II SAB/Ke 75/24
WyrokWSA w Kielcach2024-08-21
Skład orzekający: Beata Ziomek, Agnieszka Banach, Krzysztof Armański
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności, polegająca na pozostawieniu wniosku bez rozpoznania z powodu nieprzedłożenia przez wnioskodawcę oceny psychologicznej, stanowi podstawę do uwzględnienia skargi na bezczynność?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pozostawienie wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności bez rozpoznania z powodu nieprzedłożenia oceny psychologicznej było nieuprawnione, ponieważ organ dysponuje środkami umożliwiającymi dokonanie takiej oceny we własnym zakresie lub poprzez skierowanie na badanie specjalistyczne. W związku z tym organ dopuścił się bezczynności. Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie 2 miesięcy, stwierdził bezczynność, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, i oddalił skargę w pozostałej części.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Po uzupełnieniu braków formalnych i medycznych, organ pozostawił wniosek bez rozpoznania z powodu nieprzedłożenia przez skarżącego aktualnej oceny psychologicznej. Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu, domagając się zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, zasądzenia sumy pieniężnej i grzywny. Organ w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi, wskazując na brak uzupełnienia wymaganej dokumentacji.Rozstrzygnięcie
Sąd zobowiązał Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Sandomierzu do rozpoznania wniosku R.S. z dnia 6 marca 2024 r. o ustalenie stopnia niepełnosprawności w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; oddalił skargę w pozostałej części.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Sandomierzu w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności I. zobowiązuje Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Sandomierzu do rozpoznania wniosku R.S. z dnia 6 marca 2024 r. o ustalenie stopnia niepełnosprawności – w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części.
W piśmie z 6 maja 2024 r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach R. S. zaskarżył bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Sandomierzu (zwany też dalej "Zespołem") w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wskazał, że w dniu 6 marca 2024 r. złożył wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Został wezwany do uzupełnienia braków wniosku, które uzupełnił w terminie. W piśmie skierowanym do organu wyjaśnił, że nie posiada aktualnej oceny psychologicznej, gdyż nie znajduje się pod opieką psychologa, a jedynie pod opieką psychiatry z Poradni Zdrowia Psychicznego, który diagnozuje go również psychologicznie. Historię choroby z Poradni Zdrowia Psychicznego załączył, zawiera ona również (podobnie jak zaświadczenie o stanie zdrowia) aktualną ocenę psychologiczną. Ponaglenie zostało złożone 19 kwietnia 2024 r. za pośrednictwem Starostwa Powiatowego w Sandomierzu. Skarżący wniósł o zobligowanie organu do zakończenia postępowania i o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej oraz grzywny od organu. Dodał, że brak statusu i rozpoznania wniosku skazuje go na ponoszenie pełnych opłat, których nie ponosiłby gdyby wniosek został rozpoznany w terminie. Jest osobą o obniżonej inteligencji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że w dniu 6 marca 2024 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Tego samego dnia wezwano go do usunięcia braków formalnych, tj. uzupełnienia danych we wniosku oraz w zaświadczeniu lekarskim. Braki te zostały uzupełnione w dniu 22 marca 2024 r. Z kolei po przeprowadzonej weryfikacji dokumentacji medycznej w dniu 22 marca 2024 r. zawiadomiono wnioskodawcę o konieczności uzupełnienia tej dokumentacji poprzez złożenie historii choroby z Poradni Zdrowia Psychicznego oraz aktualnej oceny psychologicznej, z terminem do dnia 12 kwietnia 2024 r. W dniu 5 kwietnia 2024 r. dostarczona została historia choroby z Poradni Zdrowia Psychicznego, natomiast nie została doręczona aktualna ocena psychologiczna. Historia choroby z Poradni Zdrowia Psychicznego nie zawiera aktualnej oceny psychologicznej. Zawiadomieniem z dnia 22 marca 2024 r. pouczono skarżącego, że w przypadku braku możliwości złożenia dokumentacji w terminie określonym w zawiadomieniu należy wystąpić z prośbą o zawieszenie postępowania do czasu uzupełnienia żądanej dokumentacji podając datę i przyczynę zwłoki w jej dostarczeniu, oraz że nieuzupełnienie dokumentacji w terminie określonym w zawiadomieniu oraz niewystąpienie z prośbą o zawieszenie postępowania do czasu jej uzupełnienia spowoduje zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857), zwanego dalej "rozporządzeniem z 15 lipca 2003 r.", pozostawienie wniosku bez rozpoznania. R. S. nie skorzystał z możliwości zawieszenia postępowania. Informowano go również o możliwości skorzystania z przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2023 r. poz. 2768). W związku z tym, zawiadomieniem z dnia 19 kwietnia 2024 r. poinformowano ww. