I SA/Kr 1004/14
WyrokWSA w Krakowie2014-08-26
Skład orzekający: Urszula Zięba, Maja Chodacka, Bogusław Wolas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych, mimo że strona skarżąca wykazała trudną sytuację finansową i istniały wątpliwości co do zasadności samej zaległości podatkowej?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie może dowolnie odmawiać umorzenia kosztów egzekucyjnych. Uznanie administracyjne musi być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego i rozważeniem przesłanek określonych w art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W sytuacji, gdy strona skarżąca wykazała stratę finansową, a jednocześnie pojawiły się wątpliwości co do istnienia samej zaległości podatkowej, organ powinien szczegółowo zbadać, czy umorzenie kosztów nie leży w ważnym interesie publicznym lub czy zapłata nie spowoduje znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej zobowiązanego. Brak takiej analizy i lakoniczne uzasadnienie narusza zasady postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Spółka M. Sp. z o.o. wniosła o umorzenie kosztów egzekucyjnych naliczonych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległości w podatku od towarów i usług. Organ egzekucyjny odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez spółkę wierzytelności oraz trudną sytuację w sektorze. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Spółka zaskarżyła postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak analizy przesłanek umorzenia kosztów oraz naruszenie zasady proporcjonalności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 1004/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 sierpnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędziowie: WSA Maja Chodacka (spr.), WSA Bogusław Wolas, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2014 r., ze skargi M. Sp. z o.o. w K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17 marca 2014 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, , I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie, organu I instancji,, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej, koszty postępowania w kwocie 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych)., , ,
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej M. Sp. z o.o. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) oraz art. 18 i art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r. poz. 1015 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
Jak wynika z uzasadnienia postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne wobec strony skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego na należność w podatku od towarów i usług za lipiec 2013 na kwotę 16 224 662,00 zł.
W toku prowadzonego postępowania zajęto rachunki bankowe Spółki w Nadwiślańskim Banku Spółdzielczym, Banku Polskiej Spółdzielczości oraz Alior Banku. W wyniku powyższych zajęć zostały naliczone koszty egzekucyjne w kwocie 981 747,64 zł (opłata manipulacyjna 163 624,61 zł, koszty zajęcia 818 123,03 zł).
Spółka złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych w ramach pomocy de minimis. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano na trudności w sektorze, w którym spółka prowadzi działalność, związane z niskimi stawkami czynszowymi oraz błędy poprzedniego zarządu w kierowaniu projektem, skutkujące problemami z płynnością finansową spółki.
Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu 17.12.2013r. postanowienie nr [...], odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia stwierdzono, że spółka nie spełnia kryteriów, które umożliwiałyby przyznanie jej ulgi w ramach pomocy de minimis. Ponadto wskazano, że spółce przysługują wierzytelności z tytułu sprzedaży nieruchomości.
Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie tego postanowienia i umorzenie kosztów egzekucyjnych albo o ich znaczne ograniczenie (o 98 %) do wysokości rzeczywistych kosztów działalności organu egzekucyjnego. Uzasadniając powyższe stwierdzono, że kwota kosztów jest nieproporcjonalnie wysoka do kwoty zaległości podatkowej i nakładów pracy organu egzekucyjnego, co narusza art. 2 i 64 ust. 1 Konstytucji RP.
Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż koszty egzekucyjne powstały w wyniku wszczętego zgodnie z prawem postępowania egzekucyjnego, a zatem w całości są wymagalne. Co do zasady, powstałe koszty w egzekucji administracyjnej ponosi zobowiązany i są należne organowi egzekucyjnemu, który dokonał czynności egzekucyjnych. Dyspozycja art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje jednak przesłanki uzasadniające rezygnację organu egzekucyjnego z należnych kosztów egzekucyjnych, jeżeli:
- stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,
- za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,
- ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.
