II SAB/Ke 88/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce do rozpatrzenia wniosku J. R. z 27 kwietnia 2025 r., złożonego 30 kwietnia 2025 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce na rzecz J. R. kwotę [...](pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. R. wniósł skierowany do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce wniosek datowany na 27 kwietnia 2025 r. (data wpływu 30 kwietnia 2025 r.) o udostępnieni mu na podany adres mailowy, w formie skanów, wszystkich dokumentów urzędowych powstałych w następstwie jego interwencji dotyczącej budynków znajdujących się na działce nr [...] przy ul. [...] w K. (wniosek z 18 czerwca 2024 r. i pismo z 17 marca 2025 r.). W odpowiedzi z 21 maja 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach poinformował, że organ prowadzi postępowania administracyjne z wniosku J. R. z 18 czerwca 2024 r. przy ulicy [...] w K.. Z powodu braku posiadania przymiotu strony wnioskodawca nie został poinformowany o prowadzonych czynnościach w toczących się postępowaniach administracyjnych na działce nr ewid.[...] W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. R. zaskarżył bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej zarzucając mu naruszenie: - art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji w zakreślonym ustawowo terminie. Skarżący wniósł o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że stanowisko organu przedstawione w piśmie z 21 maja 2025 r. jest nieprawidłowe. Wskazał, że NSA w wyroku z 24 lutego 2022 r., III OSK 4236/21, zauważył, że "określone fakty czy dane nie tracą waloru informacji publicznej przez to tylko, że są lub będą przedmiotem, czy dowodem w innych sprawach. Nie można wszak przymiotu np. dokumentu urzędowego oceniać wedle jego sposobu wykorzystania. Jego charakter jest zdeterminowany sposobem wytworzenia, jego pochodzeniem, czy wreszcie treścią, a nie potrzebą, jaka jest źródłem udostępnienia. Tym bardziej, że rzeczywiście niepodobna domagać się uzasadnienia żądania jego udzielenia (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.), ergo nie można wywodzić takich skutków z faktu ujawnienia takiej potrzeby, tj. powodu żądania udzielenia informacji publicznej". Takie stanowisko zajął też np. WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 17 lutego 2022 r., 11 SAB/Go 244/21. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że J. R. nie uzyskał przymiotu strony w postępowaniach administracyjnych toczących się na działce nr ewid.[...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, albowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie było kwestionowane, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach jest podmiotem zobowiązywanym do udzielenia informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu, ponieważ stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902) dalej jako: u.d.i.p. zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Nie było również sporne, że żądane informacje w postaci skanów wszystkich dokumentów urzędowych powstałych w następstwie interwencji wnioskodawcy w sprawie budynków znajdujących się na działce nr [...] stanowią informacją publiczną (art. 6 ust. 1 pkt 4). Organ jednak uznał, że skoro wnioskodawca nie uzyskał przymiotu strony w postępowaniach administracyjnych dotyczących działki nr ewid.[...], to żądanych informacji nie może otrzymać. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu przede wszystkim należy stwierdzić, że ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Przy czym owo "każdy" należy rozumieć jako każdy człowiek (osoba fizyczna) lub podmiot prawa prywatnego. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione (tak wyrok WSA w Warszawie z 13 października 2025r., II SA/Wa 1214/25, nie publ.) Dlatego też zawężenie obowiązku informacyjnego podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, w niniejszym przypadku danych publicznych (w tym: treści i postaci dokumentów urzędowych, w szczególności treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, czy też dokumentacji przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających) świadczy o wadliwym zastosowaniu w niniejszej sprawie przepisów u.d.i.p. Prawo do informacji publicznej nie dotyczy bowiem spraw, w których strona ma możliwość uzyskania informacji w innym trybie - w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego, jako strona tego postępowania - ale szeroko pojętej informacji o sposobie działania organu tj. o sposobie wykonywania przez ten organ powierzonej mu władzy publicznej. Prawo obywateli do uzyskania informacji publicznej służyć ma zwiększeniu transparentności działania organów władzy. Nie należy go zatem mylić z interesem prawnym strony w żądaniu od organu wszczęcia konkretnego postępowania administracyjnego. Niezależnie bowiem od tego, czy strona ma prawo żądać wszczęcia konkretnego postępowania administracyjnego, czy też tego prawa nie ma – to w ramach zagwarantowanego ustawą prawa do informacji publicznej ma prawo posiadać wiedzę na temat tego, czy i jakiego rodzaju działania podejmuje organ władzy publicznej, w ramach wykonywania powierzonych mu zadań (tak. wyrok WSA w Rzeszowie z 4 listopada 2025 r., II SAB/Ke 148/25, nie publ.). Skoro zatem wniosek z 27 kwietnia 2025 r. dotyczył informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie: - udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 – art. 13 ust. 1 u.d.i.p.; - jeżeli w tym terminie informacja publiczna nie może być udostępniona, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku - art. 13 ust. 2 ustawy; - w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). W tej ostatniej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 ustawy); - odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy). Bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje w sposób zgodny z prawem na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 u.d.i.p. i nie udostępnia informacji publicznej ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie. W niniejszej sprawie poprzestanie przez organ na udzieleniu pisemnej odpowiedzi o tym, że z powodu braku posiadania przymiotu strony wnioskodawca nie został poinformowany o prowadzonych czynnościach w toczących się postępowaniach, nie kończyło w sposób przewidziany prawem sprawy zainicjowanej tym wnioskiem, a ponadto odpowiedź ta została udzielona po upływie terminu 14 dni od dnia złożenia wniosku – art. 13 ust. 1 u.d.i.p., co oznacza, że zarzut bezczynności organu co do rozpoznania wniosku z 27 kwietnia 2025 r. na gruncie u.d.i.p. jest uzasadniony. Pozostawanie organu w bezczynności spowodowało konieczność zobowiązania go do rozpatrzenia wniosku skarżącego, o czym Sąd orzekł wyroku na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. (pkt I wyroku). W ocenie Sądu, bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Bezczynność o takim charakterze ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 31 maja 2023 r., IV SAB/Wr 14/23 i przywołane tam orzecznictwo). Orzekając, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, Sąd miał na uwadze okoliczność, że wniosek skarżącego nie pozostał bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Do skarżącego zostało bowiem skierowane pismo z uzasadnieniem, dlaczego organ nie udzielił żądanych informacji. Tak więc bezczynność nie wynikała ze złej woli organu, czy też chęci uchylenia się od wykonania ciążących na nim ustawowych obowiązków. Zauważyć również należy, że regulacje u.d.i.p. mogą powodować i niejednokrotnie powodują wątpliwości interpretacyjne, zatem wymagają dokonywania ich wykładni, a nie mechanicznego stosowania. Tak więc niewłaściwa interpretacja tych przepisów czy błędne zastosowanie, nie mogą stanowić o tym, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., a złożyły się na nie uiszczony wpis od skargi - [...] zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości [...] zł ustalone wedle stawek przyjętych na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).