II SO/Ke 8/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Polskiej [...] w Warszawie o wymierzenie Dyrektorowi Domu Pomocy Społecznej [...] grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie skargi na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy postanawia: 1. wymierzyć Dyrektorowi Domu Pomocy Społecznej [...] grzywnę w wysokości 400 (czterysta) złotych, 2. zasądzić od Dyrektora Domu Pomocy Społecznej [...] na rzecz Polskiej [...] w Warszawie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Polska [...] w Warszawie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Domu Pomocy Społecznej [...] grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w kwocie 10.000 zł oraz zasądzenie na rzecz wnioskodawcy wszelkich kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 7 kwietnia 2020 r. (nr pismo: PFZ/W/114/202) Polska [...] zwróciła się drogą elektoniczną (e-mail) do Dyrektora Domu Pomocy Społecznej [...] o udostępnienie informacji publicznej. Wnioskowane dane, dotyczące działań podjętych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, stanowiły informację publiczną w rozumieniu art. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W przedmiotowej sprawie organ nie podjął żadnej z czynności przewidzianej przepisami ustawy o dostepie do informacji publicznej. W związku z powyższym Polska [...] pismem z dnia 4 maja 2020 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach za pośrednictwem organu skargę na jego bezczynność - doręczoną organowi w dniu 5 maja 2020 r. Organ winien przekazać skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę najpóźniej do dnia 20 maja 2020 r. Organ jednak nadal nie dokonał tej czynności wbrew ciążących na nim obowiązkom wynikającym z ww. ustawy, co oznacza, zdaniem wnioskodawcy, że przekroczył termin określony w przepisie prawa o blisko 6 miesięcy - na dzień nadania wniosku o wymierzenie grzywny. Doszło zatem do rażącego ignorowania obowiązujących przepisów przez organ, który w żaden sposób nie ustosunkował się oraz nie podjął jakichkolwiek czynności zarówno co do złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jak i przekazania skargi do sądu administracyjnego. Skarżący wyjaśnił, że jest instytucją, która w wypadkach sytuacji takich jak epidemia SARS-COV-2 obowiązany jest do podejmowania szybkich i odpowiednich działań mających na celu ochronę grupy zawodowej, którą reprezentuje. Skarżący zobowiązany jest do wykorzystywania wszelkich dostępnych środków prawnych, co skutecznie i konsekwentnie od ponad 6 miesięcy (22 kwietnia 2020 r.) uniemożliwia mu organ. Biorąc pod uwagę obecną sytuację epidemiologiczną, zaniechania ze strony organu mają nieporównywalnie bardziej istotne, w stosunku do sytuacji "normalnej", znaczenie dla skarżącego, gdyż w przypadku udzielenia odpowiedzi przez organ, skarżący mógłby podjąć kroki mające realny wpływ na sytuację zdrowotną pracowników. Kontekst sytuacji ma fundamentalne znaczenie w aspekcie oceny wagi i znaczenia przedmiotowego naruszenia prawa. W odpowiedzi na powyższe organ wniósł o oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny i zobowiązanie Polskiej [...] o dostarczenie dowodu doręczenia pisma datowanego pod numerem PFZ/W/114/2020 z dnia 7 kwietnia 2020 r. do Domu Pomocy Społecznej [...]. Organ wyjaśnił, że Polska [...] nigdy nie zwróciła się do Dyrektora Domu Pomocy Społecznej [...] z pismem z dnia 7 kwietnia 2020 r. poprzez pocztę lub drogą elektroniczną. W tych warunkach trudno uznać, aby Dyrektor Domu Pomocy Społecznej [...] udzielił odpowiedzi na pismo, którego nie otrzymał. Wniosek o zobowiązanie skarżącego do doręczenia dowodu nadania objętego numerem PTZ/W/114/2020 z dnia 7 kwietnia 2020 r. jest zatem zasadny. Niezależnie od powyższego w ramach współpracy i korespondencji Polskiej [...] organ wskazał na pismo z dnia 3 kwietnia 2020 r. objęte numerem PFZ/W/112/2020 wraz z odpowiedzią organu nr DPS.070.2.2020 w przedmiocie stawianych zarzutów przez Polską [...] Dyrektorowi Domu Pomocy Społecznej [...]. Z tych też powodów w sposób omyłkowy Dyrektor Domu Pomocy [...] zinterpretował treść skargi z dnia 4 maja 2020 r. objętą numerem PFZ/W/138/2020. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a., organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 zd. 