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, a postępowanie o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zostało zakończone. W dniu 23 kwietnia 2024 r., po wysłaniu zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, wpłynęło ponaglenie, w którym skarżący poinformował, że nie posiada aktualnej oceny psychologicznej. Akta sprawy wraz z odpowiedzią przesłano do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Aktualnie Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Sandomierzu oczekuje na rozstrzygnięcie i zwrot oryginału akt sprawy z Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Kielcach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie była bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Sandomierzu w sprawie rozpoznania wniosku R. S. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że wprawdzie skarżący zarzucił organowi zarówno bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania, jednak Sąd przyjął, że przedmiotem skargi jest w istocie bezczynność organu. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmuje bowiem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W niniejszym przypadku organ pismem z dnia 19 kwietnia 2024 r. poinformował skarżącego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania uznając tym samym, że sprawa została zakończona. Nie mamy więc do czynienia z przewlekłym prowadzeniem postępowania, a ewentualnie z bezczynnością organu, co zostanie niżej wykazane.
Bezczynność ta miała polegać na wadliwym – w ocenie skarżącego – pozostawieniu bez rozpoznania jego wniosku. Podstawą prawną tej czynności był przepis § 6 ust. 5 powołanego wyżej rozporządzenia z 15 lipca 2003 r.
Należy w związku z tym wyjaśnić, że problem kognicji sądów administracyjnych w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy był rozstrzygany w judykaturze w różny sposób. Przykładowo postanowieniami z 28 listopada 2017 r. w sprawie IV SAB/Wa 105/17 i z 15 lipca 2021 r. odpowiednio WSA w Warszawie i WSA w Gdańsku odrzuciły skargi na bezczynność Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności uznając, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela jednak tę linię orzecznictwa, która przyjmuje, że droga sądowa przed sądem administracyjnym jest w tego rodzaju sprawach dopuszczalna. Co prawda, jak wynika z art. 6c ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1977 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2024 poz. 44 ze zm.), dalej jako "ustawa o rehabilitacji", sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, w ramach których mieszczą się sprawy dotyczące orzekania o stopniu niepełnosprawności i wydawane w takich sprawach orzeczenia, podlegają kontroli sądów powszechnych, tj. sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, jednak ww. przepis jest przepisem szczególnym wyłączającym kontrolę sądu administracyjnego nad orzeczeniami wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności jedynie w zakresie orzeczeń merytorycznych wydawanych w przedmiocie niepełnosprawności, odnoszących się do kwestii zakwalifikowania określonej osoby do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub odmowy zaliczenia do niepełnosprawności. Ponieważ zaś z mocy art. 66 ustawy o rehabilitacji, w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się między innymi Kodeks postępowania administracyjnego, to odnośnie postanowień "procesowych" wydawanych w toku postępowania, stosuje się właśnie K.p.a. Dlatego również bezczynność zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności w przedmiocie rozpoznawania wniosków dotyczących wydania orzeczenia o niepełnosprawności, podlega kognicji sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki: WSA w Kielcach z 4 lipca 2019 r., sygn. II SAB/Ke 25/19, WSA w Gliwicach z 18 sierpnia 2016 r., sygn. IV SAB/Gl 30/16, WSA w Rzeszowie z 21 stycznia 2020 r., sygn. II SAB/Rz 120/19, WSA w Gdańsku z 27 października 2022 r., sygn. III SAB/Gd 76/22, WSA w Krakowie z 31 sierpnia 2023 r., sygn. III SAB/Kr 29/23).
Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Oznacza to, że celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) albo do dokonania czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony.