W ocenie organu egzekucyjnego nie wykazano, aby Spółka nie była w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Z dokumentów przedstawionych przez Spółkę wynika, że na dzień 30 września 2013r. wykazała ona wprawdzie stratę wynoszącą 5 339 514,48zł, ale posiada jednocześnie wierzytelność należną od M. w kwocie 70 317 801,80 zł. Zobowiązana spółka nie wskazała nadzwyczajnych powodów, a trudna sytuacja w sektorze, w którym prowadzi działalność, związana z niskimi stawkami czynszowymi oraz błędy w zarządzaniu projektem, skutkujące wysokim poziomem nieściągalności należności i brakiem regulowania zobowiązań to okoliczności, które mogą mieć wpływ na efekty działalności gospodarczej prowadzonej przez większość podmiotów. Według organu egzekucyjnego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawia również interes publiczny jak również dodatkowe wydatki egzekucyjne, które uniemożliwiałyby ich wyegzekwowanie. Organ egzekucyjny przeprowadził również ocenę wniosku spółki pod kątem udzielenia ulgi w ramach pomocy de minimis stwierdzając, że jest ona przedsiębiorcą znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu wytycznych wspólnotowych (m. in. posiada na dzień 30.09.2013 r. stratę bilansową netto w wysokości przekraczającej 50 % kapitału zakładowego), co wyklucza ją objęciem ww. rodzajem pomocy zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. U. UE. L. 2006.379.5).
Nadto organ zwrócił uwagę, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z mocy prawa w przypadku naruszenia przez podatnika (dłużnika) terminów płatności należnego podatku. Podmiotem odpowiedzialnym za powstanie zaległości jest sam podatnik, nie dokonujący należnej wpłaty podatku w terminach określonych przepisami materialnego prawa podatkowego. Tak więc wszczęcie postępowania egzekucyjnego i następnie powstanie kosztów egzekucyjnych, należnych zgodnie z zasadami ustalonymi przez ustawodawcę, jest logiczną i nieuchronną konsekwencją niewykonania przez dłużnika swoich, również ustawowo określonych obowiązków w zakresie uiszczania należnych zobowiązań publicznoprawnych. Ewentualna "rezygnacja" poprzez umorzenie z należnych ustawowo kosztów egzekucyjnych oznaczałaby poniesienie wydatków egzekucyjnych związanych z egzekwowaniem należnej kwoty zaległości podatkowej przez wierzyciela (skarb państwa). Powyższa sytuacja, wbrew przesłance ważnego interesu publicznego w rozumieniu art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowiłaby dla wierzyciela nieuzasadnioną sankcję za dochodzenie należnych mu zaległości i byłaby jednocześnie nieuzasadnioną "premią" dla dłużnika, który ową zaległość wygenerował.
Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że umorzenie kosztów egzekucyjnych posiada charakter uznaniowy, który bez naruszenia prawa stwarza organowi egzekucyjnemu możliwość odmowy umorzenia tych kosztów nawet w sytuacji, kiedy w jego ocenie podmiot spełnia warunki przemawiające za ich umorzeniem.
Zarzut nieproporcjonalnej wysokości kosztów egzekucyjnych w stosunku do całości zaległości nie znajduje uzasadnienia, bowiem ustalenie kwot tych kosztów następuje na podstawie opłat przewidzianych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nietrafny jest również zarzut niewspółmierności kosztów egzekucyjnych w odniesieniu do nakładu pracy organu egzekucyjnego ponieważ dokonując naliczenia kosztów organ ten nie posiada żadnej możliwości wpływu na ich wysokość.
