II SAB/Ke 65/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Agnieszka Banach, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lipca 2024 r. sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Wójta Gminy Sadowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej finansowania remontu pomieszczeń I. zobowiązuje Wójta Gminy Sadowie do rozpatrzenia wniosku J. P. z dnia 26 stycznia 2024 r., w terminie 14 dni od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że Wójt Gminy Sadowie dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wójta Gminy Sadowie na rzecz J. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W piśmie z 26 lutego 2024 r. J. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Wójta Gminy Sadowie, argumentując że wnioskiem z 26 stycznia 2024 r. zwróciła się do tego organu o udzielenie informacji publicznej dotyczącej "finansowania przez Gminę Sadowię remontu pomieszczeń na ten konkretny salon/zakład fryzjerski znajdujący się w budynku Ośrodka Zdrowia", "faktur/rachunków potwierdzających poniesienie kosztów remontu przystosowania pomieszczeń wraz z klasyfikacją budżetową z jakich środków był realizowany wydatek" – co pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi, pomimo upływu terminu z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej: "u.d.i.p.". Wskutek zaistniałej bezczynności organu skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji; 2. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek; 3. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskiwania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, poprzez błędne uznanie, że przedmiotem złożonego wniosku było udostępnienie informacji przetworzonej; 4. art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji, poprzez niezastosowanie, skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej w przypadku ograniczenia prawa do informacji. Wobec powyższego skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do niezwłocznego załatwienia wniosku, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Sadowie wniósł o jej oddalenie, argumentując że skarżąca jest osobą, która wielokrotnie, wręcz regularnie, wnioskowała o udostępnienie informacji publicznych, składając po kilka wniosków w ciągu jednego dnia do Urzędu Gminy w Sadowiu. W dniu 26 stycznia 2024 r. strona złożyła w sumie aż 7 takich wniosków, a 26 lutego 2024 r. wniosła 8 skarg na bezczynność organu. W tym kontekście, złożony w niniejszej sprawie wniosek, którego dotyczy skarga, należy uznać za nadużywanie prawa do informacji publicznej. Kierowanie takich wniosków przez skarżącą, w ocenie organu, nie ma na celu faktycznej kontroli władzy publicznej i jawności życia publicznego, a służy jedynie osiągnięciu prywatnych celów i "udręczeniu" adresata. Skarżąca, począwszy od lutego 2023 r., generuje liczne wnioski o udostępnienie informacji publicznej, a liczba tych wniosków na przestrzeni 2023-2024 r. stanowi próbę sparaliżowania działania organu. Zdaniem organu, istotną kwestią przemawiającą za nadużywaniem prawa do informacji publicznej ze strony skarżącej jest również to, że matka skarżącej jest byłym pracownikiem Urzędu Gminy w Sadowiu, która w lutym 2023 r. otrzymała przeniesienie na inne stanowisko urzędnicze – czego konsekwencją było skierowane przezeń powództwo dotyczące wypowiedzenia warunków pracy i płacy przeciwko UG Sadowie. Następnie, w ślad za powództwem w sporze pracowniczym, do organu zaczęły wpływać liczne wnioski o udostępnienie informacji publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1–7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest przy tym konieczne uprzednie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenie. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a., Sąd: - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; - zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; - stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Wójt Gminy Sadowie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, jest bowiem organem władzy publicznej, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Przechodząc z kolei do oceny charakteru żądanej informacji, należy podnieść, że w ocenie Sądu żądane przez skarżącą wnioskiem z 26 stycznia 2024 r. informacje dotyczące finansowania przez Gminę Sadowię remontu pomieszczeń przeznaczonych na salon/zakład fryzjerski, znajdujący się w budynku Ośrodka Zdrowia oraz udostępnienie faktur/rachunków potwierdzających poniesienie kosztów remontu przystosowania pomieszczeń wraz z klasyfikacją budżetową, z jakich środków był realizowany, wydatek stanowią informację publiczną. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Stosownie do treści art. 6 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f). Informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Każda informacja o środkach wydatkowanych przez organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne stanowi więc informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie omawianej ustawy. Skoro zatem wniosek skarżącej dotyczył informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie: - udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.); - w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). - odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następuje w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). W tym miejscu podkreślić trzeba, że bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w powyższych przepisach i nie udostępnia informacji publicznej, ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, w której Wójt Gminy Sadowie w żaden sposób nie odpowiedział na ww. wniosek z 26 stycznia 2024 r. (okoliczność niesporna), pozostając tym samym w bezczynności. Mając na uwadze, że przedmiotowy wniosek wpłynął do Urzędu Gminy w Sadowiu 30 stycznia 2024 r., należy stwierdzić, ze organ był zobowiązany zastosować ogólne zasady dotyczące terminów załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej określonych w u.d.i.p. – którym uchybił, co trafnie podniosła skarżąca. Nie czyni bezskutecznym zarzutu bezczynności powoływanie się przez organ na nadużywanie przez stronę prawa do informacji. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że powyższa okoliczność została wskazana dopiero w odpowiedzi na skargę, a wyjaśnienia udzielane Sądowi nie mogą zastąpić obowiązku organu do ustosunkowania się – w sposób wynikający z u.d.i.p. – do wniosku strony. Ubocznie należy podkreślić, że odmowa udostępnienia informacji publicznej, dokonana – z uwagi na złożenie wniosku w celu niedającym się pogodzić z istotą prawa dostępu do informacji publicznej – musi mieć charakter wyjątkowy, ograniczający się tylko do rażących, jaskrawych i jednoznacznych przykładów nadużywania przez obywateli praw wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dlatego też okoliczności świadczące o nadużyciu prawa do informacji publicznej muszą w sposób niebudzący wątpliwości znajdować potwierdzenie w konkretnych okolicznościach danej sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie Wójt Gminy Sadowie – pomimo sformułowania tezy o nadużyciu prawa do informacji publicznej – nie wykazał w przekonywujący sposób okoliczności mogących uzasadniać taki pogląd. W odpowiedzi na skargę organ podał, że duża liczba składanych przez stronę wniosków stanowi próbę sparaliżowania działania organu oraz jest konsekwencją sporu pracowniczego pomiędzy organem a matką skarżącej – byłej pracownicy Urzędu Gminy Sadowie. W tym zakresie Sąd podziela w całości stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 19 czerwca 2024 r. o sygn. akt II SAB/Ke 55/24, odnoszące się do identycznej argumentacji organu. Twierdzenia podnoszone w odpowiedzi na skargę mają bowiem charakter jedynie ogólnej opinii. Nie przedstawiono zestawienia faktów – w tym dat oraz treści wniosków – które w ocenie organu świadczą o nadużyciu przez skarżącą prawa dostępu do informacji publicznej. Takie zestawienie było o tyle istotne, że organ powołuje się – konkretnie – jedynie na złożenie w tym samym dniu 26 stycznia 2024r. 7 wniosków – co samo w sobie zasadniczo nie potwierdza tezy, że ich załatwienie może spowodować trudności w funkcjonowaniu Urzędu Gminy w Sadowiu. Organ winien wyjaśnić dlaczego załatwienie tylu wniosków, w konkretnych okolicznościach sprawy, może spowodować takie trudności. Ponadto, organ nie wykazał też w żaden sposób koincydencji czasowej pomiędzy sprawą pracowniczą matki skarżącej a składanymi wnioskami. Reasumując, odmowa udzielenia informacji publicznej z powołaniem się na nadużycie prawa może nastąpić, jeżeli okoliczności sprawy jasno i bez potrzeby głębszej analizy jednoznacznie świadczą o tym, że działanie wnioskodawcy – choć formalnie podjęte na podstawie przepisów u.d.i.p. – faktycznie zmierzało do celu sprzecznego z legitymowanym prawnie celem tej ustawy. W niniejszej sprawie organ – który w żaden sposób nie odpowiedział na złożony przez skarżącą wniosek o udostępnienie informacji publicznej – okoliczności tych nie wykazał. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i art. 286 § 1 i 2 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącej z 26 stycznia 2024 r. dotyczącego finansowania przez Gminę Sadowie remontu pomieszczeń – w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie II wyroku – na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Oceniając tę kwestię uwzględniono okoliczność, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w sytuacji oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Natomiast w niniejszej sprawie nie sposób dopatrzyć się w działaniu organu rażącego naruszenia prawa. Bezczynność wynikała bowiem z przyjęcia, że doszło do nadużycia prawa poprzez żądanie udostępnienia przez skarżącą informacji jedynie z pobudek osobistych. W tym kontekście omawiana bezczynność nie była wynikiem kwestionowania konstytucyjnego prawa do uzyskiwania informacji o działalności władzy publicznej, czy też wyrazem złej woli organu. Należy zarazem podkreślić, że regulacje u.d.i.p. –w zależności od uwarunkowań konkretnego stanu faktycznego – mogą powodować (i niejednokrotnie powodują) wątpliwości interpretacyjne. O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego, na które złożył się wpisu od skargi w wysokości 100 zł, Sąd orzekł w punkcie III wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.