II SAB/Ke 53/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. D. na bezczynność Wójta Gminy Obrazów w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych p o s t a n a w i a : I. odrzucić skargę; II. zwrócić S. D. kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną jako wpis sądowy od skargi. W dniu 19 lutego 2024 r. S. D. (zwany dalej "stroną" bądź "skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Wójta Gminy Obrazów w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych – ze względu na brak podjęcia działań na skutek zgłoszonego naruszenia stosunków wodnych w miejscowości [...] – przy jednoczesnym naruszeniu interesu prawnego skarżącego jako właściciela działek o nr ewid. A i B, położonych przy drodze powiatowej o nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że przed ww. organem toczyło się już postępowanie administracyjne o naruszenie stosunków wodnych na szkodę skarżącego. Z racji tego, że zobowiązany do usunięcia naruszeń nie usuwał wytworzonego przez siebie wzdłuż ww. drogi powiatowej wału, doszło do postępowania egzekucyjnego w administracji. Po przeprowadzonych w marcu 2023 r. oględzinach przedstawiciel organu w protokole naniósł zapis, że wał dalej istnieje. Po jakimś czasie, bez żadnego uprzedzenia strona otrzymała z Urzędu Gminy Obrazów pismo z informacją, że postępowanie egzekucyjne zostało zakończone, gdyż były wykonywane w tym miejscu prace przez zarządcę drogi – w rezultacie czego Wójt Gminy Obrazów uznał, że zobowiązanie zostało wykonane. Wobec stwierdzenia przez skarżącego dalszego zalewania jego działki, spływania wód opadowych z drogi w kierunku jego nieruchomości i wytwarzania rowku, który uszkadza przebieg granicy, strona zwróciła się 7 sierpnia 2023 r. do Urzędu Gminy Obrazów z pismem w tym zakresie – które nie stanowiło kontynuacji poprzedniego postępowania w zakresie Prawa wodnego oraz postępowania egzekucyjnego w administracji, ale stanowiło zgłoszenie powodowania na działkach o nr ewid. A i B szkód wodnych oraz wniosek o przeprowadzenie przez Urząd oględzin w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne. W odpowiedzi z 21 sierpnia 2023 r. poinformowano stronę, że sprawa ma charakter już zamknięty, co było zabiegiem celowym, gdyż skarżący zawiadomił o zupełnie nowym zdarzeniu na tym samym terenie, nie podając iż zalewanie następuje na skutek usypania wału, czy dalszego jego istnienia, uznając że Urząd jako organ odpowiedzialny w tym zakresie podejmie stosowne kroki. Kolejne pisma ze strony Urzędu również mylnie bądź celowo, aby zamknąć skarżącemu drogę, zostały potraktowane w ramach zakończonej już sprawy. Również pismo Urzędu Gminy Obrazów z 6 listopada 2023 r. (także włączone do poprzedniej sprawy), które jest niezwykle lakoniczne, w swej treści wymijające i mało precyzyjne, świadczy o braku należytego wykonania obowiązków po stronie Urzędu i zbagatelizowania problemu i dowodzi braku podjęcia jakichkolwiek działań - oględzin w terenie, celem naocznego stwierdzenia stanu faktycznego. Na skutek tego zgłoszenia Urząd zwrócił się do zarządcy drogi – Zarządu Dróg Powiatowych w Sandomierzu o udzielenie informacji, czy na drodze [...] były wykonywane jakiekolwiek prace, które mogłyby powodować naruszenie stosunków wodnych (pismo z 28 września 2023 r.), sugerując tym samym, również bez oględzin terenu, że podmiotem odpowiedzialnym za zaistniały stan rzeczy jest zarządca, który niewłaściwie przeprowadził remont drogi. W odpowiedzi na powyższe Zarząd Dróg Powiatowych w Sandomierzu poinformował Urząd, że takich prac nie czynił, co wynika ze skierowanego do strony pisma Urzędu Gminy z 6 listopada 2023r. W odpowiedzi na pismo strony z 11 stycznia 2024 r. Urząd Gminy podał jakoby sprawa przedmiotowa została zakończona, gdyż uprzednio dotyczyła tego samego kierunku, miejsca, spływu wód opadowych i sporu sąsiedzkiego. Tymczasem, zdaniem skarżącego, od czasu ostatnich oględzin w terenie mogło dojść do innych, czy podobnych zdarzeń powodujących zakłócenie stosunków wodnych i Urząd winien dokonać ustaleń w tym zakresie, zaś brak podjęcia działań powoduje jego bezczynność. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że sprawa naruszenia stosunków wodnych związana ze sporem sąsiedzkim w analizowanym miejscu jest od lat znana pracownikom Urzędu Gminy w Obrazowie, Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Kielcach (dalej "SKO") i tut. Sadowi, gdyż wszystkie te organy i sąd zajmowały się nią niejednokrotnie. W 2023 roku biegły hydrolog ostatecznie przyczynił się do zamknięcia sprawy w tym zakresie, wobec czego jednoznacznie wskazano stronie, że sprawa naruszenia stosunków wodnych w rzeczonym miejscu została ostatecznie i prawomocnie zakończona. Skoro strona domaga się ustalenia tego samego, w tym samym zakresie i na tym samym terenie, co dopiero co zakończona decyzją sprawa, to wezwano do wskazania podstaw, zgodnie z którymi można byłoby ponownie procedować tą samą sprawę, w ogóle wszcząć postępowanie. Tymczasem skarżący takich informacji nie przedstawił, co nie znaczy, że doszło do bezczynności organu. Jak tylko skarżący jakkolwiek uzasadni swoje stanowisko względem dopiero co zakończonej sprawy - w tym samym zakresie - niezbędne czynności zostaną podjęte. Natomiast animozje sąsiedzkie nie mogą być przyczyną do angażowania pracowników Urzędu Gminy i publicznych środków w bezrefleksyjnym mnożeniu wizji w terenie i pokrywania kosztów opinii biegłych z publicznych środków. Zarządzeniem z 25 marca 2024 r. Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dowodu, że przed wniesieniem skargi strona wniosła do organu wyższego stopnia ponaglenie w sprawie bezczynności Wójta Gminy Obrazów (art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej "p.p.s.a.", w zw. z art. 37 § 3 pkt 1 K.p.a.) – w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). W odpowiedzi, w zakresie dotyczącym ww. wezwania, skarżący nadesłał decyzję Wójta Gminy Obrazów z dnia 28 lutego 2020 r., skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Wójta Gminy Obrazów z 6 września 2022 r. i z 17 lutego 2023 r., postanowienia SKO z 27 września 2022 r. i 6 marca 2023 r., wydane na podstawie art. 6 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst Dz. U. z 2022r., poz. 479 ze zm.), skargę do SKO z 30 marca 2023 r., pismo SKO z 9 maja 2023 r., pismo Rady Gminy w Obrazowie z 13 lipca 2023 r. wraz z uchwałą z 28 czerwca 2023 r., skargę na uchwałę Rady Gminy w Obrazowie z 10 października 2023 r. skierowaną do Wojewody Świętokrzyskiego, pismo Wojewody Świętokrzyskiego z 16 października 2023 r. Jednocześnie uiszczono wpis sądowy w kwocie 100 zł (k. 96). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania tryb zaskarżenia został określony w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) i wiąże się z koniecznością uprzedniego wniesienia ponaglenia (uprzednio zażalenia) do organu wyższego stopnia. W postanowieniu z 2 września 2020 r. o sygn. akt II OSK 3732/18 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wniesienie ponaglenia ustawodawca łączy ze stanem zawisłości sprawy w danej instancji i przez to trzeba je rozumieć jako środek służący do zwalczania przewlekłości działania organu i tym samym finalnego zakończenia postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu strona nadesłała m.in.: - postanowienie SKO z 27 września 2022 r., którym uznano za uzasadnioną skargę strony na bezczynność wierzyciela - Wójta Gminy Obrazów w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w związku z uchylaniem się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku określonego w decyzji Wójta Gminy Obrazów z 28 lutego 2020 r., wyznaczono temu organowi dodatkowy termin do podjęcia tych czynności do dnia 31 października 2022 r. oraz zarządzono wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych załatwienia sprawy w terminie, stwierdzając że bezczynność wierzyciela nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (k. 52); - postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 6 marca 2023 r., którym po rozpatrzeniu ponaglenia strony, uznano za uzasadnioną skargę na bezczynność wierzyciela Wójta Gminy Obrazów w podejmowaniu