Ponadto, odnosząc się do zarzutu związanego z "brakiem miarkowania" wysokości kosztów egzekucyjnych, co według zobowiązanego narusza art. 2 i art. 64 § 1 Konstytucji RP Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że nie posiada uprawnień do oceny zgodności przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z ustawą zasadniczą. Organem uprawnionym do takiej oceny zgodnie z art. 188 Konstytucji RP jest Trybunał Konstytucyjny.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania istotnie wpływające na treść rozstrzygnięcia:
a) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 i art. 64e § 1, § 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez wadliwą ocenę okoliczności faktycznych i materiału dowodowego przedstawionego przez Spółkę w toku postępowania prowadzonego z wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych pomijającą okoliczności wskazujące na konieczność uwzględnienia wniosku Spółki, a w konsekwencji skutkującą błędnym stwierdzeniem braku wypełnienia w sprawie Spółki przesłanek dla umorzenia kosztów egzekucyjnych;
b) naruszenie art. 124 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 i art. 64e § 1, § 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez lakoniczne i zawierające wewnętrzne sprzeczności uzasadnienie wydanego postanowienia w sposób nieodzwierciedlający prawidłowego procesu stosowania prawa, w tym w szczególności uzasadnienie niezawierające analizy poszczególnych przesłanek dla umorzenia kosztów egzekucyjnych zawartych w art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;
c) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2, art. 138 § 2 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 i art. 64e § 1, § 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego wydanego z naruszeniem przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
d) naruszenie art. 64e § 1, § 2 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 64 § 1 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieuzasadnioną odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], w sytuacji wypełnienia przez Spółkę przesłanek wskazanych w art. 64e § 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (przesłanka braku możliwości poniesienia kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej Spółki oraz przesłanka ważnego interesu publicznego) wykazanych przez Spółkę w toku postępowania prowadzonego z wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, w szczególności na skutek wadliwej interpretacji pojęć ustawowych: "zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej" oraz "za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny";
e) naruszenie art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, poprzez odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr SM5/8760/13 mimo wypełnienia w sprawie przesłanek wskazanych w art. 64e § 1, § 2 pkt 1, pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, sprzeczną z zasadą proporcjonalności ingerencji władz państwowych we własność prywatną oraz zasadą demokratycznego państwa prawnego i zasadą sprawiedliwości społecznej, skutkującą egzekwowaniem kosztów egzekucyjnych w kwocie przewyższającej wysokość określoną przepisami ustawy (wedle wysokości należności głównej według stanu na dzień wydania zaskarżonego postanowienia), jak również w wysokości nieodpowiadającej uzasadnionym wydatkom, opłatom i kosztom dokonanych czynności egzekucyjnych oraz racjonalnej wysokości wynagrodzenia organu egzekucyjnego.
Z uwagi na powyższe naruszenia Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w całości oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Żeby uwzględnić skargę Sąd, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, musi stwierdzić, że doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W rozpatrywanej sprawie swoje rozstrzygnięcia organy oparły min. na treści art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:
1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;
2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;
3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (§ 2).
Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione (§ 3).
Udzielenie ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych, o której mowa w cytowanym przepisie ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Wystąpienie którejś z przesłanek określonych w art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nakazuje rozważenie, czy w ogóle, a jeżeli tak to w jakiej wysokości koszty egzekucyjne mogą zostać umorzone. Kontrola legalności postanowień wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w rozpoznawanej sprawie do stwierdzenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na to, że Spółka nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej lub na to, że za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny w oparciu o przedłożone przez zobowiązanego dowody. Organ egzekucyjny powinien przeprowadzić dokładną analizę sytuacji zobowiązanego.
Swobodne uznanie nie może prowadzić do dowolności i musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i rozważeniem powyższych przesłanek. Negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia kosztów egzekucyjnych, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że w toku postępowania organ egzekucyjny nie podjął wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wykazania, że nie zachodzi w sprawie przesłanka istnienia "ważnego interesu publicznego" lub, że zobowiązany nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, przemawiające za umorzeniem kosztów egzekucyjnych.
Organ w nikłym stopniu odniósł się w swej ocenie do uwarunkowań faktycznych przedstawionych we wniosku. W istocie rzeczy na zakwestionowane postanowienie składa się przede wszystkim opis stanu faktycznego sprawy, a w części merytorycznej, przeważa zacytowanie treści przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisów w zakresie pomocy de minimis.
W zakresie oceny sytuacji strony skarżącej stwierdzono, że wprawdzie Spółka wykazała na dzień 30 września 2013r. stratę wynoszącą 5 339 514,48zł, ale posiada jednocześnie wierzytelność należną od M. w kwocie 70 317 801,80 zł.
Organ w ogóle nie odniósł tych okoliczności do przesłanek warunkujących umorzenie kosztów egzekucyjnych i nie dokonał przez to analizy istnienia tych przesłanek w okolicznościach faktycznych sprawy. Przy tym organ wskazał, że skarżąca jest przedsiębiorcą znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu wytycznych wspólnotowych.
W konsekwencji, zaskarżone postanowienie przypomina bardziej akt o charakterze abstrakcyjnym, gdzie jedynie zgodnie z przyjętym schematem w części wstępnej przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz podstawy prawne rozstrzygnięcia. Tymczasem, uzasadnienie postanowienia powinno zawierać nie tylko argumentację prawną na poparcie stanowiska organu w sprawie, ale również wskazywać, przy użyciu argumentów prawnych i faktycznych, dlaczego odmówiono umorzenia kosztów egzekucyjnych.
Koszty egzekucyjne w niniejszej sprawie wynoszą prawie milion złotych. Organ prowadząc postępowanie zainicjowane wnioskiem strony powinien należycie uzasadnić, w ramach uznania administracyjnego, z jakich względów - pomimo straty w działalności spółki - uznał, iż spółka jest w stanie ponieść koszty egzekucyjne bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Zdaniem Sądu powołanie się jednym zdaniem na okoliczność istnienia wierzytelności należnej od innego podmiotu (która to wierzytelność nie została uregulowana), bez uwzględnienia realiów funkcjonowania Spółki i okoliczności powoływanych przez nią w postępowaniu, a także wysokości kosztów – nie jest wystarczające.
Do tego, jak trafnie podniesiono w skardze, organ powołuje się na okoliczności, które wskazują na wewnętrzną sprzeczność. Z jednej strony bowiem w uzasadnieniu organ wskazuje na to, że z uwagi na przysługującą Spółce wierzytelność konieczność poniesienia tak znacznych kosztów egzekucyjnych nie będzie oznaczało znacznego uszczerbku dla jej sytuacji finansowej, a z drugiej wskazuje, iż Spółka jest przedsiębiorcą znajdującym się w trudnej sytuacji. Tym bardziej właśnie oceniając sytuację Spółki w rozumieniu przepisów krajowych i unijnych, należy te przepisy spójnie ocenić i wyciągnąć wnioski w kontekście sytuacji finansowej wnioskodawcy.
Kolejnym trafnym argumentem podniesionym przez stronę skarżącą jest to, że organy w ogóle nie oceniły istnienia przesłanki ważnego interesu publicznego w realiach niniejszej sprawy. Organ powinien – uwzględniając zasadę zaufania oraz zasadę proporcjonalności (ocenianą według kryteriów niezbędności i adekwatności zastosowanych środków) – wziąć pod uwagę okoliczność, którą powinien znać z urzędu, iż należność w podatku od towarów i usług, której dochodzenie w postępowaniu egzekucyjnym wygenerowało tak znaczne koszty egzekucyjne nie istnieje (Spółka złożyła stosowna korektę, bowiem podatek VAT od zadeklarowanej transakcji w ogóle nie był należny, czego organy nie kwestionują). O ile kwota kosztów egzekucyjnych została wyliczona prawidłowo w stosunku do uprzednio zadeklarowanej zaległości w podatku VAT, o tyle w postępowaniu o umorzenie tych kosztów w całości lub części należało szczególnie zbadać wpływ nieistnienia zaległości podatkowej w kontekście istnienia ważnego interesu publicznego, rozumianego w kontekście przywołanych zasad zaufania oraz proporcjonalności.
Z uwagi na powyższe organy naruszyły art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz podstawowe zasady wyrażone w treści art. 7, art. 8, art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, to jest zasadę prawdy obiektywnej, zasadę zaufania do organów podatkowych, zasadę przekonywania, a także naruszyły art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organy egzekucyjne nie wykazały, że sytuacja materialna i możliwości płatnicze strony skarżącej wskazują, że zapłata kosztów egzekucyjnych nie zagroziłaby ważnemu interesowi publicznemu oraz nie wykazały, iż zobowiązany jest w stanie ponieść koszty egzekucyjne bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej w okolicznościach faktycznych sprawy przywołanych powyżej i podnoszonych przez stronę w postępowaniu.
Organy powinny dokonać analizy i ustalenia sytuacji finansowej strony skarżącej z uwzględnieniem okoliczności, w jakich powstała zaległość, ryzyka utraty płynności finansowej i ogólnej kondycji finansowej Spółki.
Zgodnie z przepisami postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organ egzekucyjny jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz, w aspekcie art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozważenia istnienia lub braku przesłanek w tym przepisie określonych, także w kontekście udzielenia pomocy de minimis, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniach postanowień.
W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku i umorzeniem kosztów egzekucyjnych.
Z uwagi na powyższe uchybienia Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Działając zaś na podstawie art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także postanowienia organu I instancji poprzedzającego zaskarżone postanowienie, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło