I SA/Kr 1007/09
WyrokWSA w Krakowie2009-11-23
Skład orzekający: WSA Ewa Długosz – Ślusarczyk, WSA Beata Cieloch, WSA Bogusław Wolas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług, uwzględniając jedynie trudną sytuację finansową podatniczki, nie biorąc pod uwagę jej indywidualnej sytuacji jako samotnej matki wychowującej piątkę dzieci i nie odnosząc się do postanowienia o zwolnieniu z kosztów sądowych?Ratio decidendi
Organy podatkowe nie dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego ani prawidłowej interpretacji przesłanki ważnego interesu podatnika. Odmowa umorzenia zaległości podatkowej nie może być oparta na porównaniu sytuacji podatniczki do innych podatników, lecz musi uwzględniać jej indywidualną sytuację, zwłaszcza w kontekście konstytucyjnej zasady szczególnej pomocy dla rodzin wielodzietnych i niepełnych w trudnej sytuacji materialnej. Organy powinny również odnieść się do wcześniejszego postanowienia o zwolnieniu z kosztów sądowych.Stan faktyczny
Skarżąca K. Ś. złożyła wniosek o umorzenie zaległości podatkowej w podatku VAT za 2002 r., uzasadniając go trudną sytuacją finansową jako samotnej matki wychowującej piątkę dzieci. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, uznając, że trudna sytuacja finansowa nie jest wystarczającą przesłanką, nie została odpowiednio udokumentowana i nie jest sytuacją wyjątkową. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące sprzeczności w uzasadnieniu decyzji organu I instancji oraz braku odniesienia się do postanowienia o zwolnieniu z kosztów sądowych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1007/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz – Ślusarczyk, Sędziowie: WSA Beata Cieloch, WSA Bogusław Wolas (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2009r., sprawy ze skargi K. Ś., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29 kwietnia 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień, październik, listopad 2002 r., I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 382, 00 zł (trzysta osiemdziesiąt dwa złotych 00/100).
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 kwietnia 2009 r., Nr[...], utrzymano w mocy decyzję wydaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 stycznia 2009 r., którą odmówiono K. Ś. umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za VIII, IX, X, XI 2002 r. w łącznej wysokości 23 650 zł oraz 9 700 zł tytułem odsetek za zwłokę.
Decyzje te zostały wydane w następującym stanie faktycznym:
Podatniczka złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek o umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w podatku od towarów i usług za w/w miesiące, określone decyzjami Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 marca 2008r., od nr [...]do Nr[...]. Strona uzasadniła wniosek trudną sytuacją finansową, związaną z uzyskiwaniem niskich dochodów z zasiłków rodzinnych na piątkę dzieci (które wychowuje samotnie) w wysokości około 560 zł, zasiłków celowych wypłacanych przez opiekę społeczną w wysokości 100 zł, jak i pomocy fundacji charytatywnych, np. Fundacji "M. ". Nie posiada żadnego majątku, a w/w dochody nie pozwalają jej nawet na pokrycie kosztów utrzymania. Jest w stanie przetrwać tylko dzięki pomocy rodziny. Wnioskodawczyni podkreśliła, iż okoliczności, które spowodowały powstanie zaległości podatkowych, posiadały znamiona zdarzeń losowych, od niej niezależnych. Zwróciła także uwagę na fakt, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 768/04, uwzględniając w/w sytuacje majątkową i społeczną wnioskodawczyni, zwolnił ją od kosztów sądowych, w sprawie której przedmiotem było wznowienie postępowania sądowego.
Decyzją z dnia 22 stycznia 2009 r., Nr[, Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowych.
Ponieważ wnioskodawczyni pomimo wezwania nie stawiła się w organie I instancji celem spisania protokołu o sytuacji finansowo – majątkowej, jak również nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających okoliczności przedstawione we wniosku, organ oparł się rozstrzygając sprawę na okolicznościach przedstawionych we wniosku, jak również wynikających z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczącego postępowania egzekucyjnego.
Organ przyznał, iż sytuacja finansowa wnioskodawczyni jest bardzo trudna, jednak nie może ona przesądzić o konieczności stosowania ulg podatkowych, tym bardziej tak szczególnych i wyjątkowych jak umorzenie. Organ I instancji podkreślił, iż trudna sytuacja finansowa dotyka dzisiaj bardzo dużej grupy społeczeństwa, a więc okoliczność ta nie wyróżnia sytuacji w/w podatnika spośród sytuacji innych podatników i nie czyni jej wyjątkowej. Organ dodatkowo podkreślił także, iż trudna sytuacja wnioskodawczyni nie została potwierdzona żadnymi dokumentami, które uwiarygodniałyby opisaną we wniosku sytuację. Wobec braku aktualnych dokumentów o wysokości wszystkich miesięcznych dochodów oraz ponoszonych kosztów trudno jest ocenić faktyczną, odpowiadającą rzeczywistości sytuację finansową podatniczki. W sytuacji braku zaangażowania strony, pozytywne rozpatrzenie wniosku byłoby zbyt daleko idącą ulgą podatkową i stawiałoby ją w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podatników ubiegających się o ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Organ nie zgodził się z twierdzeniem, iż zaległość powstała z przyczyn od podatniczki niezależnych, gdyż jej powstanie spowodowane zostało niewykazaniem w deklaracjach VAT obrotu ze sprzedaży w łącznej wysokości 128 233,14 zł. Podkreślił także, iż wnioskodawczyni nie podjęła żadnych prób zmniejszenia zaległości. Ponadto obecnie nie ma możliwości wyegzekwowania w/w zaległości, a więc ewentualne postępowanie egzekucyjne nie może stworzyć zagrożenia jej egzystencji. Dlatego też przyznanie ulgi, czy odmowa jej przyznania i tak nic nie zmieniłaby w sytuacji podatniczki. Organ zauważył także, iż zaległości podatkowe są sporne.
W odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego skarżąca wniosła o jej uchylenie i załatwienie sprawy zgodnie z wnioskiem. Do odwołania załączone zostały informacje, które wcześniej nie były znane organowi I instancji.
Utrzymując decyzję organu I instancji w mocy Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż z postanowień art. 67a §1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm.), dalej określanej skrótem "O.p.", wynika, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę oraz opłatę prolongacyjną. Przyznawanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowi zatem odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania i płacenia podatków, naruszając równość podmiotów wobec prawa. Dlatego też organy podatkowe stosują w/w ulgi w sytuacjach wyjątkowych, uzasadnionych indywidualnymi okolicznościami a obowiązek ich udowodnienia (udokumentowania) spoczywa na podatniku wnoszącym wniosek. Organ II instancji stwierdził także, że umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę jest uzasadnione jedynie w takich przypadkach, gdy zaległości te powstały na skutek zdarzeń niezależnych od podatnika. Poza tym przesłanki ważnego interesu podatnika nie można ograniczać do sytuacji, gdy w skutek zapłaty podatku podatnik miałby zostać bez środków do życia, a więc jego egzystencja stałaby się zagrożona. Interes podatnika w rozumieniu komentowanego przepisu należy rozumieć szerzej, mając na uwadze także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków. Ważny interes podatnika to także sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Organ przedstawił również definicję drugiej przesłanki umorzenia zaległości, jaką jest interes publiczny. Najważniejszymi kryteriami pozwalającymi na przyznanie podatnikowi ulgi podatkowej jest, w opinii organu odwoławczego, jego aktualna sytuacja finansowa oraz okoliczności powstania zaległości podatkowych. W niniejszej sprawie takie przesłanki nie wystąpiły. Organ podkreślił, iż każda osoba prowadząca działalność gospodarczą, musi mieć na uwadze konieczność wywiązywania się z obowiązków podatkowych określonych przepisami prawa i ponosi konsekwencje podejmowanych działań ekonomicznych. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na niedostarczenie przez pełnomocnika wnioskodawczyni, pomimo wezwania, stosownych dokumentów potwierdzających sytuację podatniczki i wskazał, iż w toku prowadzonego przez organ i instancji postępowania nie zostały przedstawione dane, które miałyby bezpośredni wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia w zakresie złożonego wniosku tj.: źródła i wysokości przychodów, wysokości ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem rodziny, domu oraz wydatków bieżących, innych wydatków i kosztów.
