I SA/Kr 1011/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.N. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi o na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 07.04.2015r. , nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2009r. , styczeń i kwiecień 2010r. oraz w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi o na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 07.04.2015r. , nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2009r. , styczeń i kwiecień 2010r. oraz w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", B.N. ur. w 1978 r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem G.N. ur. w 1976r. oraz córkami : J. N. ur. w 2004r. i O.N. ur. w 2009r. Wnioskodawczyni nie pracuje , zajmuje się domem i opieką nad dziećmi. W 2014r. nie uzyskała żadnego dochodu. G.N. prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu uzyskuje ok. 3000 zł., miesięcznie, brutto. W 2014r. osiągnął przychów w wysokości 36 175,20 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: czynsz za mieszkanie – 383,80 zł., opłatę za energię elektryczną – 164,87 zł., opłatę za telewizję kablową – 120,01 zł., opłatę za przedszkole O.N. ok. 172 zł., ratę kredytu – ok. 761,82 zł. (stan na dzień 28.09.2015r.) GN ponosi ponadto koszty składek na ubezpieczenie społeczne - 754,67 zł. , zdrowotne – 279,41 zł. i Fundusz Pracy – 58,20 zł. oraz koszty telefonu w wysokości ok. 326,21 zł. Strona skarżąca nie posiada oszczędności, przedmiotów wartościowych, samochodu, jest właścicielką mieszkania o pow. 46 m2, obciążonego hipoteką. G.N. posiada natomiast samochód osobowy. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja B.N. nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Jest ona osobą bezrobotną a jedynym żywicielem rodziny jest mąż, prowadzący działalność gospodarczą. Jego dochody muszą jednak starczyć na utrzymanie czteroosobowej rodziny, z nich też spłacany jest kredyt na mieszanie. W wyniku tego wynagrodzenie uzyskiwane przez G.N. przeznaczane jest w całości na pokrycie bieżących opłat. Wnioskodawczyni nie posiada też żadnych oszczędności ani przymiotów wartościowych, mogących ulec spieniężeniu. Wskazane okoliczności nie pozwalają zatem na wygospodarowanie środków, które pokryłyby koszty sądowe, bez uszczerbku w warunkach egzystencji rodziny, tym bardziej, że sam wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 500 zł. Stąd też przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i przyznać prawo pomocy w żądanym zakresie. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ).