II SAB/Ke 82/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Agnieszka Banach, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Powiatowego Zarządu Dróg w Pińczowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Powiatowego Zarządu Dróg w Pińczowie do załatwienia wniosku J. M. z dnia 1 sierpnia 2022 r.; II. stwierdza, że Powiatowy Zarząd Dróg w Pińczowie dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Powiatowego Zarządu Dróg w Pińczowie na rzecz J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. II SAB/Ke 82/22 Uzasadnienie W dniu 5 września 2022 r. do Powiatowego Zarządu Dróg w Pińczowie wpłynęła skierowana do tut. Sądu skarga J. M. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w Pińczowie w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku z dnia 1 sierpnia 2022 r. o udostępnienie za pośrednictwem platwormy ePuap projektu organizacji ruchu w wersji elektronicznej dla drogi powiatowej 0498T, co stanowi naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; 2. art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ("udip") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek. Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 1 sierpnia 2022 r. dotyczącego udostępnienia za pośrednictwem platformy ePuap projektu organizacji ruchu w wersji elektronicznej dla drogi powiatowej 0498T; 2) zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 udip do dnia wniesienia skargi organ nie udostępnił mu za pośrednictwem platwormy ePuap informacji, o które wnioskował. Termin do udostępnienia informacji upłynął z dniem "20 stycznia 2022 r." W związku z powyższym Dyrektor Powiatowego Zarządu Dróg w Pińczowie pozostaje w bezczynności w załatwieniu tego wniosku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Powiatowego Zarządu Dróg w Pińczowie wniósł o odrzucenie skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Swoje stanowisko w tym zakresie motywował treścią art. 52 § 1 Ppsa, który przed wniesieniem skargi wymaga wyczerpania środków zaskarżenia. Zdaniem organu, skoro taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi to skarga jako przedwczesna podlega odrzuceniu. Ponadto organ wskazał, że przyczyną braku udostępnienia żądanej informacji były problemy techniczne związane z funkcjonowaniem platwormy ePuap. Po usunięciu awarii podmiot zobowiązany udostępnił wnioskowaną informację. W uzupełnieniu odpowiedzi na skargę, przy piśmie z 2.11.2022 r. organ wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie wyjaśnił, że uchybienie wynikało z awarii komputera (wymiana uszkodzonego dysku), załączając kserokopię zakupu dysku z 30.08.2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "Ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 1 Ppsa. (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., sygn. I OSK 601/05). W tej sytuacji, za niezasadny należy uznać wniosek organu o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa, z uwagi na brak wyczerpania środków zaskarżenia. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nakazuje rozumieć pod pojęciem "informacji publicznej", każdą informację o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1). Przepis art. 6 ust. 1 udip zawiera przykładową listę informacji publicznej podlegających udostępnieniu, do których zostały zaliczone m.in. informacje o podmiotach władzy publicznej, w tym majątku, którym dysponują, o zasadach funkcjonowania podmiotów publicznych, o danych publicznych, o majątku publicznym. W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29). W niniejszej sprawie nie było sporu, że informacja o której udostępnienie skarżący zwrócił się we wniosku z dnia 1.08.2022 r., posiada walor informacji publicznej. Projekt organizacji ruchu dla drogi powiatowej 0498T, ma powszechny zakres oddziaływania, dotyczy bowiem każdej osoby jako uczestnika ruchu drogowego. Ta informacja jest nieodłącznym elementem życia publicznego, rzutującym na życie każdego, komu przyjdzie korzystać z ruchu drogowego w miejscu objętym projektem organizacji ruchu (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. II SAB/Rz 34/21). Nadto, informacja o udostępnienie której wystąpił skarżący, mieści się w katalogu informacji publicznych określonych w art. 1 w związku z art. 6 udip. Wątpliwości nie budził również fakt, że Dyrektor Powiatowego Zarządu Dróg w Pińczowie jako organ władzy publicznej - był podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, zaś udzielenie przedmiotowej informacji odbywa się na zasadach i w trybie określonym przepisami udip. Bezczynność na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, nie podejmuje takiej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. Jedynie w przypadku, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Jak wynika z przekazanych Sądowi akt, w dniu wniesienia skargi, tj. 5 września 2022 r. organ pozostawał bezczynny, bowiem nie załatwił wniosku skarżącego z dnia 1.08.2022 r. w żaden sposób przewidziany w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Z uwagi na treść art. 13 udip termin udostępnienia informacji publicznej upłynął z dniem 15 sierpnia 2022 r. (a nie jak błędnie wskazuje skarżący: "w dniu 20 stycznia 2022 r.), i tej okoliczności organ nie kwestionuje. Dopiero po wpływie skargi organ podjął czynności mające na celu załatwienie tego wniosku i w dniu 8 września 2022 r. wysłał na adres poczty elektronicznej skarżącego projekt stałej organizacji ruchu drogi powiatowej 0498T. Zgodnie z twierdzeniami organu, zawartymi w odpowiedzi na skargę, opóźnienie w załatwieniu wniosku było spowodowane awarią komputera i związaną z tym koniecznością wymiany dysku, co ma potwierdzać przesłana przez organ kserokopia faktury zakupu dysku z dnia 30.08.2022 r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r., I OSK 2289/15, dostępny jak powołane dalej na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu – aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14). Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15). Z powołanych orzeczeń wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiałoby, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna byłaby od woli organu. Godziłoby to w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji), jak też dostępność informacji publicznej - art. 61 ust. 1 Konstytucji. Skarżący nie kwestionuje, że żądana przez skarżącego informacja publiczna została prawidłowo skierowana do organu na jego adres, za pomocą skrzynki ePUAP. Uwzględniając zaprezentowaną linię orzeczniczą na tle ustawy o udostępnieniu informacji publicznej, faktura zakupu dysku z dnia 30.08.2022 r. przez Powiat Pińczowski, nie uzasadnia opóźnienia w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia 1.08.2022 r. – w dniu 9.09.2022 r., tj. po wniesieniu skargi na bezczynność organu do WSA w Kielcach. Skutki awarii komputera obciążają bowiem organ, który jest zobligowany do zapewnienia obsługi oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami. Jednocześnie skoro wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej został już załatwiony, to postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe i podlega w związku z tym umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa, o czym orzeczono w punkcie I sentencji niniejszego wyroku. Niewątpliwie organ przekroczył termin do załatwienia sprawy (liczony od daty złożenia wniosku do organu), jednakże okoliczności powyższe nie wystarczają do uznania, że przekroczenie terminu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ udzielił skarżącemu żądanej informacji niezwłocznie po wpłynięciu skargi na bezczynność. Nie można zatem dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia skarżącego, czy też celowego przedłużania postępowania, tym bardziej, że sam skarżący nie wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec tego na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie Ppsa, orzeczono jak w punkcie II sentencji. Natomiast o kosztach postępowania, na które składa się wpis sądowy orzeczono, na podstawie art. 201 § 1 w związku z art. 209 Ppsa, w punkcie III sentencji.