II SO/Ke 7/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata złożonego w związku z zamiarem wniesienia skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak: [...] postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Z. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata złożonego w związku z zamiarem wniesienia skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca ma 79 lat, pozostaje we wspólnym w gospodarstwie domowym z żoną, utrzymują się z dwóch emerytur w wysokości 1695,35 i 1440,40 zł netto, co w sumie daje miesięczny dochód w wysokości 3135,75 zł. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku oprócz domu mieszkalnego wielkości 150 m kw, budynku gospodarczego wielkości 27 m kw i działki o powierzchni 0,04 ha. Z. S. podał następujące stałe wydatki miesięczne: zakup leków – 329,65 zł, opłata za wodę i ścieki -122,95 zł, opłata za gaz ziemny – 172,82 zł, opłata za energię elektryczną - 262,43 zł, opłata za wywóz nieczystości czynsz za mieszkanie – 84 zł, opłata za telefon stacjonarny – 68,78 zł, składka na PZU – 89,58 zł, butla z gazem – 70 zł. W 2017 r. razem z żoną wydali 11002,23 zł na wymianę pieca gazowego i instalacji gazowej. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem Instytucja prawa pomocy ma zatem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania (art. 199 p.p.s.a.). Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi wyjątkowe odstępstwo od tej zasady. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Referendarz sądowy rozpoznający taki wniosek musi interpretować ściśle przesłanki zastosowania omawianej instytucji. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, wynoszącego 200 zł ani ponieść innych ewentualnych kosztów sądowych nieprzekraczających jednorazowo kwoty 100 zł. Z.S. wraz z żoną osiągają stałe dochody z dwóch emerytur, co umożliwia planowanie wydatków, zwłaszcza, że nie mają nikogo na utrzymaniu. Wszystkie ich podstawowe potrzeby życiowe (jedzenie, mieszkanie, lekarstwa) są na bieżąco zaspokajane. Po odliczeniu zadeklarowanych na media w domu, zakup leków, telefon stacjonarny i ubezpieczenie do dyspozycji wnioskodawcy i jego żona pozostaje kwota około 2000 zł. Oceniono, że przy racjonalnym gospodarowaniu osiąganymi stałymi dochodami skarżący ma możliwość ponieść koszty sądowe i honorarium ewentualnego adwokata z wyboru. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski. Wnioskodawca może zatem skutecznie sam sporządzić skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wskazując dlaczego nie zgadza się z zaskarżoną decyzją oraz dokonać innych czynności procesowych osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być współmałżonka, rodzeństwo, dorosłe dziecko czy wnuk. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej czy posiedzenia niejawnego. Ponadto należy poinformować, że Z. S. ze względu na to, ze ukończył 65 lat jest osobą uprawnioną do skorzystania z nieodpłatnej pomocy prawnej dotyczącej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015r. o bezpłatnej pomocy prawnej (Dz.U.z 2017 r. poz.2030). Informacja o punktach nieodpłatnej pomocy prawnej w Powiecie [...] została dołączona do niniejszego postanowienia Starszego referendarza sądowego. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.