II SAB/Ke 83/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk - Stępniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Agnieszka Banach, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 lipca 2021 r. sprawy ze skargi [...] na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w przedmiocie pomocy społecznej p o s t a n a w i a odrzucić skargę. II SAB/Ke 83/21 UZASADNIENIE A. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie "w zakresie udzielenia pomocy prawnej w sprawie emerytalnej w ZUS, SO i SA", zarzucając organowi wielokrotne odsyłanie do tego samego prawnika w sprawie prawnego problemu emerytalnego – w sytuacji gdy jedynym sposobem jego rozwiązania jest wystąpienie ze skargą do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie, wskazując że wniosek A. B. z dnia 19 i 20 kwietnia 2021 r. został załatwiony w sposób prawem przewidziany (ustalono termin wizyty u prawnika na 19 kwietnia 2021 r.), a obowiązujące przepisy prawa nie przewidują wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Organ dodał nadto, że na skutek skargi (ponaglenia) strony z dnia 25 kwietnia 2021 r., w treści której strona zwróciła się o nakazanie Kierownikowi Rejonu Opiekuńczego odbycia rozmowy w prawnikiem MOPR oraz sporządzenia z tej rozmowy notatki służbowej, SKO w Kielcach wydało w dniu 12 maja 2021 r. postanowienie (znak: SKO.PS-80/3179/1499/2021) uznające ponaglenie za nieuzasadnione. Brak jest bowiem przepisów prawa, które zobowiązywałyby organ do podjęcia żądanych czynności oraz działania organu w określonej formie prawnej (decyzji, postanowienia) w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których p.p.s.a. stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: - w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), - w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Z kolei stosownie do art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W konsekwencji, z uwagi na treść przepisów p.p.s.a. złożenie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej możliwe jest jedynie w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień i innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd natomiast odrzuca skargę dotyczącą bezczynności z powodu jej niedopuszczalności (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) w sytuacji gdy została ona skierowana do organu administracji publicznej, który nie jest właściwy do załatwienia sprawy będącej przedmiotem wniosku, a ponadto sprawa nie podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej (por. M. Wierzbowski [red.] i in., "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2017, t. 9 do art. 58, za post. NSA z dnia 6 lipca 2004r., sygn. OSK 547/04). W niniejszym przypadku skarga A. B. dotyczy bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie "w zakresie udzielenia pomocy prawnej w sprawie emerytalnej w ZUS, SO i SA". W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przedmiotowy wniosek nie dotyczył pomocy o charakterze finansowym – dla której załatwienia przewidziana jest forma decyzji administracyjnej – lecz poradnictwa specjalistycznego, będącego świadczeniem niepieniężnym. Przepisy art. 36 pkt 2 lit. g i art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.), zwanej dalej "u.p.s." wśród świadczeń niepieniężnych z pomocy społecznej przewidują bowiem poradnictwo specjalistyczne, w tym poradnictwo prawne, które realizuje się przez udzielanie informacji o obowiązujących przepisach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, zabezpieczenia społecznego, ochrony praw lokatorów (art. 46 ust. 2 u.p.s.). Z kolei zgodnie z art. 106 ust. 1 i 2 u.p.s. przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, zaś udzielenie świadczeń w postaci interwencji kryzysowej, pracy socjalnej, poradnictwa, uczestnictwa w zajęciach klubu samopomocy, klubu samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi, schronienia w formie ogrzewalni i noclegowni, sprawienia pogrzebu, a także przyznanie biletu kredytowanego nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Tym samym udzielenie świadczenia w postaci poradnictwa nie wymaga wydania decyzji. Jak wynika z treści adnotacji służbowej z dnia 19 kwietnia 2021r. A. B.zgłosił się w tym dniu około godziny 13.00 do siedziby Rejonu Opiekuńczego informując, że oczekuje pomocy prawnika. Termin wizyty u prawnika ustalono wnioskującemu na ten sam dzień od godziny 16.00. oraz przekazano mu broszurę dotyczącą udzielania nieodpłatnych porad prawnych. Ze względu na treść cyt. powyżej przepisów prawa organ nie był zobowiązany do rozstrzygania w niniejszej sprawie w formie decyzji, postanowienia czy innego aktu, a w rezultacie nie jest też dopuszczalna skarga dotycząca bezczynności organu i przewlekłego prowadzenia postępowania w tym zakresie (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 19 października 2017 r., sygn. II SAB/Po 47/16, dostępne w internetowej bazie orzeczniczej NSA). Skarga podlegałaby również odrzuceniu jako niedopuszczalna, w sytuacji gdyby intencją strony było wniesienie jej w związku z żądaniem nakazania Kierownikowi Rejonu Opiekuńczego odbycia rozmowy w prawnikiem MOPR oraz sporządzenia z tej rozmowy notatki służbowej. Co do tak sformułowanego żądania SKO wydało w dniu 12 maja 2021 r. postanowienie (znak: SKO.PS-80/3179/1499/2021) uznające ponaglenie za nieuzasadnione. Odnośnie opisanego żądania należy wskazać, że bezczynność organu zachodzi, gdy nie wydaje on merytorycznego rozstrzygnięcia w stosownej formie prawnej. Natomiast w opisanym zakresie brak jest przepisów prawa, które zobowiązywałyby organ do podjęcia żądanych czynności oraz działania organu w określonej formie prawnej (decyzji, postanowienia). Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji postanowienia – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.