I SA/Kr 1000/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 czerwca 2016 roku nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2011 r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Z.M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką I.M. Na jego utrzymaniu pozostaje bezrobotna żona Z.M. oraz dwie córki G.M. ur. 2003 r. i D. M. ur. 2007 r. Miesięczny dochód rodziny wynosi 4.717 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości ok. 2.900 zł, emerytura jego matki w wysokości 817 zł oraz świadczenie wychowawcze 500+ na dzieci w wysokości 1.000 zł. Wnioskodawca nie posiada majątku nieruchomego, ani zasobów pieniężnych. Jako przedmiot wartościowy wskazany został samochód osobowy Renault Scenic, rok produkcji 2005. Samochód nie ma zbyt wielkiej wartości handlowej z uwagi na jego wiek i stan techniczny (przeszedł kilka stłuczek, a skarżącemu brakuje środków, aby dokonać napraw). Matka wnioskodawcy jest właścicielką domu o powierzchni 72 m² posadowionego na działce wielkości 0,2224 ha w miejscowości G. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Z.M. podniósł, że jego sytuacja majątkowa jest ciężka. Skarżący pracuje zawodowo, a osiągane wynagrodzenie za pracę przeznaczane jest na utrzymanie bezrobotnej żony i dwójki dzieci. Od września bieżącego roku wynagrodzenie skarżącego zostało zajęte i do wypłaty pozostaje obecnie kwota 1.380 zł. Wnioskodawca choruje na nadciśnienie, leczy się na boreliozę, ma początki cukrzycy. Żona leczy się neurologicznie (przeszła pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego) oraz dermatologicznie (ma stwierdzoną łuszczycę skóry). Obecnie jest ona diagnozowana w kierunku podejrzenia stwardnienia rozsianego. Żona nie jest w stanie pracować. Stan zdrowia skarżącego i jego żony wymaga przyjmowania wielu leków. Skarżący mieszka obecnie z matką, gdyż jego relacje z żoną znacznie się pogorszyły ze względu na toczące się postępowania podatkowe. Matka jest osobą starszą i schorowaną, cierpi na cukrzycę i nadciśnienie. Pobierana przez nią niewielkie świadczenie emerytalne przeznaczane jest na pokrycie kosztów leczenia i minimalnych kosztów egzystencji. Wydatki wnioskodawcy przedstawiają się następująco: 500 zł pomoce szkolne, ubezpieczenie i zajęcia pozalekcyjne dzieci, 2.000 zł wyżywienie, odzież i środki czystości, 150 zł leki matki, 300 zł leki skarżącego i jego żony, 90 zł prąd, 15 zł ścieki, 9 zł wywóz śmieci, 300 zł eksploatacja samochodu, 50 zł podatek od nieruchomości, 400 zł rocznie ubezpieczenie komunikacyjne, 80 zł rocznie ubezpieczenie nieruchomości matki. Do wniosku skarżący załączył dokumenty źródłowe potwierdzające okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a to: zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy o zarejestrowaniu Z.M. jako osoby bezrobotnej od dnia 10 stycznia 2011 roku, zaświadczenie P.S.A. Oddział w W. o wysokości zarobków skarżącego, potwierdzenie wypłaty emerytury I.M. za sierpień 2016 roku, dokumenty dotyczące stanu zdrowia wnioskodawcy i jego żony, odpisy skrócone aktu urodzenia córek, faktury za leki matki, decyzję Wójta Gminy R. z 12 kwietnia 2016 roku o przyznaniu świadczeń wychowawczych na dzieci, polisę ubezpieczeniową za dom i budynek gospodarczy matki oraz dokumenty dotyczące płatności za energię elektryczną, ścieki oraz gospodarowanie odpadami komunalnymi. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zasadność wniosku skarżącego rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jego aktualne możliwości finansowe. W związku z tym, że Z.M. złożył skargi na dwie decyzje Dyrektora Izby Skarbowej punktem odniesienia winna być łączna kwota wpisów od skarg w sprawach, które toczą się jednocześnie, czyli 1.696 zł (129 zł + 1.567 zł = 1.696 zł). Mając na uwadze przedstawioną sytuację finansową skarżącego, należy stwierdzić, że uiszczenie kosztów sądowych w takiej wysokości przekracza jego aktualne możliwości finansowe. Jedynym źródłem dochodu Z.M. jest wynagrodzenie za pracę, które od września 2016 roku podlega zajęciu, a do wypłaty pozostaje mu jedynie kwota 1.380 zł. Środki te w całości przeznaczane są na utrzymanie skarżącego, jego bezrobotnej żony oraz dwójki dzieci. Pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym matka strony pobiera niewielkie świadczenie emerytalne w kwocie 817 zł. Zarówno skarżący, jego żona, jak i matka są osobami schorowanymi, wymagającymi przyjmowania leków, których koszt stanowi znaczne obciążenie domowego budżetu (łącznie 450 zł). Wnioskodawca, ani członkowie jego rodziny nie dysponują przy tym oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone. W przedstawionej sytuacji poniesienie kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby zatem pozbawić skarżącego prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.