czynności, zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych i wyznaczono Wójtowi Gminy Obrazów dodatkowy termin do podjęcia tych czynności do dnia 2 kwietnia 2023 r., zarządzając wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, z jednoczesnym stwierdzeniem, że bezczynność wierzyciela nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (k. 71). Oba ww. postanowienia zostały wydane na podstawie art. 6 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst Dz.U. z 2022r., poz. 479 ze zm.), zgodnie z którym na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności, o których mowa w § 1, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Poza tym skarżący nadesłał decyzję Wójta Gminy Obrazów z dnia 28 lutego 2020 r., skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Wójta Gminy Obrazów z 6 września 2022 r. i z 17 lutego 2023 r., skargę do SKO z 30 marca 2023 r., pismo SKO z 9 maja 2023 r., pismo Rady Gminy w Obrazowie z 13 lipca 2023 r. wraz z uchwałą z 28 czerwca 2023 r., skargę na uchwałę Rady Gminy w Obrazowie z 10 października 2023 r. skierowaną do Wojewody Świętokrzyskiego, pismo Wojewody Świętokrzyskiego z 16 października 2023 r. Analizując szczegółową treść uzasadnienia wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie sposób jednak uznać, aby przed wniesieniem skargi strona – stosownie do skierowanego doń wezwania – złożyła ponaglenie, o jakim mowa w cyt. przepisach, dotyczące obecnie zarzucanej bezczynności Wójta Gminy Obrazów. Skarżący wyraźnie bowiem wskazał – i zostało to jednoznacznie uwypuklone w całej treści skargi – że "wobec stwierdzenia dalszego zalewania jego działki" zwrócił się do Urzędu Gminy Obrazów z pismem w tym zakresie – "które nie stanowiło kontynuacji poprzedniego postępowania w zakresie Prawa wodnego oraz postępowania egzekucyjnego w administracji, ale stanowiło zgłoszenie powodowania na działkach o nr ewid. A i B szkód wodnych oraz wniosek o przeprowadzenie przez Urząd oględzin w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne". Zdaniem skarżącego, złożone zawiadomienie dotyczyło "zupełnie nowego zdarzenia na tym samym terenie". Podkreślił on, że jego zgłoszenie zostało błędnie przypisane do sprawy administracyjnej już zakończonej, zaś mimo tego że sytuacja dotyczy tego samego miejsca, jej okoliczności są inne. Ów wniosek wszczynający nowe postępowanie skarżący złożył 7 sierpnia 2023 r. "w związku z zakłóceniem stosunków wodnych na działce sąsiedniej za szkodą dla moich działek" (k. 1 akt administracyjnych). W późniejszej korespondencji z organem także potwierdzał, że jest to pierwsze pismo w sprawie i całkowicie nowy wniosek. Skarżący odnotował fakt poinformowania przez organ o tym "jakoby sprawa przedmiotowa została zakończona, gdyż uprzednio dotyczyła tego samego kierunku, miejsca, spływu wód opadowych i sporu sąsiedzkiego", argumentując że od czasu ostatnich oględzin w terenie mogło dojść do innych, czy podobnych zdarzeń powodujących zakłócenie stosunków wodnych – wobec czego organ winien dokonać ustaleń w tym zakresie, zaś brak podjęcia działań (w tym ostatnim zakresie) powoduje jego bezczynność. W konsekwencji należało przyjąć, że strona – pomimo stosownego wezwania i pouczenia o rygorze odrzucenia skargi w razie zaniechania wykonania wskazanych w wezwaniu czynności – nie przedstawiła w wyznaczonym przez Sąd terminie dowodów potwierdzających, że przed wniesieniem skargi kwestionującej bezczynność Wójta Gminy Obrazów w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych w sprawie, której dotyczy ww. wniosek z 7 sierpnia 2023 r., zostało złożone ponaglenie, wymagane przez art. 52 § 1, 2 w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a. Żadne z nadesłanych pism i dokumentów nie potwierdza wniesienia takiego ponaglenia do SKO jako organu wyższego stopnia, po dacie złożenia wniosku inicjującego postępowanie, tj. po 7 sierpnia 2023 r. Złożenie ponaglenia nie znajduje potwierdzenia także w aktach postępowania. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono w pkt II postanowienia – na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.