Organ odwoławczy odniósł się także do przedłożonych przez stronę, wraz z odwołaniem dokumentów (min. dowód wpłaty za energie elektryczną wystawiony na podatniczkę; faktura VAT za usługi telekomunikacyjne; zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w J. informujące o korzystaniu z pomocy w formie dożywiania piątki dzieci w okresie od 2 stycznia 2008r. do 20 czerwca 2008r.; zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w N. z dnia 22 stycznia 2009r informujące, że podatniczka jest zarejestrowana od dnia 21 maja 2004r. jako osoba bezrobotna, a od dnia 29 listopada 2004r. nie posiada prawa do zasiłku; zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w J. Sekcja Świadczeń Rodzinnych z dnia 19 stycznia 2009r. informujące, że w okresie od 1 września 2008 do 19 stycznia 2009r. w/W nie ubiegała się i nie pobierała żadnych świadczeń rodzinnych w tym Ośrodku) i podał, iż z żadnych dokumentów nie wynika, iż strona otrzymuje zasiłek rodzinny, celowy, jak również datki z organizacji charytatywnych.
Organ odwoławczy podkreślił, iż sama trudna sytuacja finansowa i rodzinna, nie jest wystarczającą przesłanką do umarzania zaległości podatkowych. Poza tym decyzje z zakresu ulg w spłacie zobowiązań podatkowych - wolą ustawodawcy - podejmowane są w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ podatkowy nawet w sytuacji wystąpienia przesłanek przewidzianych tymi przepisami nie jest zobligowany do pozytywnego załatwienia wniosku, lecz ma prawo, w ramach posiadanej autonomii decyzyjnej, do podjęcia odmiennej decyzji niż oczekiwana przez podatnika. Organ II instancji wskazał także na konstytucyjną zasadę równości i powszechności opodatkowania.
W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej skarżąca wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji, podnosząc w zasadzie identyczne zarzuty jak w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżąca zwróciła uwagę na sprzeczności zachodzące w decyzji organu I instancji, który z jednej strony przyznaje, iż sytuacja wnioskodawczyni jest bardzo trudna i zapłata w chwili obecnej zaległości nie jest możliwa, a z drugiej strony stwierdza, iż podjęcie decyzji o umorzeniu byłoby przedwczesne. Do sprzeczności tych organ odwoławczy w żaden sposób się nie odniósł. Rodzi to zatem pytanie o rzetelność przeprowadzonego w sprawie postępowania podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 z późn. zm - oznaczana dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Natomiast zgodnie z §2 tego artykułu umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.
Umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku (wyrok NSA z dnia 15 maja 1991 r., SA/Gd 295/91). Niewątpliwie ulga ta stanowi odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania.
Decyzje organów podatkowych w sprawie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter uznaniowy, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organy podatkowe mogą, ale nie muszą umorzyć zaległość podatkową, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do stwierdzenia, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Swobodne uznanie nie może prowadzić do dowolności i musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i rozważeniem powyższych przesłanek. Negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Odnośnie przesłanki ważnego interesu podatnika należy zgodzić się z organem II instancji, że nie można ograniczać jej do sytuacji, gdy wskutek zapłaty podatku podatnik miałby zostać bez środków do życia, a więc jego egzystencja byłaby zagrożona. Interes podatnika w rozumieniu komentowanego przepisu należy rozumieć szerzej, mając na uwadze także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków (por. wyrok NSA z dnia 2 września 1999 r., SA/Sz 1753/98, LEX nr 39472). Ważny interes podatnika to np. sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, Lex nr 36843). "Interes publiczny" należy rozumieć natomiast jako dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej (jednostka samorządu terytorialnego), takich jak np: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. "Interes publiczny" to min. taka sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych. Pojęcia tego nie da się wiec wprost zdefiniować.