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarga Polskiej [...] w Warszawie (pismo datowane na 4 maja 2020 r.) wpłynęła do Dyrektora Domu Pomocy Społecznej [...] w dniu 5 maja 2020 r. Organ do dnia dzisiejszego nie przekazał skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.), do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), z tym że: 1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi; 2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Co prawda zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, dalej jako "ustawa o COVID") w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w innych postępowaniach prowadzonych na podstawie ustaw - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jednakże w art. 15zzs ust. 2 ustawy o COVID wskazano, że wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów, o których mowa w ust. 1, nie dotyczy terminów w rozpoznawanych przez sądy sprawach wskazanych w art. 14a ust. 4 i 5. Ostatni z powołanych przepisów wskazuje zaś sprawy uznane przez ustawodawcę za pilne, których nie dotyczy wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów. Zgodnie z art. 14a ust. 5 ustawy o COVID sprawami pilnymi są sprawy, w przypadku których ustawa określa termin ich rozpatrzenia przez sąd. Z powyższego wynika, że sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej stanowią kategorię spraw pilnych, w stosunku do której wyłączona została regulacja z art. 15zzs ust. 1 ustawy o COVID. Wobec powyższego w okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że organ uchybił 15-dniowemu terminowi, o jakim mowa w art. 21 pkt 1 u.d.i.p., do przekazania skargi Polskiej [...] w Warszawie do sądu administracyjnego, skoro nie może być wątpliwości - bo wynika to w sposób jednoznaczny z treści skargi - że dotyczyła ona bezczynności organu w sprawie o udostępnienie informacji publicznej. Wymierzenie grzywny może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13, Lex nr 1309900). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjno-prewencyjny. Omawiana sankcja finansowa służy przede wszystkim zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości, stanowi bowiem istotną dolegliwość, szczególnie w przypadkach, gdy organ notorycznie nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 4 listopada 2010r., sygn. akt I OZ 836/10; z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OZ 597/11 oraz z dnia 23 września 2011 r., sygn. akt II OZ 790/11 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rolą grzywny jest także ukaranie organu za jego nieprawidłowe działania. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji prawa do sądu. W niniejszej sprawie organ podnosił, że Polska [...] nigdy nie zwróciła się do Dyrektora Domu Pomocy Społecznej [...] z pismem z dnia 7 kwietnia 2020 r. poprzez pocztę lub drogą elektroniczną. Dlatego wniesiona skarga z dnia 4 maja 2020 r. została omyłkowo potraktowana jako kontynuacja korespondencji w związku z odpowiedzią organu nr DPS.070.2.2020 na pismo wnioskodawcy z dnia 3 kwietnia 2020 r. objęte numerem PFZ/W/112/2020 w przedmiocie stawianych zarzutów przez Polską [...] Dyrektorowi Domu Pomocy Społecznej [...]. Takie wyjaśnienie nie zasługuje na aprobatę, zważywszy, że z treści skargi wprost wynikało, iż została skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Jeżeli organ kwestionował zasadność wniesionej skargi – np. z uwagi na fakt, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 7 kwietnia 2020 r. nie wpłynął do organu, to powinien wówczas zająć takie stanowisko w odpowiedzi na skargę. Nie było więc istotne – dla samego obowiązku przekazania skargi do sądu administracyjnego – to, czy wpłynął do organu wniosek z dnia 7 kwietnia 2020 r. Ta kwestia może mieć znaczenie w sprawie o udostępnienie informacji publicznej, w której skarga będzie rozpoznawana. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o wymierzenie grzywny jest zasadny. Sformułowanie "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", użyte w art. 55 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i kwestia ta pozostawiona została ostatecznie uznaniu sądu. Sąd wymierzając organowi grzywnę bierze pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy. Zgodnie z art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca nie przewidział jej dolnej granicy oraz nie określił dyrektyw jej wymierzania, pozostawiając decyzję w tej materii Sądowi. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że grzywna w kwocie 400 zł będzie adekwatna do stwierdzonego naruszenia prawa przez organ. Wyjaśnienia organu, wskazują na brak złej woli organu w wywiązywaniu się ze swoich procesowych obowiązków. Niewątpliwie także utrzymujący się w kraju stan epidemii utrudnia organom terminowe wywiązywanie się ze swoich prawnych obowiązków. Ponadto Sąd nie stwierdził, aby sytuacja zaniedbania obowiązku ustawowego, o jaki chodzi w tej sprawie, była w przypadku tego organu sytuacją powtarzającą się. Wskazana wysokość grzywny pozwoli, zdaniem Sądu, na zapobieżenie opisanym wyżej zaniedbaniom ze strony organu w przyszłości i spowoduje przekazanie skargi do sądu administracyjnego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 64 § 3 i art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie kosztów postępowania w pkt 2 sentencji postanowienia, obejmujących kwotę wpisu sądowego od wniosku oraz koszty zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Sąd zasądził łącznie koszty postępowania w wysokości 580 zł, na które składa się wpis sądowy od wniosku w wysokości 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r., poz. 265).