W zakresie dopuszczalności przedmiotowej skargi wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 ustawy p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Jak stanowi art. 52 § 2 ustawy p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z treści powyższego przepisu wynika, że przesłanka dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania sprowadza się do tego, że skarżący obowiązany jest, przed wniesieniem skargi, do wyczerpania środków prawnych przewidzianych w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., tzn. winien wnieść ponaglenie, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
W powyższym kontekście skarga w niniejszej sprawie jest dopuszczalna, bowiem przed wniesieniem skargi do tut. Sądu skarżący wniósł do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności ponaglenie (k. 18 akt sprawy).
Przechodząc do kwestii merytorycznych należy podkreślić, że naczelna zasada postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 12 K.p.a., stanowi, że organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie z art. 35 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.).
Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy – w ustalonym przepisami terminie – organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.
Zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r., który w rozpatrywanym przypadku był podstawą prawną pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpoznania, jeżeli przedłożona wraz z wnioskiem dokumentacja, o której mowa w ust. 2 i 3, jest niewystarczająca do wydania orzeczenia o niepełnosprawności, stopniu niepełnosprawności lub o wskazaniach do ulg i uprawnień, przewodniczący powiatowego zespołu zawiadamia na piśmie osobę zainteresowaną lub przedstawiciela ustawowego dziecka o konieczności jej uzupełnienia oraz wyznacza termin złożenia brakującej dokumentacji z pouczeniem, że nieuzupełnienie jej w określonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
Na gruncie przewidującego analogiczne rozwiązanie art. 64 § 2 K.p.a. przyjmuje się, że bezpodstawne pozostawienie podania bez rozpoznania oznacza, że organ administracji publicznej właściwy w sprawie, której dotyczy podanie, pozostaje bezczynny i na tę jego bezczynność służy skarga do sądu administracyjnego (por. m.in. uchwałę 7 sędziów NSA z 3 września 2013 r., sygn. I OPS 2/13). Zasada ta znajduje zastosowanie także na gruncie przepisów ustawy o rehabilitacji (wyrok WSA w Kielcach z 4 lipca 2019 r., sygn. II SAB/Ke 25/19).
Celem wezwania do usunięcia braków dokumentacji pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpoznania jest przymuszenie strony do przedstawienia określonych materiałów, bez których organ nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 10 października 2019 r., sygn. I OSK 224/18). Nieuzupełnienie braków ma zatem uniemożliwiać organowi nadanie sprawie dalszego biegu i jej merytoryczne załatwienie. W ocenie Sądu taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na zawiadomienie o konieczności uzupełnienia dokumentacji medycznej (w postaci historii choroby z Poradni Zdrowia Psychicznego i aktualnej oceny psychologicznej) z dnia 22 marca 2024 r. – wystosowane na podstawie § 6 ust. 5 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r. pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania – skarżący przedłożył historię choroby z Poradni Zdrowia Psychicznego, wyjaśniając w piśmie z 18 kwietnia 2024 r. (jednocześnie data wpływu do Starostwa Powiatowego w Sandomierzu), że nie posiada oceny psychologicznej, nie znajduje się pod opieką psychologa, a jedynie pod opieką psychiatry z Poradni Zdrowia Psychicznego, który diagnozuje go również psychologicznie. Poza tym – jak podniósł – również zaświadczenie o stanie zdrowia zawiera aktualną ocenę psychologiczną.
Pomijając fakt, że – jak wskazuje organ – historia choroby z Poradni Zdrowia Psychicznego nie zawiera aktualnej oceny psychologicznej, należy zwrócić uwagę, że zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r. do wniosku o wydanie orzeczenia, o którym mowa w § 2 pkt 1 i 2, dołącza się dokumentację medyczną, w tym zaświadczenie lekarskie określone w § 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, wydane nie wcześniej niż na 30 dni przed dniem złożenia wniosku, oraz inne dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przepis ten należy w ocenie Sądu odczytywać w powiązaniu z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r., z którego wynika, że przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności osoby, która ukończyła 16 rok życia, zwanej dalej "osobą zainteresowaną", bierze się pod uwagę zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących potwierdzone aktualnymi wynikami badań diagnostycznych, wydane przez lekarza, pod którego opieką lekarską znajduje się osoba zainteresowana, oraz inne posiadane dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie stopnia niepełnosprawności.
Jak dalej wynika z § 18 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r., członkami powiatowego (oraz wojewódzkiego) zespołu są m.in. psycholodzy, zaś zgodnie z § 20 pkt 2 tego samego rozporządzenia członkowie powiatowego i wojewódzkiego zespołu, o których mowa w § 18 ust. 1 pkt 3-7, biorący udział w posiedzeniu składu orzekającego, zgodnie ze specjalnością sporządzają oceny, w których określają w szczególności – psycholog: występowanie dysfunkcji psychicznych warunkujących trudności w samodzielnym funkcjonowaniu, z uwzględnieniem zaburzeń w zakresie procesów poznawczych oraz emocjonalno-motywacyjnych, poziom inteligencji, zaburzenia zachowania werbalnego oraz ruchowego, zaburzenia w interakcjach interpersonalnych, poziom krytycyzmu i samokrytycyzmu, występowanie ograniczeń, odpowiednio do wieku, w zakresie umiejętności przystosowawczych, z uwzględnieniem: zdolności do samoobsługi, samodzielnego zaspokajania własnych potrzeb i uspołecznienia. Co więcej, stosownie do art. 6b¹ ust. 1 ustawy o rehabilitacji, w wojewódzkim zespole przeprowadza się specjalistyczne badania, w tym psychologiczne, zwane dalej "badaniami", osób ubiegających się o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, na podstawie skierowań wystawionych odpowiednio przez lekarzy lub psychologów członków zespołów orzekających o niepełnosprawności. Szczegóły w tym zakresie reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 18 grudnia 2007 r. w sprawie wykonywania badań specjalistycznych na potrzeby orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2007 r. Nr 250 poz. 1875). Z § 3 ust. 1 tego aktu wynika, że skierowanie na badanie powinno być wystawione, gdy dokumentacja medyczna jest niewystarczająca do pełnej oceny stanu zdrowia. Powiatowy zespół przekazuje skierowanie na badanie do wojewódzkiego zespołu w terminie 3 dni od jego sporządzenia.
Z całokształtu powyższych uregulowań wynika w ocenie Sądu, że nieprzedstawienie przez osobę ubiegającą się o ustalenie stopnia niepełnosprawności przez Zespół oceny psychologicznej (której wnioskodawca nie posiada) nie prowadzi do sytuacji, w której organ nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Tylko zaś w takiej sytuacji, jak wyżej wspomniano, pozostawienie wniosku bez rozpoznania z powodu nieprzedłożenia oceny byłoby uprawnione. Jak wykazano środki, którymi dysponuje Zespół, umożliwiają zaś dokonanie stosownej oceny (a nawet specjalistycznego badania) przez osobę (osoby) posiadającą odpowiednie uprawnienia czy to przez zespołem powiatowym, czy wojewódzkim (na podstawie skierowania wystawionego przez psychologa lub lekarza – członka zespołu powiatowego). Z tych powodów Sąd uznał, że zawiadomienie skarżącego o pozostawieniu jego wniosku bez rozpoznania z powodu nieprzedłożenia oceny psychologicznej było w rozpatrywanym przypadku nieuprawnione, a w konsekwencji organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu tego wniosku, o czym Sąd orzekł w punkcie II wyroku, zobowiązując jednocześnie Zespół do rozpoznania wniosku w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt I).
Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność o takim charakterze ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 381/18, dostępny j.w.). Nie budzi wątpliwości Sądu, że z taką sytuacją nie mamy do czynienia w odniesieniu do wniosku skarżącego, na który organ w stosowny sposób i terminowo zareagował, zaś stwierdzenie bezczynności miało miejsce na skutek dokonania odmiennej od organu oceny prawnej zaistniałej sytuacji. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał w pkt II wyroku, że zarzucana bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa – na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., a także oddalił skargę w zakresie dotyczącym zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej oraz orzeczenia grzywny od organu, nie znajdując wystarczających podstaw dla takiego rozstrzygnięcia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło