorzeniu niniejszego postępowania, dotyczącego bezczynności organu – na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a (pkt I wyroku). W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy z dnia orzekania. Nie można zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r. o sygn. akt I OSK 1789/16, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA). Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu, do jakiej doszło – wbrew wymogom art. 13 ust. 1 u.d.i.p. – wobec opóźnienia (które ustało 25 czerwca 2025 r.) w udostępnieniu żądanej wnioskiem z 24 lutego 2025 r. informacji publicznej – miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II wyroku. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której odpowiedzi na wniosek strony udzielono z ponad trzymiesięcznym uchybieniem ustawowego terminu – dopiero po podjęciu przez wnioskodawcę interwencji, jaką było złożenie skargi do tut. Sądu (data wpływu do organu - 10 czerwca 2025 r.). Podkreślenia wymaga, że bezczynność organu nie była usprawiedliwiona, gdyż wskazywane w odpowiedzi na skargę przyczyny: - organizacyjne – wynikające z ówczesnej zmiany organizacyjnej na stanowisku Komendanta Miejskiego Policji w Kielcach, - techniczne, to jest przekazanie skargi drogą elektroniczną – na imienną skrzynkę pracownika urzędu (który wyłącznie miał do niej dostęp), nieobecnego wówczas z powodów służbowych, nie mogą stanowić usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Organ zawsze bowiem jest zobowiązany do takiej organizacji pracy, aby podołać nałożonym przez ustawodawcę obowiązkom bez nieuzasadnionego przedłużenia terminów załatwienia spraw, a okoliczności związane w szczególności z brakiem zabezpieczenia dostatecznej obsady kadrowej, zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiednim zorganizowaniem postępowania administracyjnego, obciążają w całości organ i nie mogą być przerzucane na strony postępowania. Co się zaś tyczy oddalenia skargi w pozostałym zakresie – to orzeczono w tym przedmiocie w pkt III wyroku, mając na uwadze sformułowane w skardze wnioski o nałożenie na organ grzywny i zasądzenia na rzecz skarżącego żądanego "zadośćuczynienia za utracony czas w wysokości 2000 zł". Skoro skarżący domagał się "nałożenia na organ grzywny w celu przymuszenia do działania", a Komendant Miejski Policji w Kielcach w dacie wydania wyroku nie pozostawał już w bezczynności to brak było podstaw do wymierzenia grzywny – zwłaszcza że takie orzeczenie jest pozostawione do uznania Sądu przez racjonalnego ustawodawcę, który nie przewidział w tym zakresie żadnych konkretnych przesłanek. Z analogicznych powodów, również na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., orzeczono w odniesieniu do żądania przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (określonej w skardze jako "zadośćuczynienie"), mając na uwadze że obowiązujące przepisy nie przewidują żadnej formy rekompensaty za sam utracony czas, zaś skarżący nie przedstawił jakichkolwiek innych, dodatkowych okoliczności przemawiających za zasadnością jego wniosku, w szczególności konkretnej szkody, jaką wywołała niewiele ponad trzymiesięczna bezczynność organu. Ponadto, obecnie – wobec udzielenia żądanej odpowiedzi – nie zachodzi już potrzeba dyscyplinowania organu. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie IV wyroku, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., mając na uwadze wysokość uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu sądowego (100 zł).