Powyższe uwagi pokazują, iż pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" są nieostre i odwołują się do systemu ocen pozaprawnych oraz wartościowania. Ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnym przypadku, może być dokonana dopiero po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 187§1 O.p.) i dokładnym wyjaśnieniu okoliczności faktycznych (art. 122 O.p.), a sformułowane na tej podstawie wnioski muszą spełniać kryteria stawiane swobodnej ocenie dowodów (art. 191 O.p.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznanej sprawy stwierdzić należy, iż w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji organy podatkowe nie dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, jak również nie dokonały prawidłowej interpretacji przesłanki ważnego interesu podatnika. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż badając kwestię wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika, organy szczególnie mocno podkreślały, iż należy przede wszystkim zwracać uwagę na aktualną sytuację finansową podatnika oraz okoliczności powstania zaległości, które powinny być od niego niezależne. Niewątpliwie jeśli chodzi o okoliczności powstania zaległości, jest to ważna wskazówka interpretacyjna, jednak nie można przyznawać jej roli nadrzędnej, w stosunku do innych, gdyż prowadziłoby to do zawężenia ustawowych przesłanek umorzenia zaległości. Ustawodawca nie wskazał przecież w tym przepisie, iż umorzenie zaległości jest możliwe w przypadku nieprzyczynienia się podatnika do ich powstania. W zasadzie nie byłoby wtedy możliwe umorzenie większości zaległości podatkowych, gdyż z natury rzeczy wynikają one właśnie z niepłacenia podatków, a więc okoliczności, na które podatnik miał wpływ. W rozpoznanej sprawie powstanie zaległości wynikało z oszacowania przez organ podatkowy wysokości uzyskanego przez wnioskodawczynię obrotu, co zwiększało go o kwotę 128 233,14 zł. Należy przy tym podkreślić, iż ze względu na istotę szacowania pozwala ona jedynie w przybliżeniu określić wysokość podstawy opodatkowania. W związku z tym w przypadku wystąpienia innych ważnych okoliczności, przemawiających za umorzeniem, organ podatkowy nie jest pozbawiony możliwości wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia.
Zwrócić również należy uwagę, iż oceniając wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika, organ I instancji na str. 3 uzasadnienia decyzji podkreśla, iż "trudna sytuacja finansowa dotyka dzisiaj bardzo dużej grupy społeczeństwa, a więc okoliczność ta nie wyróżnia sytuacji w/w podatnika spośród sytuacji innych podatników i nie czyni jej szczególnej i wyjątkowej". Na takim samym stanowisku stoi również organ odwoławczy, który stwierdza, iż "sama trudna sytuacja finansowa i rodzinna, nie jest wystarczającą przesłanka do umarzania zaległości podatkowych. Gdyby tak było, to zaistniałaby konieczność umarzania zaległości każdemu podatnikowi, który złoży stosowny wniosek uzasadniony trudną sytuacją finansową" (str. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Wskazać w związku z tym należy, iż nie jest prawidłowe rozpatrywanie wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika poprzez odniesienie się do sytuacji materialnej innych podatników. O istnieniu bowiem lub nieistnieniu ważnego interesu podatnika świadczyć będą poszczególne okoliczności dotyczące jego indywidualnej sytuacji, nie zaś to, w jakiej sytuacji są inni podatnicy i w jaki sposób wywiązują się oni ze swoich obowiązków podatkowych. Podkreślić przy tym należy, iż z twierdzeń skarżącej, które nie zostały zanegowane przez organy podatkowe wynika, że wychowuje samotnie pięcioro dzieci i nie posiada ani stałych źródeł dochodu, ani majątku. Nie można zatem uznać, że jej sytuacja nie odbiega znacząco od sytuacji innych osób, które są w trudnym położeniu finansowym. Pogląd taki jest całkowicie dowolny i ignoruje wskazania ustawodawcy zawarte przede wszystkim w art. 71 ust. 1 Konstytucji, który stanowi, iż rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Powyższa norma jest adresowana nie tylko do ustawodawcy, ale jest również cenną wskazówką interpretacyjną, pozwalającą określić obowiązki władz publicznych (do których należy również zaliczyć organy podatkowe) w sytuacji, gdy inna norma ustawowa pozostawia im swobodę w zakresie uznania administracyjnego. W związku z tym, pomimo że art. 67a§1 O.p. pozostawia do uznania organów administracji kwestię umorzenia zaległości podatkowych, w przypadku gdy oceniają one sytuację majątkową rodziny wielodzietnej i niepełnej, znajdującej się ponadto w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, to nie mogą traktować jej jak każdego innego podatnika. Wręcz przeciwnie, muszą rozważyć przesłanki wskazane w art. 71 ust. 1 Konstytucji, i w przypadku odmowy umorzenia, wykazać w uzasadnieniu decyzji, dlaczego okoliczności te rozpatrywane w świetle ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, nie były wystarczające dla pozytywnego rozpoznania wniosku.
Zwrócić także należy uwagę na sprzeczność jaka zachodzi w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Z jednej strony przyznaje on, iż sytuacja finansowa wnioskodawczyni jest bardzo trudna, przyznaje okoliczności podniesione we wniosku, z drugiej natomiast podkreśla, iż "trudna sytuacja wnioskodawczyni nie została potwierdzona żadnymi dokumentami, które uwiarygodniłyby opisaną we wniosku sytuację. Wobec braku aktualnych dokumentów o wysokości wszystkich miesięcznych dochodów oraz ponoszonych kosztów trudno jest ocenić faktyczną, odpowiadającą rzeczywistości sytuację finansową Ś.". Do sprzeczności tej w żadne sposób nie ustosunkował się organ odwoławczy, który zresztą nie neguje faktu, iż sytuacja finansowa skarżącej jest trudna. Za zasadny zatem uznać należy podniesiony w skardze zarzut dotyczący naruszenia zasady przekonywania, wyrażonej w art. 124 O.p., zgodnie z którą organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Zauważyć także należy, iż organ nie odniósł się do załączonego do wniosku o umorzenie zaległości postanowienia z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 681/07, którym Referendarz sądowy w tut. Sądzie zwolnił stronę skarżącą od kosztów sądowych, uznając, iż sytuacja skarżącej nie daje możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu tego postanowienia podkreślono również, iż dochód skarżącej – składający się z zasiłków – wynosi 660 zł miesięcznie, a zatem uiszczenie kosztów sadowych, w tym wpisu w wysokości 659 zł, pogorszyłoby warunki bytowe i uniemożliwiłby realizację podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Skoro w sprawie dotyczącej prawa pomocy uznano, iż skarżąca nie jest w stanie uiścić kilkuset złotych kosztów sądowych, organy podatkowe przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zobligowane będą odnieść do tego dowodu, mając w szczególności na uwadze, iż wysokość zadłużenia w niniejszej sprawie wynosi ponad 30 tys. zł.
Z uwagi na powyższe uchybienia, nie można przyjąć, iż prawidłowo zostały ustalone przesłanki wydania zaskarżonej decyzji.
Reasumując jeszcze raz podkreślić należy, iż posłużenie się w przepisie art. 67a§1 O.p. pojęciami nieostrymi, dało organom podatkowym możliwość dokonywania bardzo zindywidualizowanej oceny każdego konkretnego stanu faktycznego pod kątem spełnienia przesłanek zastosowania ulgi, opartej na społecznie akceptowalnej hierarchii wartości (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 264/09). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy podatkowe zobligowane będą zatem dokonać jednoznacznych ustaleń faktycznych, a potem dokonać ich oceny także z uwzględnieniem podstawowych praw podatnika wnioskującego o ulgę. Konieczne więc będzie sięgnięcie przez organy podatkowe do gwarantowanych konstytucyjnie praw każdego obywatela. W okolicznościach rozpoznanej sprawy, w której z wnioskiem o umorzenie zaległości wystąpiła matka samotnie wychowująca piątkę dzieci, szczególnego znaczenia nabierze zatem cytowany wcześniej art. 71 ust. 1 Konstytucji. Wnioski do jakich dojdzie organ po przeanalizowaniu należycie ustalonego stanu faktycznego, muszą jednak znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, tak aby poczynione w nim rozważania i postawione wnioski poddawały się ocenie co do poprawności rozumowania, warunku uwzględnienia wszystkich ważnych elementów sytuacji strony oraz wszechstronności oceny co do zaistnienia przesłanek z art. 67a §1 O.p.
Z tych wszystkich powodów uznając, że zaskarżona decyzja dotknięta jest uchybieniami proceduralnymi, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć określa natomiast art. 205 wyżej powołanej ustawy. Na tej podstawie zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpis, wynagrodzenie pełnomocnika ustalone zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. nr 212 poz. 2075), oraz opłatę od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło